Ο ΓΑΛΛΙΚΟΣ ΜΑΗΣ ΤΟΥ ’68 – ΜΕΡΟΣ Β’

Μέχρι τις 27 Μαΐου η ισορροπία των ταξικών δυνάμεων είχε στραφεί  μαζικά υπέρ της εργατικής τάξης, η οποία είχε ενδυναμωθεί σε μεγάλο βαθμό. Ο Ντε Γκωλ ήταν απομονωμένος και περισσότερο αποδυναμωμένος από ποτέ, αλλά είχε ακόμα ένα τελευταίο χαρτί να παίξει: την ηγεσία του Κομμουνιστικού Κόμματος και των συνδικάτων.

Στρατιωτική Επέμβαση;

Η κατάσταση είχε φτάσει σε τέτοιο σημείο πλέον όπου τα μέτρα που είχαν παρθεί από το κοινοβούλιο δεν μπορούσαν να προσφέρουν καμία λύση. Τι θα γινόταν; Η στρατιωτική επέμβαση ήταν μια από τις πιθανές λύσεις που είχε κατά νου ο Ντε Γκωλ από το ξεκίνημα κιόλας της γενικής απεργίας. Στα πρώτα στάδια της απεργίας είχαν ήδη καταστρωθεί σχέδια για την σύλληψη και την φυλάκιση 20.000 ακροαριστερών  αγωνιστών.

Όμως τα σχέδια αυτά της κυβέρνησης ποτέ δεν εφαρμόστηκαν στην πράξη και είναι ίδια με τα μέτρα που έχει πάρει ιστορικά  η άρχουσα τάξη κάθε φορά που βρισκόταν αντιμέτωπη με επανάσταση, όπως για παράδειγμα η κυβέρνηση του Τσάρου Νικόλαου που τον Φεβρουάριο του 1917 χρειάστηκε να χρησιμοποιήσει το στρατό ενάντια στην επανάσταση, καθώς και αμέτρητα άλλα ιστορικά παραδείγματα. Αλλά αυτό που πραγματικά παίζει καθοριστικό ρόλο για την έκβαση της επανάστασης δεν είναι τα μέσα καταστολής που θα χρησιμοποιήσει το καθεστώς αλλά η ισορροπία των ταξικών δυνάμεων μέσα στην κοινωνία. Ο Ντε Γκωλ ήταν ένας απομονωμένος αστός, ο οποίος δεν μπορούσε να εκτιμήσει τι συμβαίνει στην κοινωνία και από την αρχή είχε υποτιμήσει το κίνημα και δεν περίμενε το επερχόμενο ξέσπασμα της εργατικής τάξης. 

Μέσα από αυτά τα γεγονότα ο Ντε Γκωλ πήγε πραγματικά στην κόλαση και ξαναγύρισε. Τρομαγμένος από τις διαστάσεις που είχε πάρει το κίνημα ο στρατηγός  ήταν απαισιόδοξος και είχε πλέον πειστεί ότι το Κομμουνιστικό Κόμμα θα έπαιρνε την εξουσία πολύ σύντομα. Αμέτρητοι μάρτυρες επιβεβαιώνουν ότι ο Ντε Γκωλ ήταν ιδιαίτερα απογοητευμένος και μάλιστα αρκετές φορές είχε σκεφτεί  να φύγει στο εξωτερικό. Ο ίδιος ο γιος του τον πίεζε να φύγει από την χώρα μέσω της Μπρεστ  και κάποιοι λένε ότι σκεφτόταν να παραμείνει στην Δυτική Γερμανία όπου είχε πάει να επισκεφτεί τον πρωθυπουργό της χώρας. Ο ίδιος ο Ντε Γκωλ όμως ήταν έξυπνος πολιτικός και ποτέ δεν δρούσε παρορμητικά. Ο λόγος που δήλωσε στον πρέσβη των ΗΠΑ ότι «η μάχη χάθηκε. Οι Κομμουνιστές θα πάρουν την εξουσία σε λίγες μέρες» ήταν επειδή το πίστευε πραγματικά. Αυτό είναι ενδεικτικό της κατάστασης που επικρατούσε τότε και δεν ήταν ο μόνος που το πίστευε αλλά και ολόκληρη η άρχουσα τάξη.

Ο Ντε Γκωλ όμως είχε στην διάθεση του έναν πολύ σημαντικό μηχανισμό αντίδρασης. Υπήρχαν  144.000 οπλισμένοι αστυνομικοί, 261.000 στρατιώτες στην Γαλλία και την Δυτική Γερμανία. Αν λοιπόν κάποιος προσεγγίσει την κατάσταση από την οπτική γωνία της ποσότητας των δυνάμεων θα απέκλειε αμέσως όχι μόνο την ένοπλη επανάσταση αλλά και την ειρηνική  διεκδίκηση αιτημάτων. Όμως από αυτή την πλευρά καμία επανάσταση στην ανθρώπινη ιστορία δεν πετύχαινε ποτέ. Όμως η κατάσταση δεν μπορεί να ειδωθεί σε καμία περίπτωση από αυτήν  πλευρά.

Σε κάθε επανάσταση ακούγονται φωνές που θέλουν να κάμψουν το ηθικό του εξεγερμένου λαού, που υποστηρίζουν ότι «έρχεται αιματοκύλισμα και ο εμφύλιος πόλεμος είναι κάτι αναπόφευκτο.» Αυτό υποστήριζε και ο Ζηνόβιεφ και ο Κάμενεφ στην αυγή της επανάστασης του Οκτώβρη όπως το ίδιο υποστηρίζει και η αντίδραση με τους ιμπεριαλιστές για την επανάσταση στην Βενεζουέλα σε μια προσπάθεια να δημιουργήσουν κλίμα τρόμου και να σπάσουν την επανάσταση.

Όμως όπως είχε απαντήσει ο Τρότσκι  αν ο στρατός είναι μια μικρογραφία της κοινωνίας, τότε όταν η κοινωνία διασπάται, διασπάται με την σειρά του και ο στρατός και πάντα το κομμάτι της εξουσίας μένει απομονωμένο και αποδεκατισμένο.

Ο Ντε Γκωλ σε κατάσταση πανικού πλέον επέλεξε να εξαφανιστεί και πήγε στην Δυτική Γερμανία για να συναντήσει τον στρατηγό Μασώ. Το περιεχόμενο των συζητήσεων τους δεν έγινε ποτέ γνωστό όμως δεν είναι καθόλου δύσκολο να το φανταστεί κανείς τι τον ρώτησε: «Μπορούμε να βασιστούμε στον στρατό;» Η απάντηση δεν  έγινε ποτέ γνωστή όμως η εφημερίδα “The Times” ξεκίνησε μια δημοσκόπηση ανάμεσα στους Γάλλους στρατιώτες, εκ των οποίων οι περισσότεροι ήταν παιδιά εργατικών οικογενειών με το ερώτημα αν θα πυροβολούσαν τους εργάτες. Η απάντηση που πήραν ήταν: «Ποτέ! Ο πατέρας μου είναι εργάτης!»

Με λίγα λόγια και ο στρατός ήταν διασπασμένος και δεν είναι ξεκάθαρο ότι ο Ντε Γκωλ  θα μπορούσε να τον χρησιμοποιήσει σ’ αυτήν την χρονική περίοδο. Αυτές είναι οι αντιφάσεις που γεννά ο καπιταλισμός: δεν μπορεί να διαχειριστεί ένα μηχανισμό που ο ίδιος φτιάχνει.

ΚΡΙΣΗ ΣΤΟΝ ΚΡΑΤΙΚΟ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟ

Στις 13 Μαΐου το συνδικάτο των αστυνομικών που εκπροσωπούσε περίπου το 80% των ένστολων  δήλωσε ότι η κυβέρνηση έλεγε ψέματα όταν δήλωνε στην αστυνομία ότι η σύγκρουση με τους φοιτητές ήταν αναπόφευκτη, αφού όλες οι συνθήκες ήταν ευνοϊκές για έναν αποτελεσματικό διάλογο με τους φοιτητές και θα μπορούσε να είχε αποφευχθεί αυτή η ολέθρια σύγκρουση.

Αν αυτή ήταν η επίσημη θέση της αστυνομίας τότε καταλαβαίνουμε, ότι η επιρροή  που είχε  η επανάσταση ανάμεσα στις τάξεις της αστυνομίας και του στρατού δεν θα μπορούσε να είναι ευνοϊκότερη. Χαρακτηριστικά, μια αποστολή του ναυτικού που είχε ξεκινήσει για πυρηνικές δοκιμές στον Ειρηνικό γύρισε πίσω και σταμάτησε την αποστολή χωρίς να δώσει καμία εξήγηση.

Σύμφωνα με την αφοριστική άποψη του Μάο «η δύναμη ξεκινάει από την κάνη ενός όπλου» όμως τα όπλα τα χειρίζονται οι στρατιώτες και οι στρατιώτες είναι μέρος μιας κοινωνίας και δεν είναι απομονωμένοι από την κίνηση των μαζών.

Συνήθως η αστυνομία είναι πιο συντηρητική και καθυστερημένη στην συνείδηση από τον στρατό. Όμως τα γεγονότα του Μάη του’68 επηρέασαν τόσο πολύ ακόμα και την αστυνομία, σε τέτοιο βαθμό που τις τελευταίες εβδομάδες ήταν απρόθυμοι να επιτεθούν στους φοιτητές και να υπακούσουν στις εντολές της κυβέρνησης.   

Ενδεικτικό της έκρυθμης κατάστασης και πόσο είχαν επηρεαστεί και οι στρατιώτες από αυτήν είναι μια ανακοίνωση που έβγαλε μια ομάδα στρατιωτών κοντά στο Στρασβούργο που έλεγε «Εμείς είμαστε έτοιμοι να δράσουμε σαν καταπιεσμένες ομάδες και δεν πρόκειται ΠΟΤΕ ΝΑ ΠΥΡΟΒΟΛΗΣΟΥΜΕ ΤΟΥΣ ΕΡΓΑΤΕΣ. Οργανώνουμε επιτροπές χωρίς να υπολογίσουμε το κόστος, που θα βοηθήσουν τους εργάτες να περικυκλώσουν και να καταλάβουν τα εργοστάσια της περιοχής.

Η συγγραφή μιας τέτοιας προκήρυξης είναι ένα εξαίσιο παράδειγμα της δράσης των πιο επαναστατικών στοιχείων μέσα στον στρατό και την διάθεση τους απέναντι στην επανάσταση, κάτι που γνώριζε καλά και φοβόταν η αστική τάξη.

ΠΟΙΟΣ ΤΕΛΙΚΑ ΕΣΩΣΕ ΤΟΝ ΝΤΕ ΓΚΩΛ;

Όπως προαναφέρθηκε δεν ήταν η αστυνομία και ο στρατός που έσωσαν τον καπιταλισμό στην Γαλλία, αφού στην κορύφωση της επανάστασης ήταν απρόθυμοι να υπακούσουν την κυβέρνηση και να  χτυπήσουν τους φοιτητές, αλλά η στάση του σταλινισμού και των συνδικάτων και αυτό αποτελεί ένα γενικό συμπέρασμα που βρίσκεται ακόμα και στην Εγκυκλοπαίδεια της Μπριτάννικα, η οποία αναφέρει: «Ο Ντε Γκωλ έμοιαζε ανίκανος όχι μόνο να διαχειριστεί την κατάσταση αλλά ακόμα και να κατανοήσει την φύση της. Ήταν το Κομμουνιστικό Κόμμα και τα συνδικάτα που του έδωσαν χώρο να «αναπνεύσει».

Στριμωγμένος σε μια γωνία ο πρωθυπουργός Ζώρζ Πομπιντού αναγκάστηκε να συμβιβαστεί με όλους. Όταν η αστική τάξη νιώθει ότι απειλείται να τα χάσει όλα, τότε είναι έτοιμη να κάνεις μεγάλες υποχωρήσεις. Προκειμένου να διώξουν τους εργάτες από τα εργοστάσια ξεπέρασαν τον εαυτό τους και τους περιορισμούς της τάξης τους και στράφηκαν στα συνδικάτα όπου προέβησαν σε μεγάλες παραχωρήσεις όπως την αύξηση στους μισθούς, την μείωση των ωρών εργασίας, μείωση στο όριο ηλικίας για τις συντάξεις κ.τ.λ. ενώ σε μια προσπάθεια του να εξευμενίσει  τους φοιτητές ο Μπομπιντού έκανε δεκτή την παραίτηση του υπουργού Παιδείας.

Η κυβέρνηση μαζί με τα συνδικάτα τρομαγμένοι από τις διαστάσεις που είχε πάρει το κίνημα ήταν αποφασισμένοι να το φρενάρουν. Στις 27 Μαΐου η κυβέρνηση μαζί με την ηγεσία των συνδικάτων υπέγραψαν συμφωνία. Όμως η ηγεσία των συνδικάτων είχε πολλή σκληρή δουλειά να κάνει προκειμένου να πείσει τους εργάτες να υποταχτούν στην συμφωνία. Χαρακτηριστικά οι εργάτες της Ρενώ αλλά και άλλων εργοστασίων αρνήθηκαν να γυρίσουν στα εργοστάσια παρά τις μεγάλες παραχωρήσεις από την κυβέρνηση. Ενδεικτικό της διάθεσης τους ήταν ένα περιστατικό στο εργοστάσιο της Ρενώ, όταν ο γραμματέας του συνδικάτου διάβαζε την λίστα με τις παραχωρήσεις (μεγάλη αύξηση των μισθών, περιορισμός των ωρών εργασίας κλπ.)   οι εργάτες φώναζαν «ΕΡΓΑΤΙΚΗ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ, ΕΡΓΑΤΙΚΗ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ» και ούτε καν μπόρεσε να τελειώσει τον λόγο του. Οι εργάτες είχαν συναίσθηση της δύναμης τους, αισθάνονταν δυνατοί και έτοιμοι να πάρουν στα χέρια τους την εξουσία και δεν ήταν διατεθειμένοι να υποχωρήσουν.

Για ακόμα μια φορά η ηγεσία των συνδικάτων καθώς και το Κομμουνιστικό Κόμμα έψαχναν να βρουν μια ασφαλιστική δικλείδα προκειμένου να φρενάρουν το κίνημα το οποίο δεν μπορούσαν πλέον να ελέγξουν.

Η πρωτοβουλία περνά στα χέρια της αντίδρασης

Σε μια ραδιοφωνική εκπομπή στις 30 Μαΐου ο πρόεδρος Ντε Γκωλ ανακοίνωσε την διάλυση της Εθνικής Συνέλευσης και δήλωσε ότι οι εκλογές θα γίνουν κανονικά όπως είχαν προκαθοριστεί. Ο Ζώρζ Μπομπιντού θα παρέμενε πρωθυπουργός. Επίσης άφησε να εννοηθεί ότι αν ήταν απαραίτητο θα χρησιμοποιούνταν και αστυνομικές δυνάμεις προκειμένου να διατηρηθεί η τάξη. Αυτό ήταν ένα μήνυμα που στόχευε την ηγεσία των συνδικάτων καθώς άφησε να εννοηθεί ότι σε περίπτωση ομαλής διεξαγωγής των εκλογών θα είχαν να ευνοηθούν με ηγετικές θέσεις στα καπιταλιστικά υπουργεία, ενώ σε αντίθετη περίπτωση ήταν μια προειδοποίηση ότι η αστική τάξη δεν θα παρέδιδε την εξουσία χωρίς μάχη.

Έτσι προχώρησε στον ανασχηματισμό της κυβέρνησης και ανακηρύχθηκαν εκλογές για τις 23 και 30 Ιουνίου. Εν τω μεταξύ ο Ντε Γκωλ προσπάθησε να κινητοποιήσει τις δυνάμεις του εκτός κοινοβουλίου. Έτσι κατάφερε να κινητοποιήσει τους λιγοστούς υποστηρικτές της κυβέρνησης, οι οποίοι έκαναν διαδηλώσεις υποστήριξης στην κυβέρνηση. Όμως οι φωτογραφίες που δημοσιεύτηκαν ήταν ενδεικτικές για την σύσταση των διαδηλωτών: εθνικιστές τυλιγμένοι με την γαλλική σημαία, συνταξιούχοι, μικροαστοί των πλουσίων προαστίων και πολλά άλλα αντιδραστικά στοιχεία της κοινωνίας και μόνο η σύγκριση με τις φωτογραφίες των μαζικών προλεταριακών διαδηλώσεων και η αντίθεση με τα πιο μαχητικά στοιχεία της νεολαίας και της εργατικής τάξης που ήταν στα οδοφράγματα της επανάστασης αναδεικνύει την τεράστια διαφορά ανάμεσα στις κοινωνικές δυνάμεις.

Όμως η εργατική τάξη δεν μπορεί να βρίσκεται για πάντα σε κίνηση. Δεν μπορεί η διάθεσή της να ανοίγει και να κλείνει  σαν διακόπτης. Όταν η εργατική τάξη κινηθεί πρέπει αυτή η κίνηση να έχει σαν στόχο την επανάσταση, αλλιώς θα αποτύχει. Το ίδιο έχει συμβεί σε κάθε εξέγερση και κάθε απεργία: στην αρχή οι εργάτες συμμετέχουν με ενθουσιασμό στις διαδηλώσεις  και σ’ όλα τα μαζικά γεγονότα. Είναι έτοιμοι να παλέψουν και να κάνουν κάθε θυσία. Αλλά αν αυτή η κατάσταση διατηρηθεί για πολύ καιρό χωρίς μια προοπτική, ξεκινώντας από τα πιο αδύναμα στοιχεία, η κούραση θα επέλθει σταδιακά. Ο  ενθουσιασμός και η συμμετοχή στις μαζικές διαδηλώσεις θα παρακμάσουν και οι εργάτες θα γυρίσουν στις δουλειές τους.

Η ηγεσία των συνδικάτων βρήκε λοιπόν ως ευκαιρία  τις μεγάλες παραχωρήσεις της αστικής τάξης που υπέγραψε σαν αυτόν που βουλιάζει και κρατιέται από  ένα σωσίβιο για να σωθεί, τις χρησιμοποίησε σαν μεγάλη νίκη των συνδικάτων και έτσι έπεισε τους εργάτες να τις αποδεχτούν και αυτοί ως νίκη. Στις αρχές του Ιουνίου, όλοι οι εργάτες είχαν γυρίσει στις δουλειές τους.

Ο Μάης του 1968 ήταν επανάσταση

Τι είναι επανάσταση;  Ο Τρότσκι εξηγούσε ότι επανάσταση είναι μια διαδικασία κατά την οποία οι άντρες και οι γυναίκες που στην καθημερινότητά τους ήταν απαθείς, γίνονται τα πιο μαχητικά στοιχεία της κοινωνίας και αισθάνονται  ότι παίρνουν την μοίρα τους στα χέρια τους. Αυτό ακριβώς είναι η επανάσταση. Αυτό ακριβώς συνέβη και το Μάη του ’68 στην Γαλλία σε μια πολύ μεγαλύτερη κλίμακα.

Οι εργάτες γύμνασαν τους μυς τους και κατάλαβαν την τεράστια  δύναμη που είχαν. Έτσι η ιστορία είδε την δύναμη της σύγχρονης εργατικής τάξης: ούτε μια λάμπα δεν ανάβει, ούτε ένα τηλέφωνο δεν χτυπά, ούτε ένας τροχός δεν γυρνά χωρίς την άδεια των εργατών. Ο Μάης του ‘68 ήταν η τελική απόδειξη για όλους εκείνους τους σκεπτικιστές που αμφέβαλλαν ότι η σύγχρονη εργατική τάξη μπορεί να αλλάξει τον κόσμο.

Οι ταξικές δυνάμεις εκφράστηκαν εδώ όχι μόνο σαν στατιστική αλλά σαν μια πραγματική δύναμη στους δρόμους και τα εργοστάσια. Στην πραγματικότητα είχαν την εξουσία αλλά δεν το ήξεραν. Αυτό που έλειπε όμως από το Μάη του ’68 ήταν η ηγεσία. Αυτοί που είχαν το καθήκον να οδηγήσουν την εργατική τάξη στην εξουσία (δηλαδή οι ηγεσίες των συνδικάτων και το Κομμουνιστικό Κόμμα) δεν είχαν καμία προοπτική να πάρουν την εξουσία. Ο μόνος τους στόχος ήταν να τερματίσουν την απεργία όσο πιο σύντομα γινόταν, να πάρει πάλι η αστική τάξη την εξουσία και να ξαναγυρίσει η ζωή στην κανονικότητά της.

Μια γενική απεργία είναι διαφορετική από μια οποιαδήποτε απεργία γιατί θέτει το ζήτημα της εξουσίας. Το αίτημα που τίθεται είναι ποιος είναι ο κυρίαρχος και όχι αιτήματα όπως η αύξηση των μισθών κλπ, για αυτό και η συνείδηση των εργατών αναπτύσσεται ραγδαία. Αυτό που χρειαζόταν ήταν να φτιάξουν επιτροπές αντιπροσώπων στα εργοστάσια και τις γειτονιές και να στοχεύουν στην δημιουργία Εθνικής Επιτροπής, που θα έπαιρνε την εξουσία στα χέρια της και θα πέταγαν το παλιό αστικό κράτος στα σκουπίδια. Αλλά τίποτα από αυτά δεν έγινε και έτσι οι εργάτες γύρισαν απογοητευμένοι στις δουλειές  τους.

Αφού λοιπόν η ζωή επέστρεψε στους «κανονικούς» της ρυθμούς, άρχισαν και οι διώξεις από την κυβέρνηση. Αρχικά 102 δημοσιογράφοι απολύθηκαν για την συμμετοχή της στις διαδηλώσεις. Στην συνέχεια εγκαταστάθηκε αστυνομία μέσα στα Πανεπιστήμια, ενώ πολλοί φοιτητές που συμμετείχαν με μαχητικό τρόπο στα γεγονότα παραδόθηκαν σε φασιστικά και ακροδεξιά στοιχεία.

Η Σταλινική και η συνδικαλιστική ηγεσία πλήρωσε την προδοσία τους, αφού τους αρνήθηκαν όλα τα προνόμια που τους είχαν υποσχεθεί. Στον πρώτο γύρο των εκλογών τα Αριστερά Κόμματα έχασαν έδαφος ενώ στον δεύτερο γύρο η Δεξιά κέρδισε με σαρωτική πλειοψηφία.

Τελικά το κίνημα στην Γαλλία ηττήθηκε. Αλλά οι παραδόσεις του Μάη έμειναν χαραγμένες στην συνείδηση των εργατών στην Γαλλία αλλά και σ’ ολόκληρο τον κόσμο. Σήμερα που το  καπιταλιστικό σύστημα βρίσκεται σε κρίση, όλες οι αντιθέσεις του που χτίζονταν για είκοσι χρόνια θα βγουν στο προσκήνιο. Γεγονότα όπως αυτά στην Γαλλία θα επαναληφθούν στην ιστορία. Η επανάσταση είναι προ των πυλών .

ΖΗΤΩ Η ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ !

Μετάφραση: Εύη Τούντα