Η ιστορία της Διεθνούς από εκείνες τις μέρες συνδέθηκε άρρηκτα με τις εκάστοτε πολιτικές της γραφειοκρατίας στην ΕΣΣΔ. Ο Λένιν επίμονα συνέδεε την μοίρα της Σοβιετικής Ένωσης με αυτή της παγκόσμιας εργατικής τάξης και κυριότερα, με την εμπροσθοφυλακή της, την «Κομιντέρν. Ακόμα και ο όρκος του Κόκκινου Στρατού δέσμευε τους στρατιώτες του σε πίστη στην διεθνή εργατική τάξη. Πράγματι, ο Κόκκινος Στρατός δεν αντιμετωπιζόταν ως μια ανεξάρτητη «εθνική» δύναμη, αλλά ως ένα από τα όργανα της παγκόσμιας επανάστασης.

Φυσικά, όλα αυτά με τον καιρό μεταβλήθηκαν από τον Στάλιν. Ο Τρότσκι, από κοινού με τον Λένιν ο οποίος, τα τελευταία του χρόνια, έβλεπε την αναπτυσσόμενη κατάσταση με ανησυχία, είχε αρχίσει να αγωνίζεται ενάντια στην γραφειοκρατικοποίηση του Μπολσεβίκικου Κόμματος και του Σοβιετικού Κράτους ήδη από το 1923. Ο Λένιν προειδοποιούσε για τους κινδύνους εκφυλισμού που απειλούσαν το Σοβιετικό κράτος.

Στο φόντο της αναπτυσσόμενης αντίδρασης, εθνικά και διεθνώς, η πάλη ανάμεσα στους διεθνιστές και τους Θερμιδοριανούς(3) έφτασε σε ένα οξύ επίπεδο. Ο Τρότσκι σε συμμαχία με τον Λένιν, απαίτησε την αποκατάσταση της γνήσιας δημοκρατίας μέσα στο Μπολσεβίκικο Κόμμα και τα σοβιέτ. Ο Λένιν επιδιώκοντας αυτόν τον αντικειμενικό στόχο, απαίτησε την απομάκρυνση του Στάλιν από την θέση του Γενικού Γραμματέα του κόμματος, γιατί είχε γίνει το επίκεντρο γύρω από το οποίο αποκρυσταλλωνόταν πολιτικά η γραφειοκρατία.

Μετά το θάνατο του Λένιν, ο Ζινόβιεφ, ο Κάμενεφ(4) και ο Στάλιν, η «τρόικα», πρωτοστάτησαν για να ληφθεί μία απόφαση για την απόκρυψη  της Διαθήκης του Λένιν από την Κεντρική Επιτροπή και ξεκίνησαν μία εκστρατεία ενάντια στις ιδέες του Λένιν, οι οποίες διατυπώνονταν πλέον από τον Τρότσκι, με την κίβδηλη εφεύρεση του θρύλο του «Τροτσκισμού». Η μοίρα της Διεθνούς ήταν συνδεδεμένη με την μοίρα του Μπολσεβίκικου Κόμματος  της Σοβιετικής Ένωσης, το οποίο, λόγω του κύρους και της πείρας του, ήταν η κυρίαρχη δύναμη στην Διεθνή.

Η μετάβαση από την πολιτική της παγκόσμιας επανάστασης σε αυτήν «του σοσιαλισμού σε μία χώρα» εξέφραζε μία απότομη στροφή προς τα δεξιά μέσα στη Διεθνή. Στη Ρωσία, ο Ζινόβιεφ και ο Κάμενεφ αναγκάστηκαν να μπουν στην αντιπολίτευση ενάντια στην αντι-Μαρξιστική πολιτική η οποία αναπτυσσόταν τότε ανοιχτά από τον Στάλιν. Είχαν ωθηθεί από την τροπή των πραγμάτων να συμμαχήσουν με τον Τρότσκι και τους υποστηρικτές του. Ο Στάλιν, μαζί με τον Μπουχάριν, ήταν αντίθετοι στην πολιτική της βιομηχανοποίησης της Ρωσίας μέσω μίας σειράς  πενταετών πλάνων. που είχαν προταθεί από την αριστερή Αντιπολίτευση, της οποία ηγείτο ο Τρότσκι. Με τον διάσημο αφορισμό του στη συνεδρίαση ολομέλειας της Κεντρικής Επιτροπής τον Απρίλη του 1927,  ο Στάλιν αντέτεινε ότι «η προσπάθεια να χτιστεί ένας υδρο-ηλεκτρικός σταθμός στο Δνείπερο θα ήταν το ίδιο για μας, όπως για έναν  μουζίκο(5) να αγοράσει ένα γραμμόφωνο αντί για μία αγελάδα.» [αναφέρετε στο βιβλίο του Τρότσκι, Προδομένη Επανάσταση, κεφάλαιο 2]

Στα τέλη του 1927, κατά την διάρκεια των προετοιμασιών για το 15ο Συνέδριο του Κόμματος, του οποίου η αποστολή ήταν η διαγραφή της Αριστερής Αντιπολίτευσης, ο Μόλοτοφ έλεγε επανειλημμένα: «Δεν πρέπει να πέσουμε στις αυταπάτες των φτωχών αγροτών για την κολλεκτιβοποίηση. Με τις τωρινές συνθήκες δεν είναι πλέον δυνατό.» [αναφέρετε στο βιβλίο του Τρότσκι, Προδομένη Επανάσταση, κεφάλαιο 2] Μέσα στη Ρωσία η πολιτική ήταν να αφήνουν στους κουλάκους (πλούσιοι αγρότες) και στους Νέπμεν (καπιταλιστές των πόλεων -ονομάστηκαν έτσι μετά την Νέα Οικονομική Πολιτική του 1921), ελεύθερο το πεδίο για οικονομική ανάπτυξη. Χαρακτηριστικό δείγμα αυτής της πολιτικής ήταν το σύνθημα που επινόησε ο Μπουχάριν με την πλήρη στήριξη του Στάλιν, το οποίο έλεγε προς την αγροτιά: «πλουτίστε!!!»

Η πολιτική της Διεθνούς είχε πια στραφεί προς τα δεξιά, με αποκλειστική μέριμνα του Στάλιν να βρει συμμάχους να «υπερασπιστούν την Σοβιετική Ένωση από την επίθεση». Η Διεθνής είχε ήδη υποβαθμιστεί στο ρόλο του συνοριοφύλακα. Οι διαφωνίες μέσα στο μπολσεβίκικο Κόμμα και την Διεθνή φούντωσαν πάνω στο ζήτημα της κινέζικης επανάστασης και της κατάστασης στην Βρετανία. Στην Κίνα το 1925-7 η επανάσταση είχε ξεσηκώσει τα εκατομμύρια των μαζών στην Ασία να αναλάβουν δράση. Η Διεθνής αντί να στηριχτεί πάνω στους εργάτες και στους αγρότες να φέρουν εις πέρας την επανάσταση, σύμφωνα με την Λενινιστική πολιτική στην Ρωσία, προτίμησε να στηριχτεί στους κινέζους καπιταλιστές και στρατηγούς.

Η αριστερή αντιπολίτευση προειδοποιούσε για τις επιπτώσεις αυτής της πολιτικής. Το Κινέζικο Κομμουνιστικό Κόμμα ήταν το μόνο εργατικό κόμμα στην Κίνα και είχε κυρίαρχη επιρροή πάνω στην εργατική τάξη, η αγροτιά κοιτούσε προς το παράδειγμα της Ρωσίας για να τους μάθει τον τρόπο να σταματήσουν να υποφέρουν από την «σπείρα» των γαιοκτημόνων όπως για αιώνες έκαναν, με την ιδιοποίηση της γης τους. Αλλά η Διεθνής πεισματικά αρνιόταν να ακολουθήσει το δρόμο της ανεξαρτησίας της εργατικής τάξης, για τον οποίο ο Λένιν επέμενε ότι ήταν αναγκαία προϋπόθεση της κομμουνιστικής πολιτικής σε σχέση με τις αστικο-δημοκρατικές και αντιιμπεριαλιστικές επαναστάσεις στην Ανατολή.

Η αποστολή του Κομμουνιστικού Κόμματος και της Διεθνούς θα έπρεπε να είναι η προετοιμασία των εργατών για την προδοσία που αναπόφευκτα θα ερχόταν από την ηγεσία των συνδικάτων. Αντί για αυτό, έσπειραν αυταπάτες στο μυαλό των εργατών, ειδικά όταν οι γραφειοκράτες των συνδικάτων κάλυψαν τον εαυτό τους με την συμφωνία με τα Ρωσικά συνδικάτα, των οποίων το γόητρο αξιοποίησαν σαν κάλυμμα. Μετά την προδοσία της γενικής απεργίας του 1926 από τη συνδικαλιστική γραφειοκρατία, ο Τρότσκι απαίτησε να διακοπούν οι σχέσεις των Ρωσικών συνδικάτων με την TUC. Ο Στάλιν και  η Κομιντέρν αρνήθηκαν να το κάνουν.

Αφού χρησιμοποίησαν την Αγγλο-Ρωσική Επιτροπή όσο την είχαν ανάγκη, περισσότερο από ένα χρόνο μετά την Γενική Απεργία, η ηγεσία των Αγγλικών συνδικάτων διέκοψε τις σχέσεις. Η Διεθνής έβγαλε μία κραυγή ότι προδόθηκε. Στο μεταξύ το νεαρό Κομμουνιστικό Κόμμα της Μεγάλης Βρετανίας, το οποίο θα έπρεπε να αυξάνεται σε μέλη αλματωδώς λόγω των φοβερών γεγονότων, είχε παραλύσει και το είχε αποπροσανατολίσει η πολιτική της Διεθνούς, είχε δυσφημισθεί τελείως και η επιρροή του στις μάζες έφθινε. Αυτές οι κατοπινές ήττες της Διεθνούς, εξαιτίας της πολιτικής του Στάλιν και της γραφειοκρατίας, παραδόξως από πρώτης όψεως, αύξαναν την δύναμη της γραφειοκρατίας στην Σοβιετική Ένωση.

Οι σοβιετικές μάζες είχαν αποθαρρυνθεί πολύ και είχαν απογοητευτεί με αυτές τις νέες ήττες του διεθνούς προλεταριάτου και το ηθικό τους είχε πέσει. Οι ήττες αυτές που ήταν άμεση συνέπεια της πολιτικής του Στάλιν και της γραφειοκρατίας, δυνάμωσαν  περισσότερο την επικράτησή τους στην Σοβιετική Ένωση. Η αριστερή αντιπολίτευση της οποίας ηγείτο ο Τρότσκι και η οποία είχε σωστά αναλύσει και προβλέψει αυτές τις εξελίξεις, είχε τώρα διαγραφεί από το Μπολσεβίκικο Κόμμα και από την Διεθνή.

Τα εσωτερικά αποτελέσματα της πολιτικής του Στάλιν είχαν αρχίσει τώρα να αποδίδουν καρπούς στην ανησυχητική αύξηση δύναμης και επιρροής των κουλάκων και των  Νέπμεν. Η Σοβιετική Ένωση στεκόταν στο χείλος της καταστροφής. Με πανικό και φόβο ο Στάλιν και η γραφειοκρατία είχαν αναγκαστεί να υιοθετήσουν μία καρικατούρα της πολιτικής για την οποία ο Τρότσκι και οι οπαδοί του διαγράφτηκαν. Στη Ρωσία εγκαινιάστηκαν τα πενταετή πλάνα εναντίον των οποίων είχε επίμονα παλέψει ο Στάλιν.

Στη βάση αυτής της σχεδιασμένης παραγωγής η Σοβιετική Ένωση πέτυχε τα μεγάλα επιτεύγματά της πάνω στα οποία βασίζεται σήμερα για να ανταπεξέλθει στις ανάγκες του πολέμου. Στο μεταξύ η πανικόβλητη στροφή στα αριστερά στο εσωτερικό είχε αντανάκλαση σε μία πανικόβλητη στροφή στα αριστερά διεθνώς. Ο Στάλιν έκαψε άσχημα τα δάχτυλά του στις προσπάθειες να στηριχτεί στα καπιταλιστικά στοιχεία της Κίνας και να συμφιλιωθεί με την σοσιαλδημοκρατία. Τώρα έστρεψε την Διεθνή στην εντελώς αντίθετη κατεύθυνση. Κατά παράβαση των καταστατικών της αρχών, η Διεθνής δεν είχε συνεδριάσει για τέσσερα χρόνια. Ένα νέο συνέδριο πραγματοποιήθηκε στο οποίο παρουσιάστηκε επισήμως το πρόγραμμα της Κομμουνιστικής Διεθνούς. Διακηρύχτηκε επίσης το τέλος της σταθερότητας του καπιταλισμού και η αρχή αυτού που ονομάστηκε «Τρίτη Περίοδος». Αυτή η περίοδος υποτίθεται ότι θα αποτελούσε την τελειωτική κατάρρευση του παγκόσμιου καπιταλισμού. Την ίδια στιγμή, η σοσιαλδημοκρατία, σύμφωνα με την κάποτε διάσημη (τώρα όμως απαξιωμένη) θεωρία του Στάλιν, υποτίθεται πως είχε μετατραπεί σε «σοσιαλφασισμό». Καμία συμφωνία δεν ήταν πλέον δυνατή με τους «σοσιαλφασίστες» οι οποίοι συνιστούσαν τον μεγαλύτερο κίνδυνο που είχε η εργατική τάξη να αντιμετωπίσει και έπρεπε να καταστραφούν.

 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

(3)Από το Θερμιδώρ: ένας όρος που χρησιμοποιείται για να περιγράψει την πολιτική αντίδραση χωρίς κοινωνική αντεπανάσταση. Όρος προερχόμενος από την αναλογία με την αλλαγή εξουσίας στην Γαλλική επανάσταση το μήνα του Θερμιδόρ (Ιούλιος) το 1794 όταν οι ριζοσπαστικοί Ιακωβίνοι με ηγέτη τον Ροβεσπιέρο ανατράπηκαν από ένα πραξικόπημα της δεξιάς πτέρυγας, ενώ τα βασικά επιτεύγματα της (καπιταλιστικής) κοινωνικής επανάστασης έμειναν άθικτα. Τοιουτοτρόπως  Θερμιδοριανοί: οι υποστηρικτές της πολιτικής αντίδρασης στη Ρωσία.
(4)Ο Γκριγκόρι Ζινόβιεφ και ο Λεβ Κάμενεφ ήταν παλιοί Μπολσεβίκοι. Ο πρώτος ήταν ο πρώτος πρόεδρος της Κομμουνιστικής Διεθνούς, ο δεύτερος ήταν ο τέως αναπληρωτής του Λένιν. Και οι δύο ήταν αντίθετοι εκείνα στην κατάληψη της εξουσίας από τα Σοβιέτ το 1917. Αργότερα, μαζί με τον Στάλιν παρεμπόδισαν την εφαρμογή της Διαθήκης του Λένιν η οποία πρότεινε την απομάκρυνση του Στάλιν από τη θέση του Γενικού Γραμματέα και αρνήθηκαν την ύπαρξη της. Και οι δύο εκτελέστηκαν στις εκκαθαριστικές δίκες το 1936.
(5)Ένα Ρωσικός όρος για τους αγρότες.
(6) Μια οργάνωση που ένωσε την αριστερά στα Βρετανικά συνδικάτα τη δεκαετία του 1920. Δημιουργήθηκε με την πρωτοβουλία του και ως επί το πλείστον καθοδηγούνταν από το Κομμουνιστικό Κόμμα.