ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟ : ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΣΤΟΝ σ. ΓΙΩΡΓΟ ΚΟΤΣΙΡΗ

Λάβαμε από τον αναγνώστη της «Μαρξιστικής Φωνής» και παλιό σύντροφο, τον Γιώργο Κοτσίρη, μια επιστολή κριτικής πάνω στις θέσεις της εφημερίδας μας για το Μακεδονικό ζήτημα.

Τη δημοσιεύουμε εδώ μαζί με την απάντησή μας, παράγραφο – παράγραφο. Ευχαριστούμε πολύ το σύντροφο για τον κόπο του να μας γράψει και για τη συμβολή του στη διασαφήνιση της θέσης μας.

Γ. Κ «Αγαπητοί σύντροφοι

Σας γράφω με αφορμή τις θέσεις που διατυπώνετε στην Μαρξιστική φωνή για το θέμα της ονομασίας της FYROM.

Ειλικρινά θλίβομαι από την δογματική αυτή προσέγγιση του ζητήματος, που μόνο στα αυτιά Άγγλων μικροαστών μπορεί να έχει απήχηση.»

Μ.Φ : Αγαπητέ σύντροφε

Το υπονοούμενο το οποίο χρησιμοποιείς, πέραν του ότι είναι τόσο δυσνόητο που μόνο ο εμπνευστής του μπορεί να ερμηνεύσει τη σκοπιμότητά του, μπορεί μόνο ζημιά να κάνει στην ουσία της - έτσι κι αλλιώς λαθεμένης  - επιχειρηματολογίας σου, προσθέτοντάς της, τόσο άτσαλα και το στίγμα της εμπάθειας. Το αντιπαρερχόμαστε προς χάριν της σοβαρότητάς της πολιτικής ουσίας του θέματος.

Γ.Κ «Αλλά ας ξεκινήσουμε από τα βασικά. Ως Μαρξιστές πρέπει πρώτα απ’ όλα να αναρωτηθούμε : ποια είναι η αντίθεση;

Εθνικοαπελευθερωτικού κινήματος Σλαβομακεδόνων και Ελληνικής Αστικής τάξης;

Εθνικής χειραφέτησης μιας καταπιεσμένης εθνότητας και Ιμπεριαλισμού;

Πείθει μια τέτοια ανάγνωση της πραγματικότητας;»

Μ.Φ : Πραγματικά είναι σωστό να ξεκινήσουμε από τα βασικά. Από τις αντιθέσεις. Σύμφωνα με τη δική μας μαρξιστική θέση η κύρια αντίθεση στα Βαλκάνια είναι αυτή ανάμεσα στους εργαζόμενους των Βαλκανίων από τη μία και των αστικών τους τάξεων και των μεγάλων ιμπεριαλιστικών Δυνάμεων από την άλλη. Σύμφωνα με τη δική σου θέση όμως σύντροφε, ποια είναι η βασική αντίθεση; Η δική σου τοποθέτηση δεν γίνεται ξεκάθαρη και έχει σαν βάση μια μονόπλευρη ιστορική αναδρομή από την οποία απουσιάζουν δύο βασικότατοι συντελεστές του ζητήματος: ο σημερινός (υπο)ιμπεριαλιστικός ρόλος της ελληνικής αστικής τάξης στην περιοχή και η εθνική καταπίεση που υπέστησαν οι σλαβομακεδόνες, ιδιαίτερα από την ελληνική αστική τάξη.

Γ.Κ «Ας κάνουμε μια στοιχειώδη ανάλυση του αντικειμενικού υπόβαθρου των εξελίξεων:

Όλες οι εξελίξεις στα Βαλκάνια είναι το ντόμινο από την κατάρρευση της ΕΣΣΔ. Η νομενκλατούρα έχασε πρωτίστως την μάχη της παραγωγικότητας, όπως ο Τρότσκι είχε προβλέψει ως πεδίο που θα κριθεί η τύχη του μεταβατικού καθεστώτος, ζήτημα που εμπεριέχει την συμμετοχική δημοκρατία των εργαζομένων και δευτερευόντως των εθνοτήτων.

Εκεί που ο Σταλινισμός είχε συντρίψει και τα δύο Ανατολικά Κράτη, η κατάρρευση ήταν ραγδαία.

Στην Γιουγκοσλαβία όμως δεν έγινε έτσι. Το γιατί θα το δώσω μέσα από ένα παράδειγμα. Τον Απρίλιο του ’99 που βομβαρδιζόταν από το ΝΑΤΟ βρεθήκαμε στο Βελιγράδι με αποστολή αλληλεγγύης της ΟΜΕ-ΟΤΑ. Στα καφέ συζητήσαμε με οπαδούς κάθε άποψης. Όλοι διασταύρωναν τα γεγονότα αλλά με διαφορετική πρόθεση.

Έξι μήνες πριν τον βομβαρδισμό η Γαλλική Πεζό προσπάθησε να εξαγοράσει την Ζάσταβα. Το Καθεστώς Μιλόσεβιτς είχε συμφωνήσει, όμως η Γενική Συνέλευση των Εργαζομένων της Ζάσταβα είχε διαφωνήσει και κάνοντας χρήση του Γιουγκοσλαβικού Συντάγματος που κατοχύρωνε την Αυτοδιαχείριση, ματαίωσε το ξεπούλημα!

Η Αυτοδιαχείριση στην Γιουγκοσλαβία ήταν Ζωντανή! Και οι Εργαζόμενοι δεν είχαν σκοπό να παραιτηθούν από αυτήν την ιστορική κατάκτηση. Καμία σχέση με τα ανατολικά κράτη. Η αντίθεση ήταν Καπιταλισμός ή Αυτοδιαχείριση και έγινε Ιμπεριαλισμός και Γιουγκοσλαβική Ομοσπονδία.»

Μ.Φ : Ασφαλώς – αν και την αναφέρεις με ένα συγχυσμένο φραστικό περίβλημα – αυτή ήταν η θέση του Τρότσκι για τα σταλινικά κράτη και αποδείχθηκε σωστή. Όμως στην ανάλυσή σου υπάρχει μια λάθος τοποθέτηση απέναντι στο ζήτημα της περίφημης «αυτοδιαχείρισης» στη Γιουγκοσλαβία. Το εγχείρημα αυτό της Γιουγκοσλαβικής γραφειοκρατίας δεν είχε σε τίποτα να κάνει με τον γνήσιο εργατικό έλεγχο και την εργατική διαχείριση που πάντα υποστήριζαν οι μαρξιστές. Στηρίχθηκε στη διανομή ενός τμήματος των κερδών των επιχειρήσεων στους ίδιους τους εργάτες και στον ανταγωνισμό της μιας επιχείρησης με την άλλη, που επιτάχυνε την αποδιοργάνωση της γραφειοκρατικά παραμορφωμένης Γιουγκοσλαβικής οικονομίας. Αυτού του είδους η «αυτοδιαχείριση» ήταν σαφώς προοδευτικότερη από την κλασσική καπιταλιστική ιδιοκτησία, εξαιτίας του ότι οι επιχειρήσεις άνηκαν στο κράτος και επίσης εξαιτίας των (όποιων) στοιχείων κεντρικού σχεδιασμού πάνω στα οποία στηρίζονταν. Η κατάργησή της και η επιστροφή στις καπιταλιστικές σχέσεις ιδιοκτησίας ήταν οπισθοδρόμηση, όπως αντίστοιχα οπισθοδρόμηση αποτέλεσε και η διάλυση της Γιουγκοσλαβικής Ομοσπονδίας. Η εξιδανίκευση της Γιουγκοσλαβικής «αυτοδιαχείρισης» όμως, δεν έχει τίποτα κοινό με τον μαρξισμό.

Γ.Κ «Έπρεπε να ξυπνήσουν κάθε λογής εθνικισμό και αλυτρωτισμό. Γερμανία και άλλα Ευρωπαϊκά κράτη πρωτοστάτησαν, με την πολιτική του «διαίρει και βασίλευε» και του εκμαυλισμού συνειδήσεων, που πρώτη η Βρετανική Αποικιοκρατία δίδαξε. Έπρεπε Το Αμερικανικό ΝΑΤΟ να βομβαρδίσει μέσα παραγωγής και ανθρώπινα κεφάλια.

Παλιοί εθνικισμοί πρόβαλαν στο προσκήνιο, όχι σαν λαϊκά κινήματα, αλλά σαν κυνικές πολιτικές διαίρεσης και διάσπασης και εκμαυλισμού.

Στα κράτη προτεκτοράτα που έστησε ο Ιμπεριαλισμός, οι νεόκοπες Αστικές ελίτ αναζητούν εργαλεία να ηγεμονεύσουν ιδεολογικά και πολιτικά στις πληβειακές μάζες, που εκτός των άλλων απώλεσαν την ταξική τους τιμή στο πλυντήριο του «αμερικάνικου ονείρου».

Μ.Φ : Μέχρι το κόμμα της τελευταίας σου φράσης μπορούμε να προσυπογράψουμε όσα λες, καταδικάζοντας – όπως άλλωστε πάντοτε κάναμε – το ιμπεριαλιστικό έγκλημα της διάσπασης της Γιουγκοσλαβίας. Βιάζεσαι όμως βαρύγδουπα να καταδικάσεις της «πληβειακές μάζες» για «την απώλεια της ταξικής τους τιμής», μάζες που όμως ηττήθηκαν σκληρά την προηγούμενοι περίοδο εξαιτίας - όχι μιας κάποιας αφηρημένης αφομοίωσής τους στο «αμερικάνικο όνειρο» - αλλά κύρια, λόγω της δραματικής αλλαγής του παγκόσμιου συσχετισμού δύναμης προς όφελος του δυτικού ιμπεριαλισμού και σε βάρος της παγκόσμιας εργατικής τάξης.

Γ. Κ «Τα εργαλεία λοιπόν για την πολιτική ηγεμονία της Αστικής ελίτ της FYROM, είναι αυτή ακριβώς η εθνικοϊστορική σούπα, πόσο μάλλον όταν υποκρύπτει τον διακαή πόθο της για την χαλιναγώγηση της Αλβανικής μειονότητας, που ουδόλως νοιάζεται για μια Μακεδονική Εθνική ταυτότητα.»

Μ.Φ : Ασφαλώς η σλαβομακεδονική αστική ελίτ κάνει τη «δουλειά της» και υπηρετεί τις δικές τις ιδιοτελείς επιδιώξεις με επικλήσεις στο έθνος και την πατρίδα. Ωστόσο αυτό πάνω στο οποίο σήμερα στηρίζεται για να συσπειρώσει και να παραπλανήσει τις μάζες είναι κάτι πραγματικό. Είναι η διαχρονική εθνική καταπίεση των σλαβομακεδόνων και οι ιμπεριαλιστικοί λεονταρισμοί της ελληνικής αστικής τάξης.

Γ.Κ «Ασφαλώς κάποιος που γεννιέται σε μια περιοχή ταυτίζεται με το όνομά της. Μα δεν πρέπει να ξεχνά κανείς ότι τον καιρό της οθωμανικής αυτοκρατορίας, της παρακμής της και του όψιμα ιστορικά σχηματισμού εθνικών κρατών στα Βαλκάνια, στη περιοχή της Μακεδονίας οι πληθυσμοί ήταν μικτοί, Ελληνόφωνοι, Σλαβόφωνοι , Εβραίοι , τούρκοι κλπ, και ο εθνικός αυτοπροσδιορισμός του ενός ανταγωνίζονταν αυτόν του άλλου.

Αυτό το αδιαμφισβήτητο γεγονός σημαίνει ότι δεν δικαιούται κάποιος πληθυσμός  και μόνο αυτός να λέγεται Μακεδόνας. Ή μήπως σας διαφεύγει ότι αυτό ακριβώς σημαίνει νομικά η ίδρυση Μακεδονικού κράτους;

Το δικαίωμα του αυτοπροσδιορισμού δεν ισχύει μόνο για ένα μέρος του μωσαϊκού του πληθυσμού, ούτε «αγιάζει τα μέσα» και το πολιτικό αποτέλεσμα.»

Μ.Φ : Σύντροφε, υπερασπίζοντας το δικαίωμα ενός λαού στον αυτοπροσδιορισμό δεν σημαίνει ότι ταυτιζόμαστε με τον εθνικισμό που αναπτύσσεται στο πλαίσιο αυτής της εθνότητας και τις απόψεις του περί μοναδικότητας κ.λ.π. Επίσης πρέπει να ξεκαθαρίσουμε ότι ουδέποτε υποστηρίξαμε την ίδρυση του κράτους της Δημοκρατίας της Μακεδονίας. Είναι άλλο πράγμα να υποστηρίζεις την αυτοδιάθεση των σλαβομακεδόνων και το δικαίωμα τους στον αυτοπροσδιορισμό και άλλο να προτείνεις την ίδρυση ενός νέου κράτους και να υποστηρίζεις ό,τι αυτό σημαίνει νομικά. Μην μας χρεώνεις θέσεις που δεν έχουμε. Πρέπει να σου θυμίσουμε ότι ήμασταν διεθνώς η μοναδική Τάση που ενώ υπεράσπιζε το δικαίωμα όλων των εθνοτήτων της Γιουγκοσλαβίας στην αυτοδιάθεση, δεν υποστηρίξαμε τη διάλυση της και τη δημιουργία νέων κρατών, ακριβώς επειδή δεν είχε κανένα προοδευτικό χαρακτηριστικό, αντίθετα συντέλεσε στο διαχωρισμό της εργατικής τάξης της περιοχής και στην ενίσχυση του ρόλου του ιμπεριαλισμού.  

Γ.Κ «Το Σιωνισμό που ματοκυλά δεκαετίες τη Παλαιστίνη, με τι αλχημεία θα τον ξεχωρίζαμε από το αφηρημένο «δικαίωμα του αυτοπροσδιορισμού» και μάλιστα μέχρι την Κρατική απόσχιση. Αμφισβητείται  το δικαίωμα των Εβραίων για μια πατρίδα στο λίκνο τους; Αμφισβητείται όταν αυτό γίνεται σε βάρος του πληθυσμού των Παλαιστινίων και των πολιτικών δικαιωμάτων τους.»

Μ.Φ : Ο παραλληλισμός είναι ατυχής και αδιέξοδος. Ο σιωνισμός ως ιδεολογία της αντιδραστική Ισραηλινής άρχουσας τάξης δεν έχει σχέση με το δικαίωμα ενός έθνους στον αυτοπροσδιορισμό, διαχωρίζονται εύκολα από την ίδια τους τη φύση, δεν χρειάζεται αυτό να γίνει με «αλχημείες».

Γ.Κ «Κάθε κατάσταση πρέπει να αναλύεται στις πραγματικές αντιθέσεις  της, έτσι ώστε να κατανοείται και η δυναμική της. Η δυναμική των κρατιδίων προτεκτοράτων στα Βαλκάνια, εκτός του ότι αυτά σηματοδοτούν την ήττα των εργατικών κινημάτων τους, συνίσταται σε ένα εργαλείο ελέγχου των πληθυσμών τους, αλλά και πίεσης προς άλλες χώρες όπως η Ελλάδα, το Εργατικό Κίνημα της οποίας-μόνο στα Βαλκάνια- διατηρεί την πολιτική αυτονομία του από το Αστικό κράτος και τον Ιμπεριαλισμό.»

Μ.Φ : Αυτή η αντίληψη είναι λαθεμένη και επικίνδυνη. Το ελληνικό εργατικό κίνημα εμφανίζεται σαν το «περιούσιο» της περιοχής, ντυμένο με το μανδύα μιας αφηρημένης «αυτονομίας» από τον ιμπεριαλισμό και το ελληνικό αστικό Κράτος. Δυστυχώς όμως, το ελληνικό εργατικό κίνημα, παρασυρμένο και αποπροσανατολισμένο από τις ρεφορμιστικές ηγεσίες δεν έχει σήμερα μια ανεξάρτητη ταξική, διεθνιστική θέση πάνω στο ζήτημα της Μακεδονίας.

Γ.Κ : «Τι πρέπει να κάνει η αριστερά.

Πρώτ’ απ’ όλα να συνειδητοποιήσει αυτό: ότι το Ελληνικό Εργατικό κίνημα διατηρεί την πολιτική του αυτονομία σε αντίθεση με τις πληβειακές μάζες των Βαλκανικών προτεκτοράτων και κατά συνέπεια να μην του απευθύνεται με αλλόκοτα συνθήματα, που προκύπτουν από άγνοια των πραγματικών αντιφάσεων. Είναι λάθος, είναι άδικο και την γελοιοποιεί.

Απευθυνόμενος σε αυτές τις αλλοτριωμένες και ηττημένες μάζες, το σύνθημα για «μια σοσιαλιστική ομοσπονδία των Βαλκανίων», είναι μαξιμαλιστικό και ακατανόητο. Θυμίζει μάλλον Σταλινικό τριτοπεριοδισμό.»

Μ.Φ : Σύντροφε αυτή η θέση δεν ανήκει στον σταλινικό τριτοπεριοδισμό, αλλά είναι η θέση των συνεδρίων που θεμελίωσαν την Κομμουνιστική Διεθνή, την εποχή του Λένιν! Εκτός κι αν θεωρείς ότι οι αποφάσεις των πρώτων συνεδρίων της Κομουνιστικής Διεθνούς είχαν θέσεις «μαξιμαλιστικές και ακατανόητες», οπότε θα πρέπει να ανοίξουμε μια άλλη συζήτηση, όπου πλέον θα έχουμε να υπερασπίσουμε, όχι μόνο τη γνήσια μαρξιστική θέση στο εθνικό ζήτημα, αλλά τις θεμελιώδεις αρχές του μαρξισμού στον 20^ο αιώνα.

Γ.Κ : «Επιτέλους σύντροφοι δεν είναι όλα και παντού ίδια! Τα Βαλκάνια σήμερα δεν είναι η Λατινική Αμερική του Τσάβες. Εξ’ ου και η ανάγκη πάντα, του κατάλληλου Μεταβατικού Προγράμματος.»

Μ.Φ : Νέα ατυχής φράση. Ποιος υποστήριξε ότι όλα είναι τα ίδια και από πού συνάγεται η απόπειρα ταύτισης της κατάστασης στη Λατινική Αμερική με αυτή στα Βαλκάνια; Αν όμως εννοείς ότι ο αγώνας των εργατών στα Βαλκάνια δεν πρέπει να έχει σαν στόχο τον σοσιαλισμό όπως στη Λατινική Αμερική, λόγω κάποιων ιδιαίτερων τάχα ιστορικών συνθηκών, τότε αυτή η θέση είναι λάθος και ταιριάζει στον ρεφορμισμό. Υπενθυμίζουμε ότι το Μεταβατικό Πρόγραμμα είναι πρόγραμμα - γέφυρα των άμεσων διεκδικήσεων με την αναγκαιότητα της σοσιαλιστικής επανάστασης. Σαν κατάληξη στο Μεταβατικό πρόγραμμα της πάλης των εργατικών μαζών στα Βαλκάνια ενάντια στον καπιταλισμό δεν νοείται να μην υπάρχει η θέση για την Σοσιαλιστική Ομοσπονδία των Βαλκανίων. Σύντροφε Γιώργο, άλλο είναι το Μεταβατικό πρόγραμμα κι άλλο το μίνιμουμ πρόγραμμα των ρεφορμιστών!

Γ.Κ : «Η αριστερά απλά και με υπομονή πρέπει να εξηγεί ότι το δικαίωμα του αυτοπροσδιορισμού το μοιράζονται και άλλοι και η καλή σχέση των λαών επιβάλλει μια συμβιβαστική λύση σε αυτό το πρόβλημα που κληρονόμησε η ιστορική καθυστέρηση του χώρου και ο Ιμπεριαλισμός. Διαφορετικά αφήνει το πεδίο ελεύθερο στους εθνικιστές και κάθε είδους ιστορικούς καραγκιόζηδες. Δικαιώνει επίσης την αστική κυβέρνηση, στα μάτια των εργαζομένων για την «σώφρονα» στάση της.»

Γ.Κ.

*Με την επιθυμία δημοσίευσης

Μ. Φ : Η αριστερά να προτείνει «συμβιβαστική λύση» ανάμεσα σε ποιους; Ποιοι έχουν διαφορές μεταξύ τους για να συμβιβαστούν; Μήπως οι εργαζόμενοι της Ελλάδας και της Δημοκρατίας της Μακεδονίας; Όχι βέβαια. Για να έρθουμε στα λόγια σου σύντροφε Γιώργο, η Αριστερά πρέπει να ξεσκεπάσει τις πραγματικές αντιθέσεις. Κι αυτοί που έχουν αντιθέσεις είναι μόνο οι διαφορετικές αστικές τάξεις μεταξύ τους και με την εργατική τάξη σε όλη την περιοχή. Αυτές οι αντιθέσεις δεν συμβιβάζονται. Γι’ αυτό οι εργαζόμενοι σε όλα τα Βαλκάνια πρέπει να μείνουν μακριά από το δηλητήριο του εθνικισμού και να παλέψουν χέρι - χέρι ενάντια στον καπιταλισμό, για μια σοσιαλιστική ομοσπονδία.