Στη σελ. 32, κάτω από τον τίτλο «συμπεράσματα από τις φοιτητικές και
σπουδαστικές κινητοποιήσεις..» διαβάζουμε: «…Από το 9ο συνέδριο μέχρι
σήμερα, είχαμε δύο σημαντικά ξεσπάσματα κινητοποιήσεων στα πανεπιστήμια
και τα ΤΕΙ…». Στη συνέχεια, αφού πληροφορηθούμε ότι η ΚΝΕ ήταν έτοιμη
να ανταποκριθεί στην άνοδο των φοιτητικών αγώνων, διαβάζουμε μια σειρά
πρωτότυπα συμπεράσματα όπως, ότι «Αποδείχτηκε προετοιμασμένη και η
Σοσιαλδημοκρατία, με επεξεργασμένη την παρέμβασή της για την ενσωμάτωση
των νεολαιίστικων αγώνων..»...
Το πρώτο μέρος του κειμένου - το 1/3 περίπου σε έκταση - σωστά
ασχολείται με τις προγραμματικές θέσεις και την εκτίμηση για το
σοσιαλισμό, ένα κομβικό ζήτημα, και επίσης σωστά, εκτιμά ότι η αντίληψη
για το σοσιαλισμό πρέπει να αποτελεί το βασικό όπλο των κομμουνιστών
στην αντιπαράθεση τους με τα άλλα κόμματα και τις οργανώσεις. Συνδέει
την αντίληψη αυτή, με την πολιτική απόφαση του 18ου συνεδρίου του ΚΚΕ
για τον σοσιαλισμό και τις αιτίες κατάρρευσης της ΕΣΣΔ («ανατροπής»
όπως την βαφτίζει το κόμμα), ανακεφαλαιώνοντας με έναν συνοπτικό τρόπο,
κάποια από τα συμπεράσματα του κειμένου. Σε αυτό το μέρος συνυπάρχουν
σωστές και λάθος αντιλήψεις για το σοσιαλισμό-κομμουνισμό.
Από τις αρχές Γενάρη, δημοσιεύτηκαν οι θέσεις του
Κ.Σ. της ΚΝΕ, σηματοδοτώντας την έναρξη του προσυνεδριακού διαλόγου για
το 10ο συνέδριο της οργάνωσης, που θα διεξαχθεί στις 7, 8 και 9 Μάη. Το
συνέδριο αυτό, διεξάγεται σε μια περίοδο εξαιρετικά κρίσιμη για την
εργατική τάξη και τη νεολαία, και βέβαια για την Αριστερά, που οφείλει
να εκπροσωπεί και να καθοδηγεί τον αγώνα τους.
Αναδημοσιεύουμε από το "Πολιτικό Καφενείο" προχθεσινό άρθρο του καθηγητή Γ. Ρούση, στο οποίο σχολιάζεται το άρθρο της 20/12/09 του κυριακάτικου "Ριζοσπάστη" για τα 130 χρόνια από τη γέννηση του Ι.Β. Στάλιν (!). Όπως σημειώνει έυστοχα ο Ρούσης, "...όπως οδεύουν τα πράγματα στο ΚΚΕ, το μόνο που απομένει είναι να δούμε τον ανδριάντα ή την προτομή του Στάλιν πλάι σε εκείνη του Λένιν στο αίθριο του Περισσού. Και τα χιλιάδες έντιμα, γνωρίζοντα μέλη του μέχρι πότε θα υποχωρούν στο όνομα μιας κακώς νοούμενης κομματικότητας; Τι περιμένουν για να αντισταθούν, όχι πια μόνο ψιθυριστά..."
Η απάντηση ίσως θα έπρεπε να αναζητηθεί στον ίδιο το ρόλο που παίζει το
κόμμα στους αγώνες της τάξης και της νεολαίας. Αυτό που κρίνουν οι
εργαζόμενοι στους αγώνες τους δεν είναι μόνο η συνέπεια στην αντίσταση
ενάντια στις αντεργατικές πολιτικές, αλλά και η αποτελεσματικότητα του
κόμματος να οργανώσει τους αγώνες, να τους δώσει
προοπτική και να τους οδηγήσει σε νίκες.
Στις εκλογές της 4ης Οκτωβρίου, το ΚΚΕ έλαβε ποσοστό 7,54%, 517.154
ψήφους και 21 έδρες. Υπέστη λοιπόν, μικρή πτώση της απήχησής του,
χάνοντας συγκριτικά με το 2007 περίπου 65.000 ψήφους και ποσοστό 0,61%. Το αποτέλεσμα βεβαίως μιας εκλογικής αναμέτρησης από μόνο του δεν
μπορεί να οδηγήσει σε κανένα συμπέρασμα, αν δεν λάβουμε υπ’ όψη την
περίοδο μέσα στην οποία έλαβε χώρα η αναμέτρηση, την ιδιαίτερη πολιτική
συγκυρία, αλλά και άλλα στοιχεία, όπως η ταξική σύνθεση των ψηφοφόρων,
οι μετακινήσεις κλπ.
Στις σημερινές συνθήκες κρίσης του συστήματος και αύξησης της
αμφισβήτησης του από τους εργαζόμενους και τη νεολαία, θα περίμενε
κανείς η αριστερά και ιδιαίτερα το πιο μεγάλο κόμμα της, το ΚΚΕ, να
ήταν σε μια τροχιά ανόδου της απήχησης του στις λαϊκές μάζες. Αντ’
αυτού όμως, είδαμε την εκλογική απήχηση του κόμματος να μειώνεται
(διαρροή 150.000 ψήφων) στις Ευρωεκλογές, όπου παραδοσιακά η αριστερά
καταγράφει μεγαλύτερα ποσοστά από τις εθνικές εκλογές και σήμερα να
παραμένει στάσιμη ή και καθοδική στις δημοσκοπήσεις...
Μεταβιβάστηκε χθες στη Βουλή το αίτημα του Αρείου Πάγου για άρση της
βουλευτικής ασυλίας του μέλους του ΠΓ και βουλευτή του ΚΚΕ Γιώργου
Μαρίνου. Το στέλεχος του ΚΚΕ κατηγορείται για τη συμμετοχή του στην
κινητοποίηση που διοργάνωσε το ΚΚΕ για την κατάργηση των διοδίων τον
περασμένο Απρίλη. Όλες οι οργανώσεις της Αριστεράς και του εργατικού κινήματος είναι ανάγκη να δείξουν έμπρακτα την αλληλεγγύη τους.
Δημοσιεύουμε καταγγελία της κομματικής οργάνωσης Αθήνας του ΚΚΕ με αφορμή για την αυξανόμενη κρατική καταστολή εναντίον των μεταναστών : "Τις τελευταίες μέρες εντείνεται η τρομοκρατική επιχείρηση κατά των
μεταναστών με πρόσχημα την αντιμετώπιση της λαθρομετανάστευσης.
Καθημερινά γίνονται χιλιάδες αστυνομικοί έλεγχοι σε μετανάστες,
συλλήψεις, προσαγωγές, ξυλοδαρμοί, εισβολές σε σπίτια, δημόσιοι
εξευτελισμοί, καταστροφή εγγράφων, προσβολές ακόμα και σε ζητήματα που
έχουν σχέση με τη θρησκευτική πίστη του καθένα..."
Δημοσιεύουμε ένα σύντομο σχόλιο του γραφείου τύπου του ΚΚΕ σχετικά με τις αποφάσεις της Συνόδου της Ε.Ε. για την απασχόληση. Οι αποφάσεις αυτές δίνουν γη και ύδωρ στο κεφάλαιο και καταδικάζουν τους εργαζόμενους στην ανεργία και στην κατακόρυφη πτώση του βιοτικού τους επιπέδου.
ΨΗΦΟ ΣΤΟ ΚΚΕ! Όχι στην καπιταλιστική Ε.Ε – Ενωμένη Σοσιαλιστική Ευρώπη.
Η Πολιτική Κίνηση «Μαρξιστική Τάση» δηλώνει την υποστήριξή της στο ΚΚΕ για τις επερχόμενες Ευρωεκλογές. Το ιστορικό κόμμα του ελληνικού προλεταριάτου είναι το μόνο μαζικό
κόμμα που συστηματικά καταδικάζει την καπιταλιστική Ευρωπαϊκή Ένωση.
Γι’ αυτό η ψήφος στο ΚΚΕ είναι το πιο καθαρό εκλογικό μήνυμα εναντίωσης
στη καπιταλιστική ΕΕ και στον ευρωπαϊκό ιμπεριαλισμό.
Ενόψει του εορτασμού της Εργατικής Πρωτομαγιάς δημοσιεύουμε εδώ ένα
εκτεταμένο απόσπασμα από την προκήρυξη που εξέδωσε το Κομμουνιστικό
Κόμμα Ελλάδας για την Πρωτομαγιά του 1924. Τα σημεία που κατά τη γνώμη
μας είναι πιο αξιοσημείωτα και ιδιαίτερα επίκαιρα για το σήμερα είναι
αυτά που έχουμε παραθέσει με έντονα γράμματα και φανερώνουν μια
κρυστάλλινη, γνήσια επαναστατική - διεθνιστική προσέγγιση στα ζητήματα
της εξουσίας και του διεθνούς χαρακτήρα της σοσιαλιστικής επανάστασης.
Ανάμεσα στα αξιοσημείωτα ζητήματα για μια κριτική προσέγγιση που
εντοπίσαμε στο κείμενο της απόφασης του 18ου συνεδρίου, ιδιαίτερη εντύπωση προκαλεί η πλήρης πολιτική
υποστήριξη των Δικών της Μόσχας, στις οποίες με στημένες κατηγορίες
εξοντώθηκαν όσοι μπολσεβίκοι ηγέτες είχαν απομείνει από την εποχή του
Λένιν.
Δημοσιεύουμε
σήμερα 2 κείμενα που στάλθηκαν για δημοσιεύση στον "Ριζοσπάστη" στο
πλαίσιο του προσυνεδριακού διαλόγου, αλλά χωρίς επίσημη δικαιολόγηση
δεν είδαν ποτέ το φως της δημοσιότητας, παρότι πληρούσαν τις
προϋποθέσεις μεγέθους και έγκαιρης αποστολής που είχε θέση η Επιτροπή
Διαλόγου. Ευχαριστούμε τους συντρόφους που μας τα έστειλαν.
Η εξέγερση των εφήβων τον περασμένο Δεκέμβρη ήταν ένα σημαντικό
τεστ για όλες τις πολιτικές δυνάμεις που αναφέρονται στην εργατική τάξη και τη
σοσιαλιστική προοπτική. Αυτό ισχύει πολύ περισσότερο για το ΚΚΕ που είναι το
μαζικότερο κόμμα της παραδοσιακής Αριστεράς, έχει τη μεγαλύτερη συσσωρευμένη
εμπειρία από τους αγώνες της ελληνικής εργατικής τάξης και έχει σαν σημείο
αναφοράς τη μαρξιστική θεωρία. Κατά συνέπεια η στάση της ηγεσίας του μπήκε δικαίως
στο μικροσκόπιο από κάθε αριστερό αγωνιστή.
Οι Θέσεις της Κ.Ε. του ΚΚΕ για το Σοσιαλισμό, εν
όψει του 18ου Συνεδρίου, προσφέρουν μια ευκαιρία για συζήτηση των ζητημάτων που
αφορούν τη σοσιαλιστική οικοδόμηση και την εξουσία της εργατικής τάξης, αλλά
και για τη στάση του ΚΚΕ απέναντι τόσο στη δική του διαδρομή όσο και σε αυτή
του διεθνούς κομμουνιστικού κινήματος και ιδιαίτερα για τη στήριξη που παρείχε
στην ΕΣΣΔ και τα άλλα κράτη της Ανατολικής Ευρώπης.
Εμείς «οι
κομμουνιστές δεν αποτελούμε ένα ιδιαίτερο κόμμα απέναντι στα άλλα εργατικά
κόμματα». Όπως το
είδαμε τώρα τελευταία «κυριαρχεί γενικά το αυθόρμητο στοιχείο μέσα στο κίνημα»
και γι' αυτό πρέπει να καταπολεμήσουμε τον αποδιοργανωτικό δημοκρατικισμό, για
να υπερισχύσουν σε όλα τα στάδια και σε κάθε περίπτωση η συνοχή και η γνώση,
για τις απαιτήσεις της ταξικής πάλης, επάνω στις αστικές αυταπάτες και στην
αυθόρμητη αναρχία...
Μέσα από τις
Θέσεις της ΚΕ για το σοσιαλισμό αναδεικνύεται, κατά τη γνώμη μου, μια θετική
κίνηση στην προσπάθεια επιστημονικής πραγμάτευσης των βασικών χαρακτηριστικών
του σοσιαλισμού στην ΕΣΣΔ και των αιτιών της τελικής επικράτησης της
αντεπανάστασης...
Η κοινωνία
κινείται προς τα εμπρός, λύνοντας κάθε φορά τις κύριες αντιθέσεις της. Σύμφωνα
με τη θεωρία μας, με την επίλυση της σημερινής κύριας αντίθεσης και την
επικράτηση της εργατικής τάξης, στο επίπεδο της εξουσίας συνολικά, θ' αρχίσει η
οικοδόμηση του σοσιαλισμού...
Ο όρος
κατάρρευση απορρίπτεται με αφοριστικό, απόλυτο και συνοπτικό τρόπο. Η απόρριψη
αυτή αδυνατίζει και βρίσκεται σε αντίφαση με την εκτίμηση ότι η έναρξη της
αντεπαναστατικής δράσης τοποθετείται από το '85 και μετά. Ακόμα από την
παραδοχή ότι ο οπορτουνισμός δεν έχει κατ' ανάγκη αντεπαναστατικό χαρακτήρα...
Θα
προσπαθήσουμε να δείξουμε, μέσα στα όρια του περιορισμένου χώρου, ότι η
μεθοδολογία που ακολούθησε η ΚΕ είναι, όχι μόνο προβληματική και ανεπαρκής αλλά
και ανίκανη να αναλύσει τα προβλήματα της ιστορικής διαδρομής της
μετεπαναστατικής Ρωσίας και της ΕΣΣΔ, βασίζεται σε σχηματοποιήσεις που
παραβλέπουν σημαντικά και παραδεδεγμένα ιστορικά δεδομένα ή γίνεται μία
επιλεκτική χρήση αυτών...
Στην
ενενηντάχρονη ιστορία του ΚΚΕ άλλο ένα συνέδριο - 18ο. Κρίσιμο. Οπως όλα τα
συνέδρια που έγιναν. Οπως και αυτά που θα γίνουν στο μέλλον. Θέσεις της ΚΕ που
σωστά εκτιμούν το τι συμβαίνει και το τι πρέπει να γίνει. Κι ένας
προσυνεδριακός διάλογος που ήρθε να φωτίσει επιπλέον μια σειρά από πτυχές της
πολιτικής μας.
Δε θα
επαναλάβω όσα έχουν γραφεί για το σοσιαλισμό, «ανώριμο και ατελές στάδιο του
κομμουνισμού». Έχει μια σημασία να ανιχνεύσουμε τη διαλεκτική σχέση σοσιαλισμού
και κομμουνισμού σαν ενιαίο στάδιο της κοινωνικής εξέλιξης. Αν η
επανάσταση είναι η «έφοδος» των μαζών «προς τον ουρανό», ο σοσιαλισμός είναι η
κρίσιμη εκείνη ταχύτητα που θα τις θέσει στην τροχιά του κομμουνισμού...
Η θέση μας
για το κίνημα της νεολαίας, από ιδρύσεως ΚΝΕ (εκτός από περιόδους κρίσης), βασίζεται
στη διττή αντίληψη ότι: α) η νεολαία δεν είναι τάξη, δεν μπορεί να προβάλλει
αυτοτελή πρόταση διεξόδου και β) υπάρχουν ιδιαίτερα νεολαιίστικα χαρακτηριστικά
(«μεταβατικότητα, κινητικότητα, αστάθεια, ρευστότητα»,
αυθορμητισμός) τα οποία «δεν πρέπει να υποτιμήσουμε» (και τα οποία
επαναεπιβεβαιώθηκαν το Δεκέμβρη). Η νεολαία είναι «διαταξική κοινωνική
κατηγορία»...
Το περασμένο Σάββατο 14/2 δημοσιεύτηκε στον "Ριζοσπάστη" το κείμενο που
απέστειλε ένα μέλος της συντακτικής μας επιτροπής στο όνομα της
εφημερίδας μας. Το κείμενο αποτελεί μια συνοπτική συμβολή της
Μαρξιστικής Φωνής στον προσυνεδριακό διάλογο για το 18ο συνέδριο του
ΚΚΕ. Διαβάστε το κειμενο στην ιστοσελίδα του Ριζοσπάστη www1.rizospastis.gr/columnPage.do?publDate=14/2/2009&columnId=5622
Επί τρεις
μήνες περίπου παρακολουθώ υπομονετικά και σιωπηλός τα μύρια όσα μου
καταμαρτυρούν, με ή δίχως κουκούλα, δηλαδή ανυπόγραφα ή ενυπόγραφα, απ' αφορμή
την παρέμβασή μου σχετικά με το θέμα του σοσιαλισμού στον προσυνεδριακό
διάλογο του ΚΚΕ, και προσπαθώ να καταλάβω τι είναι εκείνο που ωθεί στην
αντιμετώπισή μου σαν εχθρού.
Στη θέση 2
των Θέσεων της ΚΕ αναφέρεται ότι «ο σοσιαλισμός είναι η πρώτη βαθμίδα του
κομμουνιστικού κοινωνικοοικονομικού σχηματισμού. Είναι ανώριμος κομμουνισμός».
Στη θέση 6 σημειώνεται ότι «η κομμουνιστική παραγωγή - και στην ανώριμη βαθμίδα
της είναι άμεσα κοινωνική παραγωγή - Τα προϊόντα της εργασίας δεν κατανέμονται
ατομικά, δεν είναι εμπορεύματα», δηλαδή στο σοσιαλισμό δεν έχουμε
εμπορευματικές σχέσεις, ενώ και στη θέση 12 δηλώνεται κατηγορηματικά: «θεωρούμε
λανθασμένη τη θεωρητική προσέγγιση ότι ο νόμος της αξίας είναι νόμος κίνησης
του κομμουνιστικού τρόπου παραγωγής στην πρώτη βαθμίδα του.
Πρώτη φορά
κείμενο προσυνεδριακών θέσεων αναφέρει σε τόσα πολλά σημεία το θέμα της
ενσωμάτωσης και εξαγοράς της εργατικής τάξης (ε.τ.) (σελ. 7, 45, 49, 56, 62),
προσπαθώντας να δικαιολογήσει καθυστερήσεις που παρουσιάζονται στην ανάπτυξη
του εργατικού - λαϊκού κινήματος. Η ΚΕ θεωρεί μάλιστα ότι η ενσωμάτωση είναι
αντικειμενική (σελ. 56, Θέση 75).
Δημοσιεύουμε σήμερα το κείμενο ενός
μέλους της συντακτικής επιτροπής της εφημερίδας μας που έχει σταλεί από
τις αρχές Γενάρη για δημοσίευση στον "Ριζοσπάστη", στο πλαίσιο του
προσυνεδριακού διαλόγου του ΚΚΕ. Μέχρι σήμερα δεν έχει δημοσιευθεί.
Σημειώνουμε ότι το κείμενο πληροί τις προδιαγραφές μεγέθους και
έγκαιρης αποστολής που τέθηκαν από την Επιτροπή για το Δημόσιο Διαλόγο
του 18ου συνεδρίου.
Σύντροφοι, η
συζήτηση για το σοσιαλισμό είναι αφ' εαυτού ένα πολύ θετικό γεγονός. Πρόκειται
για θεμελιακό ζήτημα και αν δε δοθούν πειστικές επιστημονικές απαντήσεις στα
ζητήματα του σοσιαλισμού και της επαναστατικής προοπτικής της εργατικής τάξης,
ούτε βήμα δεν πρόκειται να κάνει το εργατικό κίνημα στην αντεπίθεσή του ενάντια
στην αστική τάξη και τον παγκόσμιο ιμπεριαλισμό.
Το δεύτερο μέρος του αποσπάσματος από την "Προδομένη Επανάσταση" του Λέον Τρότσκι σχετικά με τις κοινωνικές αιτίες ανάπτυξης του αντιδραστικού γραφειοκρατικού στρώματος στην ΕΣΣΔ.
Η θέση του Κόμματος ότι ο υπαρκτός σοσιαλισμός ανατράπηκε
δεν είναι σωστή. Σίγουρα υπήρχαν κι αποκαλύφθηκαν υπονομευτικές - ανατρεπτικές
δράσεις, αλλά αυτές ήταν συστατικό μέρος μιας αντεπανάστασης που είχε
κοινωνικοοικονομική αναφορά. Η περεστρόικα κι η κατάληξή της ήταν η τελική
πράξη αυτής της διαδικασίας που οι ρίζες της πάνε δεκαετίες πίσω κι έχει να
κάνει με την ίδια την εξέλιξη της σοβιετικής κοινωνίας.
Είναι αυτονόητο ότι χωρίς παραγωγή δεν υπάρχει κατανομή.
Παράλληλα «ο χειρόμυλος μας δίνει τη φεουδαρχική κοινωνία, ο ατμόμυλος την κοινωνία
των βιομηχανικών καπιταλιστών» (Μαρξ). Το πρώτο ερώτημα λοιπόν είναι ποια
πρέπει να είναι τα αντίστοιχα του σοσιαλισμού - κομμουνισμού, υλικοτεχνικά
χαρακτηριστικά της οικονομικής βάσης. Μήπως η εκμηχανισμένη - αυτοματοποιημένη
και στον κομμουνισμό πλέρια αυτοματοποιημένη παραγωγή;
Σαν συμβολή στον προσυνεδριακό διάλογο του ΚΚΕ και με αφορμή τη δημοσιοποίηση των Θέσεων του κόμματος για το "σοσιαλισμό που γνωρίσαμε", παρουσιάζουμε ξανά, σε δύο συνέχειες, ένα μικρό απόσπασμα από το κλασσικό έργο του Λέον Τρότσκι "Προδομένη Επανάσταση" (Αύγουστος 1936).
Παρακαλώ τους σεβαστούς αντιπροσώπους που πορεύονται με
αισιοδοξία, επιμονή και υπομονή, όρθιοι, κόντρα στην ενσωμάτωση, προς το 18ο
Συνέδριο του Κόμματός μας, να σκύψουν με ενδιαφέρον και να αντιμετωπίσουν με το
δέοντα σεβασμό τους συντρόφους που έχουν διαφορετική προσέγγιση σε διάφορα
σημεία των Θέσεων της ΚΕ για το σοσιαλισμό...
Όπως σωστά
αναφέρεται στη θέση 38, «η επαναστατική εργατική εξουσία θα στηριχτεί στους
θεσμούς που θα γεννήσει η επαναστατική πάλη της εργατικής τάξης και των
συμμάχων της. Οι αστικοί κοινοβουλευτικοί θεσμοί θα αντικατασταθούν από τους
νέους θεσμούς της εργατικής τάξης». Είναι γνωστό ότι τα σοβιέτ ήταν οι θεσμοί
που γεννήθηκαν μέσα από την επαναστατική πάλη στη Ρωσία και αντικατέστησαν τους
αστικούς κοινοβουλευτικούς θεσμούς...
Στο Καταστατικό που ψηφίστηκε στο 15ο Συνέδριο τα οικονομικά
του Κόμματος αναφέρονται στο κεφάλαιο VII στα άρθρα 45 έως και 49. Στις
διατάξεις αυτών των άρθρων αναφέρονται οι οικονομικοί πόροι του Κόμματος, ο
αποφασιστικός ρόλος της ΚΕ, για το ύψος της συνδρομής των μελών, για την
έγκριση του προϋπολογισμού του Κόμματος και για τη γενικότερη διαχείριση των
οικονομικών και της περιουσίας του ΚΚΕ, ο τρόπος οικονομικής διαχείρισης που
ασκούν οι Κομματικές Οργανώσεις και τέλος τιμωρούνται με διαγραφή αυτοί που δεν
καταβάλλουν τη συνδρομή τους επί εξάμηνο ή καταχρώνται τα οικονομικά του
Κόμματος...
Η ανατροπή της εξουσίας της αστικής τάξης σηματοδοτεί
την αφετηρία μιας ιστορικής περιόδου, του πρώτου σταδίου της κομμουνιστικής
κοινωνίας, σε όλη τη διάρκεια της οποίας συνεχίζεται η ύπαρξη ανταγωνιστικών
τάξεων και ταξικής πάλης. Ακόμη και αν το σύνολο των μέσων παραγωγής
μετατραπούν σε κοινωνική ιδιοκτησία, το γεγονός αυτό σε καμία περίπτωση δε
σημαίνει ότι εξαφανίζονται οι ανταγωνιστικές αντιθέσεις...
Είναι
γεγονός αναμφισβήτητο ότι η συζήτηση που άνοιξε το Κόμμα για το σοσιαλισμό
πρέπει να ιδωθεί σαν εργαλείο για το μέλλον και τη διέξοδο που προτείνουμε. Αν
δεν αποκτήσουμε πληρέστερη εικόνα για το σοσιαλισμό που οικοδομήθηκε τον 20ό
αιώνα, πολύ δύσκολα θα μπορέσουμε να εμπλουτίσουμε τις δικές μας θέσεις για την
επανάσταση και το σοσιαλισμό.
Θα ήθελα να τονίσω πως το βασικό
θεωρητικό πρόβλημα που ανακύπτει από το κείμενο είναι η σχέση του
αντικειμενικού και του υποκειμενικού παράγοντα. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο μένει
μετέωρο και ίσως τελικά αναπάντητο τι είναι αυτό που σήμανε την αντίστροφη
μέτρηση για την προσπάθεια οικοδόμησης του σοσιαλισμού στην ΕΣΣΔ...
«Οπως στην ιδιωτική ζωή κάνουμε διάκριση ανάμεσα σε κείνο που ένας άνθρωπος
λέει ή σκέφτεται για τον εαυτό του και σε εκείνο που πραγματικά είναι και
κάνει, έτσι ακόμα πιο πολύ πρέπει στους ιστορικούς αγώνες να κάνουμε διάκριση
ανάμεσα στα λόγια και τις δοξασίες των κομμάτων και στον πραγματικό τους
οργανισμό και τα πραγματικά τους συμφέροντα, ανάμεσα σε εκείνο που φαντάζονται
και σε εκείνο που πραγματικά είναι»
Στις θέσεις της ΚΕ του ΚΚΕ για το σοσιαλισμό ξεχωρίζουν δύο
κομβικά σημεία που μολονότι έχουν υποχωρήσει στην παγκόσμια ιδεολογική και
πολιτική διαπάλη, αποτελούν παρακαταθήκη για την κοινωνική πρόοδο της
ανθρωπότητας...
Πρέπει να χαιρετίσουμε την πρώτη ουσιαστική προσπάθεια
ανάλυσης των εξελίξεων στην Ανατολική Ευρώπη και στα θέματα της οικοδόμησης του
σοσιαλισμού. Αυτή η προσπάθεια για ένα κόμμα σαν το ΚΚΕ με τη μαζικότητα
που έχει σε εθνικό επίπεδο και ο ρόλος που θέλει να παίξει σε διεθνές επίπεδο,
αποκτά πιο ιδιαίτερη αξία.
Παρατίθενται αναδημοσιευμένες από τον "Ριζοσπάστη" οι Θέσεις της Κ.Ε. του ΚΚΕ για τον Σοσιαλισμό, οι οποίες αποτελούν αντικείμενο διαλόγου στις προσυνεδριακές διαδικασίες του 18ου Συνεδρίου του Κόμματος
Άλλο ένα άρθρο του γνωστού κομμουνιστή και καθηγητή της Παντείου Γ.
Ρούση, στα πλαίσια του Προσυνεδριακού διαλόγου του ΚΚΕ, που
δημοσιεύτηκε στην Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία. Αν και η κριτική του δεν
είναι ολοκληρωμένη-άλλωστε δεν θα μπορούσε στα πλαίσια ενός σύντομου
άρθρου, κινείται σε πολύ καλή κατεύθυνση και συμφωνούμε με όλα τα
βασικά σημεία της
Ο Νόμος της Αξίας είναι βασικός νόμος κάθε εμπορευματικής
παραγωγής. Από την άλλη, οι κομμουνιστικές σχέσεις παραγωγής είναι σχέσεις μη
εμπορευματικές. Σε αντίθεση με αυτή τη μαρξιστική αλήθεια βρίσκεται όλος ο
συρφετός των σοσιαλδημοκρατών και οπορτουνιστών που αδυνατούν να τη
συνειδητοποιήσουν...
Θα 'θελα και εγώ να καταθέσω την άποψή μου γύρω από ορισμένα
ζητήματα. Και αρχίζω από τη διαμάχη αν αυτό που έγινε στις σοσιαλιστικές χώρες
ήταν ανατροπή ή κατάρρευση. Να δεχτώ ότι ήταν ανατροπή. Πού ήταν τη δεδομένη
στιγμή οι αντιστάσεις, τα στηρίγματα, η περιφρούρηση, οι φρουροί της
επανάστασης;
Συντρόφισσες/φοι, θα σταθώ ειδικά σε ένα θέμα που νομίζω ότι
πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή από την ΚΕ που θα προκύψει από το 18ο
Συνέδριο του Κόμματός μας. Σαφώς αναφέρομαι στο μεγάλο πρόβλημα, αυτό της αυτομόρφωσης
των μελών του Κόμματος...
Δημοσιεύουμε σήμερα την παρέμβαση στον προσυνεδριακό διάλογο
του ΚΚΕ του συντρόφου Γιώργου Ρούση, γνωστού κομμουνιστή αγωνιστή και καθηγητή
του Παντείου Πανεπιστημίου. Η παρέμβαση αυτή έχει πάρα πολλά ενδιαφέροντα
σημεία και αποτελεί μια αξιόλογη προσπάθεια να γίνει κριτική στην επιχειρούμενη
ολοκληρωτική «σταλινοποίηση» του πιο ιστορικού κόμματος του ελληνικού
προλεταριάτου.
«Δεν υπάρχει φιλολαϊκή λύση χωρίς ριζικές αλλαγές στην
οικονομία, χωρίς κοινωνικοποίηση των βασικών μέσων παραγωγής, ώστε η ανάπτυξη
να γίνεται με κεντρικό σχέδιο, με οδηγό τις ανάγκες του λαού, με εργατικό και
κοινωνικό έλεγχο» (συνέντευξη
της Αλέκας Παπαρήγα στην «Ελευθεροτυπία» 6/9). Ποιος μαρξιστής δεν θα
προσυπέγραφε αυτή την άποψη;
Τραπεζικοί
κολοσσοί χρεοκοπούν. Τα χρηματιστήρια «κατρακυλούν». Οι ρυθμοί «ανάπτυξης»
αποκτούν αρνητικό πρόσημο. Οι αστοί «ειδήμονες» που έχυναν τόνους μελάνι στην
υπεράσπιση του καπιταλισμού παρουσιάζοντάς τον σαν το μόνο «εφικτό» και «λογικό
σύστημα», δεν μπορούν πια να κρύψουν τον πανικό τους και μιλούν για ένα νέο
διεθνές «κραχ»...Κύριο άρθρο του τεύχους 36 της "Μαρξιστικής Φωνής".
Είχαμε
εξηγήσει αμέσως μετά τις εκλογές, ότι η άνοδος των ποσοστών του ΚΚΕ έδειξε πως ένα
ευρύ στρώμα εργαζόμενων και νέων κοιτά προς το κόμμα και περιμένει σοβαρές
απαντήσεις από αυτό και τονίζαμε ότι για να ανταποκριθεί στις ελπίδες τους η
ηγεσία θα πρέπει να υιοθετήσει μια γνήσια λενινιστική πολιτική...
Mε μεγάλη ικανοποίηση
διαβάσαμε στον «Ριζοσπάστη» της 30ης Σεπτέμβρη την έκκληση για
Ενιαίο Μέτωπο Πάλης. Πραγματικά στην σημερινή περίοδο
σφοδρής επίθεσης του κεφαλαίου ενάντια στην εργατική τάξη το ζήτημα της
ενότητας του εργατικού κινήματος έρχεται αντικειμενικά στο επίκεντρο της
ταξικής πάλης...
Η άνοδος της εκλογικής απήχησης του ΚΚΕ ήταν
αναμφισβήτητα ένα από τα πιο ελπιδοφόρα στοιχεία των εκλογικών αποτελεσμάτων.
Το ΚΚΕ συγκεντρώνοντας 8,15%, αύξησε το ποσοστό του κατά 2,25% από το 2004 και
τις ψήφους του κατά 147.000. Σημείωσε δηλαδή την μεγαλύτερη άνοδο από όλα τα
κόμματα της αντιπολίτευσης.
Καλούμε κάθε αγωνιστή να δώσει τη μάχη για την ενίσχυση και τη νίκη του ΚΚΕ σε αυτές τις εκλογές. Όμως αυτή η μάχη αν στεφθεί με επιτυχία, θα είναι μόνο μια νικηφόρα μάχη στον συνεχιζόμενο, πραγματικό ταξικό αγώνα των εργαζόμενων μαζών ενάντια στην επίθεση του καπιταλισμού. Και σ’ αυτό τον αγώνα, πάνω από όλα η εργατική τάξη έχει ανάγκη την προάσπιση της ενότητάς της και την υιοθέτηση ενός γνήσιου προγράμματος πάλης για τον σοσιαλιστικό μετασχηματισμό της κοινωνίας. Έχει ανάγκη δηλαδή, μια γνήσια λενινιστική πολιτική.
Το Συνέδριο του ΚΚΕ μας αφορά όλους, είτε είμαστε, είτε
δεν είμαστε μέλη του Κόμματος. Μιλάμε για το παραδοσιακό Κόμμα της Εργατικής
Τάξης και θεωρώ ότι οι αποφάσεις και η πολιτική του θα καθορίσουν αποφασιστικά
την πορεία του Εργατικού Κινήματος.
Απάντηση στην πολεμική του Κύριλλου Παπασταύρου στην ΚΟΜΕΠ - Μέρος 3ο
Το άρθρο που ακολουθεί είναι το 3ο μέρος της απάντησης της
εφημερίδας μας στην πολεμική του Κύριλλου Παπασταύρου για τον Τρότσκι και τον
τροτσκισμό που δημοσιεύθηκε στο θεωρητικό περιοδικό του ΚΚΕ «Κομμουνιστική
Επιθεώρηση» (τεύχος 6 -2006). Η απάντηση μας γράφεται με ένα βασικό σκοπό : να
αποκαταστήσει την αλήθεια σχετικά με τις ιδέες του Λέοντα Τρότσκι στις
συνειδήσεις των νέων αγωνιστών της Αριστεράς και του εργατικού κινήματος και
ιδιαίτερα των συντρόφων του ΚΚΕ.
Το άρθρο
που ακολουθεί είναι το 2ο μέρος της απάντησης της εφημερίδας μας
στην πολεμική του Κύριλλου Παπασταύρου για τον Τρότσκι και τον τροτσκισμό που
δημοσιεύθηκε στο θεωρητικό περιοδικό του ΚΚΕ «Κομμουνιστική Επιθεώρηση» (τεύχος
6 -2006)...
Διαβάζοντας το άρθρο του μέλους της Ιδεολογικής Επιτροπής του ΚΚΕ
Κύριλλου Παπασταύρου με τίτλο «Το οπορτουνιστικό ρεύμα του Τροτσκισμού» στο
τεύχος 6 της «Κομμουνιστικής Επιθεώρησης», με θλίψη διαπιστώσαμε...
Το συνέδριο της μαζικότερης και πιο ιστορικής αριστερής οργάνωσης
νεολαίας της χώρας είναι ένα σημαντικό πολιτικό γεγονός για κάθε νέο
αγωνιστή, αλλά και γενικότερα για το μέλλον της Αριστεράς. Στο κείμενο
αυτό θα προσπαθήσουμε να εξετάσουμε με το όπλο της μαρξιστικής κριτικής
τις σημαντικότερες από τις θέσεις του κειμένου θέσεων που ψήφισε το
Κεντρικό Συμβούλιο (Κ.Σ), ως μια μικρή συμβολή στον προσυνεδριακό
διάλογο που διεξάγουν οι σύντροφοι της ΚΝΕ. Το κείμενο δημοσιεύτηκε σε
δύο συνέχειες (Φεβρουάριος και Μάρτιος 2006).
Η εισήγηση της ΚΕ που ψήφισε το 17ο
συνέδριο του ΚΚΕ περιέχει τα σενάρια κατάληψης
εξουσίας από το ΑΑΔΜ (Αντι-ιμπεριαλιστικό
Αντιμονοπωλιακό Δημοκρατικό Μέτωπο) όπως ακριβώς αναφέρονται στο πρόγραμμα του
κόμματος που γράφτηκε το 1996...
Το ΚΚΕ τον περασμένο μήνα
διοργάνωσε το 17ο συνέδριό του, στην αυγή μιας περιόδου αυξανόμενης έντασης της
ταξικής πάλης, που θέτει σοβαρά καθήκοντα στο πιο ιστορικό εργατικό κόμμα της
χώρας. Μια επιφανειακή ματιά στις αποφάσεις του συνεδρίου θα οδηγούσε στο
συμπέρασμα ότι τίποτα δεν άλλαξε στη ζωή του κόμματος. Όμως αυτό θα ήταν πλάνη...
Απόσπασμα από το σπουδαίο έργο του Λέον Τρότσκι, "Προδομένη Επανάσταση" (1936). Στο μέρος αυτό ο συγγραφέας πραγματεύεται τον γραφειοκρατικό εκφυλισμό του μπολσεβίκικου κόμματος κατά τη σταλινική περίοδο.Το κείμενο έχει ιδιαίτερη αξία σήμερα που ανοίγει η συζήτηση για το σοσιαλισμό στο 18ο Συνέδριο του ΚΚΕ.
ΚΚΕ 
Στη σελ. 32, κάτω από τον τίτλο «συμπεράσματα από τις φοιτητικές και
σπουδαστικές κινητοποιήσεις..» διαβάζουμε: «…Από το 9ο συνέδριο μέχρι
σήμερα, είχαμε δύο σημαντικά ξεσπάσματα κινητοποιήσεων στα πανεπιστήμια
και τα ΤΕΙ…». Στη συνέχεια, αφού πληροφορηθούμε ότι η ΚΝΕ ήταν έτοιμη
να ανταποκριθεί στην άνοδο των φοιτητικών αγώνων, διαβάζουμε μια σειρά
πρωτότυπα συμπεράσματα όπως, ότι «Αποδείχτηκε προετοιμασμένη και η
Σοσιαλδημοκρατία, με επεξεργασμένη την παρέμβασή της για την ενσωμάτωση
των νεολαιίστικων αγώνων..»...
Το πρώτο μέρος του κειμένου - το 1/3 περίπου σε έκταση - σωστά
ασχολείται με τις προγραμματικές θέσεις και την εκτίμηση για το
σοσιαλισμό, ένα κομβικό ζήτημα, και επίσης σωστά, εκτιμά ότι η αντίληψη
για το σοσιαλισμό πρέπει να αποτελεί το βασικό όπλο των κομμουνιστών
στην αντιπαράθεση τους με τα άλλα κόμματα και τις οργανώσεις. Συνδέει
την αντίληψη αυτή, με την πολιτική απόφαση του 18ου συνεδρίου του ΚΚΕ
για τον σοσιαλισμό και τις αιτίες κατάρρευσης της ΕΣΣΔ («ανατροπής»
όπως την βαφτίζει το κόμμα), ανακεφαλαιώνοντας με έναν συνοπτικό τρόπο,
κάποια από τα συμπεράσματα του κειμένου. Σε αυτό το μέρος συνυπάρχουν
σωστές και λάθος αντιλήψεις για το σοσιαλισμό-κομμουνισμό.
Από τις αρχές Γενάρη, δημοσιεύτηκαν οι θέσεις του
Κ.Σ. της ΚΝΕ, σηματοδοτώντας την έναρξη του προσυνεδριακού διαλόγου για
το 10ο συνέδριο της οργάνωσης, που θα διεξαχθεί στις 7, 8 και 9 Μάη. Το
συνέδριο αυτό, διεξάγεται σε μια περίοδο εξαιρετικά κρίσιμη για την
εργατική τάξη και τη νεολαία, και βέβαια για την Αριστερά, που οφείλει
να εκπροσωπεί και να καθοδηγεί τον αγώνα τους.
Αναδημοσιεύουμε από το
Η απάντηση ίσως θα έπρεπε να αναζητηθεί στον ίδιο το ρόλο που παίζει το
κόμμα στους αγώνες της τάξης και της νεολαίας. Αυτό που κρίνουν οι
εργαζόμενοι στους αγώνες τους δεν είναι μόνο η συνέπεια στην αντίσταση
ενάντια στις αντεργατικές πολιτικές, αλλά και η αποτελεσματικότητα του
κόμματος να οργανώσει τους αγώνες, να τους δώσει
προοπτική και να τους οδηγήσει σε νίκες.
Στις εκλογές της 4ης Οκτωβρίου, το ΚΚΕ έλαβε ποσοστό 7,54%, 517.154
ψήφους και 21 έδρες. Υπέστη λοιπόν, μικρή πτώση της απήχησής του,
χάνοντας συγκριτικά με το 2007 περίπου 65.000 ψήφους και ποσοστό 0,61%. Το αποτέλεσμα βεβαίως μιας εκλογικής αναμέτρησης από μόνο του δεν
μπορεί να οδηγήσει σε κανένα συμπέρασμα, αν δεν λάβουμε υπ’ όψη την
περίοδο μέσα στην οποία έλαβε χώρα η αναμέτρηση, την ιδιαίτερη πολιτική
συγκυρία, αλλά και άλλα στοιχεία, όπως η ταξική σύνθεση των ψηφοφόρων,
οι μετακινήσεις κλπ.
Στις σημερινές συνθήκες κρίσης του συστήματος και αύξησης της
αμφισβήτησης του από τους εργαζόμενους και τη νεολαία, θα περίμενε
κανείς η αριστερά και ιδιαίτερα το πιο μεγάλο κόμμα της, το ΚΚΕ, να
ήταν σε μια τροχιά ανόδου της απήχησης του στις λαϊκές μάζες. Αντ’
αυτού όμως, είδαμε την εκλογική απήχηση του κόμματος να μειώνεται
(διαρροή 150.000 ψήφων) στις Ευρωεκλογές, όπου παραδοσιακά η αριστερά
καταγράφει μεγαλύτερα ποσοστά από τις εθνικές εκλογές και σήμερα να
παραμένει στάσιμη ή και καθοδική στις δημοσκοπήσεις...
Μεταβιβάστηκε χθες στη Βουλή το αίτημα του Αρείου Πάγου για άρση της
βουλευτικής ασυλίας του μέλους του ΠΓ και βουλευτή του ΚΚΕ Γιώργου
Μαρίνου. Το στέλεχος του ΚΚΕ κατηγορείται για τη συμμετοχή του στην
κινητοποίηση που διοργάνωσε το ΚΚΕ για την κατάργηση των διοδίων τον
περασμένο Απρίλη. Όλες οι οργανώσεις της Αριστεράς και του εργατικού κινήματος είναι ανάγκη να δείξουν έμπρακτα την αλληλεγγύη τους.
Δημοσιεύουμε ένα σύντομο σχόλιο του γραφείου τύπου του ΚΚΕ σχετικά με τις αποφάσεις της Συνόδου της Ε.Ε. για την απασχόληση. Οι αποφάσεις αυτές δίνουν γη και ύδωρ στο κεφάλαιο και καταδικάζουν τους εργαζόμενους στην ανεργία και στην κατακόρυφη πτώση του βιοτικού τους επιπέδου.
ΨΗΦΟ ΣΤΟ ΚΚΕ! Όχι στην καπιταλιστική Ε.Ε – Ενωμένη Σοσιαλιστική Ευρώπη.
Ενόψει του εορτασμού της Εργατικής Πρωτομαγιάς δημοσιεύουμε εδώ ένα
εκτεταμένο απόσπασμα από την προκήρυξη που εξέδωσε το Κομμουνιστικό
Κόμμα Ελλάδας για την Πρωτομαγιά του 1924. Τα σημεία που κατά τη γνώμη
μας είναι πιο αξιοσημείωτα και ιδιαίτερα επίκαιρα για το σήμερα είναι
αυτά που έχουμε παραθέσει με έντονα γράμματα και φανερώνουν μια
κρυστάλλινη, γνήσια επαναστατική - διεθνιστική προσέγγιση στα ζητήματα
της εξουσίας και του διεθνούς χαρακτήρα της σοσιαλιστικής επανάστασης.
Το τέταρτο μέρος της απάντησης στα ψεύδη του Κύριλλου Παπασταύρου στον
Κυριακάτικο Ριζοσπάστη της 8ης Μαρτίου στο άρθρο του με τίτλο: 
Ανάμεσα στα αξιοσημείωτα ζητήματα για μια κριτική προσέγγιση που
εντοπίσαμε στο κείμενο της απόφασης του 18ου συνεδρίου, ιδιαίτερη εντύπωση προκαλεί η πλήρης πολιτική
υποστήριξη των Δικών της Μόσχας, στις οποίες με στημένες κατηγορίες
εξοντώθηκαν όσοι μπολσεβίκοι ηγέτες είχαν απομείνει από την εποχή του
Λένιν.
Το τρίτο μέρος της απάντησης στα ψεύδη του Κύριλλου Παπασταύρου στον
Κυριακάτικο Ριζοσπάστη της 1ης Μαρτίου στο άρθρο του με τίτλο: 
Το δεύτερο μέρος της απάντησης στα ψεύδη του Κύριλλου Παπασταύρου στον
Κυριακάτικο Ριζοσπάστη της 1ης Μαρτίου στο άρθρο του με τίτλο: 
Το πρώτο μέρος της απάντησης στα ψεύδη του Κύριλλου Παπασταύρου στον Κυριακάτικο Ριζοσπάστη της 1ης Μαρτίου στο άρθρο του με τίτλο: 
Δημοσιεύουμε σήμερα το κείμενο ενός
μέλους της συντακτικής επιτροπής της εφημερίδας μας που έχει σταλεί από
τις αρχές Γενάρη για δημοσίευση στον "Ριζοσπάστη", στο πλαίσιο του
προσυνεδριακού διαλόγου του ΚΚΕ. Μέχρι σήμερα δεν έχει δημοσιευθεί.
Σημειώνουμε ότι το κείμενο πληροί τις προδιαγραφές μεγέθους και
έγκαιρης αποστολής που τέθηκαν από την Επιτροπή για το Δημόσιο Διαλόγο
του 18ου συνεδρίου.
Το δεύτερο μέρος του αποσπάσματος από την "Προδομένη Επανάσταση" του Λέον Τρότσκι σχετικά με τις κοινωνικές αιτίες ανάπτυξης του αντιδραστικού γραφειοκρατικού στρώματος στην ΕΣΣΔ. 
Σαν συμβολή στον προσυνεδριακό διάλογο του ΚΚΕ και με αφορμή τη δημοσιοποίηση των Θέσεων του κόμματος για το "σοσιαλισμό που γνωρίσαμε", παρουσιάζουμε ξανά, σε δύο συνέχειες, ένα μικρό απόσπασμα από το κλασσικό έργο του Λέον Τρότσκι "Προδομένη Επανάσταση" (Αύγουστος 1936).
Παρατίθενται αναδημοσιευμένες από τον "Ριζοσπάστη" οι Θέσεις της Κ.Ε. του ΚΚΕ για τον Σοσιαλισμό, οι οποίες αποτελούν αντικείμενο διαλόγου στις προσυνεδριακές διαδικασίες του 18ου Συνεδρίου του Κόμματος
Άλλο ένα άρθρο του γνωστού κομμουνιστή και καθηγητή της Παντείου Γ.
Ρούση, στα πλαίσια του Προσυνεδριακού διαλόγου του ΚΚΕ, που
δημοσιεύτηκε στην Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία. Αν και η κριτική του δεν
είναι ολοκληρωμένη-άλλωστε δεν θα μπορούσε στα πλαίσια ενός σύντομου
άρθρου, κινείται σε πολύ καλή κατεύθυνση και συμφωνούμε με όλα τα
βασικά σημεία της
«Δεν υπάρχει φιλολαϊκή λύση χωρίς ριζικές αλλαγές στην
οικονομία, χωρίς κοινωνικοποίηση των βασικών μέσων παραγωγής, ώστε η ανάπτυξη
να γίνεται με κεντρικό σχέδιο, με οδηγό τις ανάγκες του λαού, με εργατικό και
κοινωνικό έλεγχο» (συνέντευξη
της Αλέκας Παπαρήγα στην «Ελευθεροτυπία» 6/9). Ποιος μαρξιστής δεν θα
προσυπέγραφε αυτή την άποψη;
Τραπεζικοί
κολοσσοί χρεοκοπούν. Τα χρηματιστήρια «κατρακυλούν». Οι ρυθμοί «ανάπτυξης»
αποκτούν αρνητικό πρόσημο. Οι αστοί «ειδήμονες» που έχυναν τόνους μελάνι στην
υπεράσπιση του καπιταλισμού παρουσιάζοντάς τον σαν το μόνο «εφικτό» και «λογικό
σύστημα», δεν μπορούν πια να κρύψουν τον πανικό τους και μιλούν για ένα νέο
διεθνές «κραχ»...Κύριο άρθρο του τεύχους 36 της "Μαρξιστικής Φωνής".
