Οι φετινές φοιτητικές εκλογές έλαβαν χώρα εν μέσω της μεγαλύτερης μεταπολεμικής καπιταλιστικής κρίσης και λίγους μήνες μετά τη νεολαιίστική εξέγερση του Δεκέμβρη, με την μισητή κυβέρνηση του κεφαλαίου να περνά το ένα αντιδραστικό νομοσχέδιο μετά το άλλο. Θα περίμενε κανείς ότι το αποτέλεσμα των φοιτητικών εκλογών σε αυτές τις συνθήκες να ήταν, τουλάχιστον, η ήττα της φοιτητικής παράταξης της κυβέρνησης από τη μία και από την άλλη μια σημαντική ενίσχυση των παρατάξεων της αριστεράς. Η πραγματικότητα όμως ήταν πολύ διαφορετική.

 

Η ΔΑΠ ακολούθησε την πτωτική πορεία των τελευταίων χρόνων, με μικρές όμως απώλειες που δεν ήταν αρκετές για να της στερήσουν την πρώτη θέση. Η ΠΑΣΠ ήταν η μόνη παράταξη με αξιοσημείωτη άνοδο στα ποσοστά της ( 2%). Οι αριστερές παρατάξεις, όχι μόνο δεν κατάφεραν να αυξήσουν τα ποσοστά τους αλλά είχαν και απώλειες. Η ΑΡΕΝ σημείωσε πτώση στα ποσοστά της κατά 0,6 %, ενώ  η ΠΚΣ 1%. Η ΕΑΑΚ κατάφερε να σημειώσει οριακή άνοδο 0,4%.

Τα ποσοστά βέβαια από μόνα τους δε λένε όλη την αλήθεια . Οι φετινές εκλογές σημαδεύτηκαν από μία αξιοσημείωτη μείωση της συμμετοχής. Αν εξετάσουμε τα αποτελέσματα σε απόλυτους αριθμούς τότε έχουμε μία διαφορετική εικόνα. Οι αριστερές παρατάξεις είχαν σημαντικές απώλειες σε ψήφους. Η Αριστερή Ενότητα έχασε σε σχέση με πέρσι το 19% των ψήφων της, η ΠΚΣ το 14%, ενώ η ΕΑΑΚ είχε τις μικρότερες απώλειες (3%).  Στα μεγάλα αστικά κέντρα οι απώλειες για τις αριστερές παρατάξεις είναι ακόμα μεγαλύτερες. Στην Αθήνα η ΠΚΣ έχασε το 23,2% των περσινών της ψήφων, ενώ η ΑΡΕΝ το 24,1%. Στην Θεσσαλονίκη οι απώλειες ήταν 14,3 και 14,2 αντίστοιχα.

Στα ΤΕΙ η εικόνα είναι παρόμοια. Είχαμε πτώση της συμμετοχής καθώς και σημαντική πτώση των αριστερών παρατάξεων με πιο σημαντική αυτή της ΠΚΣ η οποία έχασε σχεδόν το 20% των περσινών της ψήφων

 

 

 

Βλέπουμε λοιπόν ότι οι φετινές φοιτητικές εκλογές ήταν «ένα γερό χαστούκι» για τις παρατάξεις της Αριστεράς. Οι συνδικαλιστές έσπευσαν να δικαιολογήσουν τα αποτελέσματα με το επιχείρημα της μειωμένης συμμετοχής. Η μείωση της συμμετοχής όμως δεν ξεπέρασε το 7%, αντίθετα η μείωση των ψήφων των αριστεράς είχε διψήφιο αριθμό. Από μόνη της όμως, η μειωμένη συμμετοχή δεν είναι αμελητέο γεγονός. Πως εξηγείται ότι 5000 λιγότεροι φοιτητές προσήλθαν στις κάλπες φέτος;  Πώς εξηγείται ότι ο μεγάλος νικητής των φετινών εκλογών ήταν τα λευκά, με 30% αύξηση στις ψήφους; Δυστυχώς οι αριστερές παρατάξεις δεν δίνουν καμία εξήγηση στα μετεκλογικά τους άρθρα τα οποία έχουν ένα ανεξήγητο θριαμβολογικό χαρακτήρα.

 

Οι φοιτητικές εκλογές αποτελούν μια φωτογραφική απεικόνιση της φάσης στην οποία βρίσκεται το φοιτητικό κίνημα. Αναμφίβολα οι φετινές εκλογές με τη μειωμένη συμμετοχή και με την σημαντική πτώση των αριστερών παρατάξεων δείχνουν ότι μία μεγάλη μερίδα των φοιτητών διακατέχεται από κούραση και σκεπτικισμό.
Στο διάστημα από τις προηγούμενες φοιτητικές εκλογές μέχρι σήμερα είχαμε μία σειρά από σημαντικές εξελίξεις.  Η κυβέρνηση πέρασε σε μία προκλητική επίθεση ενάντια στο δημόσιο πανεπιστήμιο, με την σταθερή εφαρμογή του νόμου - πλαίσιο και με τις προκλητικές επιθέσεις  στο άσυλο. Αποκορύφωμα αυτών των επιθέσεων αποτέλεσε η αναγνώριση των ΚΕΣ και των κολεγίων. Με αυτό τον τρόπο η κυβέρνηση παρέκαμψε ουσιαστικά το «άρθρο 16», αναγνωρίζοντας «de facto» τη δυνατότητα ίδρυσης ιδιωτικών πανεπιστημίων. Οι φοιτητές δεν παρέμειναν αδιάφοροι μπροστά σε αυτές τις εξελίξεις. Η περίοδος εκείνη ήταν μια περίοδος έντονης κινητικότητας στα αμφιθέατρα των πανεπιστημίων.  Οι φοιτητές περίμεναν απαντήσεις και προτάσεις για αγώνα. Αναμφίβολα η κούραση από το κίνημα του «άρθρου 16»  βάραινε μία μεγάλη μερίδα των  φοιτητών. Αυτό όμως μπορούσε εύκολα να ξεπεραστεί αν οι αριστερές παρατάξεις έδιναν μία προοπτική χτίζοντας ένα ευρύ πανεκπαιδευτικό μέτωπο μαζί με τους καθηγητές, οι οποίοι εκείνη την περίοδο τάχθηκαν επίσης ενάντια στα νέα μέτρα.
Οι παρατάξεις της Αριστεράς όμως, επαναλαμβάνοντας μονότονα τα λάθη που έκαναν στο μεγάλο φοιτητικό κίνημα του «άρθρου 16», στάθηκαν ανίκανες να συγκροτήσουν ένα μέτωπο ενάντια σε αυτά τα μέτρα. Αντίθετα όξυναν τη διασπαστική τους τακτική και εγκλώβισαν το φοιτητικό κίνημα σε μικροπαραταξιακές λογικές.  Πολλοί φοιτητικοί σύλλογοι των οποίων η πλειοψηφία ήθελε να αγωνιστεί ενάντια στα μέτρα παρέμεναν αδρανείς, γιατί οι ηγεσίες των αριστερών παρατάξεων, χρησιμοποιώντας διαφορετικές προφάσεις, απέφευγαν τη συγκρότηση κοινών πλαισίων.  Η επιμονή σε αυτά τα σεχταριστικά λάθη για αρκετές βδομάδες αναμφίβολα κούρασε  και απογοήτευσε τους φοιτητές, ενώ αντίθετα άνοιξε το δρόμο για μία σημαντική νίκη για την κυβέρνηση.

Η  μαθητική εξέγερση του Δεκέμβρη ήταν άλλη μία μεγάλη ευκαιρία για να αναζωπυρωθεί το φοιτητικό κίνημα και να συνδεθεί με τον αγώνα των μαθητών. Τα αμφιθέατρα γέμισαν για μια ακόμη φορά παρά το τέχνασμα της κυβέρνησης να κλείσει τα πανεπιστήμια τις μέρες που είχαν καθοριστεί να γίνουν οι Γενικές Συνελεύσεις (ΓΣ). Ήταν ξεκάθαρο ότι οι φοιτητές ήθελαν να συνδεθούν με τον ηρωικό αγώνα των μαθητών. Για άλλη μια φορά όμως,  αντί οι αριστερές παρατάξεις να παίξουν τον ρόλο του καταλύτη και να οργανώσουν τον αγώνα, στάθηκαν εμπόδιο σε αυτό το σκοπό.  Η ΠΚΣ  αναμφίβολα έκανε τα πιο μεγάλα λάθη, κρατώντας από την αρχή μια εχθρική στάση απέναντι στο κίνημα και καλώντας σε συμμετοχή στις κομματικές πορείες του ΚΚΕ.  Με την πρόφαση της έλλειψης περιφρούρησης και των καταστροφών που προκάλεσαν αναρχικοί και αστυνομικοί με κουκούλες, κατήγγειλαν την εξέγερση και έστρεψαν τα βέλη τους ενάντια στις άλλες 2 παρατάξεις, ενώ αρνήθηκαν να υιοθετήσουν το αίτημα της πτώσης της κυβέρνησης με τη δικαιολογία ότι έτσι θα έρχονταν στην εξουσία το ΠΑΣΟΚ.
 Η ΕΑΑΚ ενώ συμμετείχε στο κίνημα, δεν πήρε καμία πρωτοβουλία για τη περιφρούρηση και την οργάνωση του αγώνα με αποτέλεσμα να καταλήξει. Δεν έκανε καμία ουσιαστική προσπάθεια για να συνδέσει το κίνημα με τους εργαζόμενους και τους μαθητές. Αντί να συγκροτήσει ένα συντονιστικό με εκλεγμένους και ανακλητούς από ΓΣ αντιπροσώπους, επανέφερε τα “αμεσοδημοκρατικά” συντονιστικά,  επαναλαμβάνοντας τα λάθη που έκανε στο μεγάλο φοιτητικό κίνημα. Στην ουσία τα συντονιστικά αυτά, δεν είχαν αντιπροσώπους από τις ΓΣ και καμία απόφαση δεν λαμβάνονταν δημοκρατικά με ψηφοφορία. Υποτίθεται ότι όλοι όσοι βρίσκονταν στο συντονιστικό μπορούσαν να συνδιαμορφώσουν την απόφαση, στην πράξη όμως οι αποφάσεις λαμβάνονταν από τα στελέχη των παρατάξεων. Υποτίθεται επίσης ότι ο συντονισμός των φοιτητών με τους μαθητές και τους εργαζόμενους γίνονταν στα κέντρα αγώνα (Νομική-Πολυτεχνείο). Τα κέντρα αυτά όμως δεν ελέγχονταν και δεν λογοδοτούσαν σε κανένα  παρά μόνο στους παρευρισκόμενους.
Επίσης τα ΕΑΑΚ, κατ’ αντανάκλαση της αριστερίστικης στάσης των οργανώσεων που συσπειρώνονται σε αυτά, δεν μπόρεσαν να δώσουν καμία προοπτική στο κίνημα. Δηλαδή, ενώ από την πρώτη στιγμή, υιοθέτησαν το αίτημα των εξεγερμένων για την πτώση της κυβέρνησης, δεν πρότειναν ένα συγκεκριμένο πρόγραμμα οργάνωσης-κλιμάκωσης-δράσης που θα οδηγούσε στον δύσκολο αυτό στόχο. Ένα τέτοιο πρόγραμμα θα έπρεπε απαραίτητα να περιλαμβάνει συγκεκριμένα μέτρα για τη σύνδεση και το συντονισμό με τους εργαζόμενους, καθώς μόνο αυτοί μπορούν να παίξουν έναν καταλυτικό ρόλο σε μια τέτοια μετωπική αντιπαράθεση, και πίεσης προς τη ΓΣΕΕ να κηρύξει γενική απεργία υιοθετώντας τα αιτήματα της εξεγερμένης νεολαίας. Όμως αντίθετα, για άλλη μια φορά, οι οργανώσεις αυτές και τα ΕΑΑΚ, αρνήθηκαν οποιονδήποτε ρόλο στη ΓΣΕΕ, συγχέοντας τον ρόλο της γραφειοκρατικής της ηγεσίας, με τον ρόλο των εργαζόμενων που την ακολουθούν. Προτίμησαν να αναλάβουν αυτοί το ρόλο των ηρωικών οδομάχων και των καταληψιών της ΓΣΕΕ-από κοινού με τους αναρχικούς και σνομπάροντας τις κλασικές μεθόδους της ταξικής πάλης και το ρόλο των πλατειών εργαζόμενων μαζών. Λειτούργησαν συνεπώς εκτονωτικά για το κίνημα, καθώς δεν διαφοροποιήθηκαν πολιτικά και ως προς τις μεθόδους από τους αναρχικούς, αλλά έγιναν ουρά των τελευταίων, υποτάχτηκαν στον αυθορμητισμό αντί να οργανώσουν και να περιφρουρήσουν το κίνημα, έδωσαν άλλοθι στην ηγεσία της ΓΣΕΕ με αυτό τον τρόπο να μην αναλάβει δράση και άφησαν το κίνημα έκθετο στην καταστολή, απομονωμένο από τις πλατειές μάζες και ανοργάνωτο.
Τα ίδια ακριβώς ισχύουν και για την Αριστερή Ενότητα, παράταξη στην οποία συσπειρώνονται κυρίως οι δυνάμεις του ΣΥΡΙΖΑ και επίσης υποτάχθηκε στο αυθόρμητο και απέτυχε να δώσει σχέδιο και προοπτική παρά την αγωνιστική της στάση.
Έτσι η ΠΚΣ πλήρωσε ευθέως το τίμημα της διασπαστικής της λογικής, ενώ η ΑΡ.ΕΝ. πλήρωσε το μεγαλύτερο κόστος των κοινών λαθών της με τα ΕΑΑΚ, καθώς τα τελευταία αποτελούν σε τελική ανάλυση αυθεντικότερους εκφραστές της μισο-αναρχικής λογικής στην οποία από κοινού υποτάχτηκαν. Παράλληλα η ΑΡ.ΕΝ. χρεώθηκε τα λάθη του ΣΥΡΙΖΑ, που κάτω από τις πιέσεις από τη μία του κινήματος, από την άλλη του αστικού πολιτικού συστήματος, βολόδερνε ανάμεσα στον σεχταρισμό και τον οπορτουνισμό, καθώς και την έλλειψη μιας σκληρής και ξεκάθαρης αποδοκιμασίας και κριτικής στους «ανανεωτικούς» του ΣΥΝ, για την προδοσία που διέπραξαν στο συνέδριο της ΠΟΣΔΕΠ, αλλά και την πτώση του ρεύματος του ΣΥΡΙΖΑ στην κοινωνία όλο το τελευταίο διάστημα, για παρόμοιους λόγους.
Κάτω από την έλλειψη προγράμματος και οργάνωσης (στην ουσία έλλειψη του ρόλου ενός πολιτικού υποκειμένου), το κίνημα ηττήθηκε, καθώς δεν πέτυχε τους στόχους που είχε θέσει και οι αγωνιζόμενοι μαθητές και φοιτητές πλήρωσαν ένα βαρύ κόστος, παρ’ όλο που η κυβέρνηση και η καταστολή δεν μπόρεσε να τους κάμψει. Σαν αποτέλεσμα αυτών, επικράτησαν αισθήματα απαισιοδοξίας και σκεπτικισμού στο κίνημα, που επιδεινώθηκαν από την αδυναμία των αριστερών παρατάξεων να εξηγήσουν τα αίτια της ήττας, να βγάλουν συμπεράσματα και να κάνουν αυτοκριτική, και την επιμονή τους στα ίδια λάθη.
Η μεγάλη αποχή, η μεγάλη αύξηση των λευκών και των άκυρων, δείχνουν σκεπτικισμό και απαισιοδοξία, και εν μέρει αποδοκιμασία της Αριστεράς ή τουλάχιστον της αδυναμίας της να εξηγήσει και να πείσει αυτούς που έμπρακτα έδειξαν την αντίθεση τους στην κυβέρνηση και την πολιτική της. Το ίδιο δείχνει και η άνοδος της ΠΑΣΠ. Όταν στο κίνημα η Αριστερά χαρίζει την πολιτική ηγεμονία στους αναρχικούς και τις μεθόδους τους, είναι λογικό η δυσαρέσκεια αλλά και η διάθεση για αγώνα να μην εκφραστεί μέσα από τη στήριξή της.


Ακολούθησαν κι άλλα επίμονα λάθη. Η ΠΚΣ για παράδειγμα συγκρότησε τις  “επιτροπές αγώνα” που πρακτικά διέσπασαν και αποδυνάμωσαν τους φοιτητικούς συλλόγους.  Οι επιτροπές αγώνα πρέπει να δημιουργούνται κυρίως όταν το φοιτητικό κίνημα βρίσκεται σε υποχώρηση και είναι αδύνατο να συγκληθούν ΓΣ. Οι επιτροπές αυτές πρέπει να συσπειρώνουν όλους τους αγωνιστές της εκάστοτε σχολής με σκοπό την δράση. Η ΠΚΣ όμως συγκρότησε τις επιτροπές σε μία περίοδο όπου οι φοιτητικοί σύλλογοι λειτουργούσαν κανονικά. Οι επιτροπές αγώνα δημιουργήθηκαν με το επιχείρημα ότι οι άλλες αριστερές παρατάξεις έπαιζαν διαλυτικό ρόλο μέσα στους φοιτητικούς Συλλόγους και στο κίνημα. Έτσι η ηγεσία της ΚΝΕ έλυσε αυτό το πρόβλημα δημιουργώντας επιτροπές αγώνα στις οποίες απαγορεύονταν η συμμετοχή σε μέλη ή συμπαθούντες  άλλων παρατάξεων και οργανώσεων και τις προώθησε σαν υποκατάστατο των ΓΣ, στις οποίες πολλές φορές αρνήθηκε να συμμετέχει!
Είναι φυσιολογικό, τα επίμονα λάθη των αριστερών παρατάξεων να κούρασαν και να απογοήτευσαν μερίδα των φοιτητών. Σε αυτές τις συνθήκες η αδυναμία της Αριστεράς να δώσει προοπτική στους φοιτητές έδωσε τη δυνατότητα στην ΠΑΣΠ να αυξήσει τις δυνάμεις της, ακολουθώντας την δημοσκοπική άνοδο του ΠΑΣΟΚ αλλά και την οργανωτική ανασυγκρότηση της ΠΑΣΠ.
Σε μία περίοδο σκληρής επίθεσης στις στοιχειώδεις κατακτήσεις μας, το αντικειμενικό καθήκον θα ήταν η συγκρότηση ενός πανεκπαιδευτικού μετώπου. Ενός μετώπου που θα διεκδικούσε την κατάργηση του «νόμου – πλαίσιο», που θα διεκδικούσε την αύξηση των δαπανών για την παιδεία, την κατάργηση των κολεγίων και κάθε ιδιωτικής εκπαίδευσης, θα επιδίωκε τη σύνδεση με τους εργαζόμενους και τους μαθητές. Οι στοιχειώδεις αυτές διεκδικήσεις υποστηρίζονται από όλες ανεξάρτητα τις αριστερές παρατάξεις. Δυστυχώς όμως αντί να γίνει αυτό το σημαντικό βήμα, οι αριστερές παρατάξεις ενέτειναν τη διασπαστική τους λογική. Την προεκλογική περίοδο οι αριστερές παρατάξεις επικεντρώθηκαν στην αντιπαράθεση μεταξύ τους κι όχι στη σύγκρουση με  την πολιτική της κυβέρνησης και τη ΔΑΠ. Είναι φυσιολογικό οι φοιτητές να απογοητεύονται όταν οι αριστερές παρατάξεις δεν τους δίνουν καμία προοπτική.
Είναι σημαντικό να πούμε πως δεν έχουμε μια αντιστροφή της γενικής τάσης των τελευταίων χρόνων, που είναι η πτώση της ΔΑΠ και η ριζοσπαστικοποίηση των φοιτητών που εκφράζεται μέσα από την άνοδο της ΠΑΣΠ και της Αριστεράς. Είχαμε την αδυναμία της Αριστεράς να εκμεταλλευτεί τις ευνοϊκές συνθήκες και την τιμωρία της από τους φοιτητές για τα επίμονα λάθη της. Η ριζοσπαστικοποίηση της νεολαίας παραμένει το κύριο χαρακτηριστικό της περιόδου και αναπόφευκτα θα εκφραστεί με νέους μεγάλους αγώνες.
Τα αποτελέσματα των φετινών εκλογών πρέπει όμως να προβληματίσουν τους αγωνιστές των αριστερών παρατάξεων. Είναι ίσως μία καλή αφορμή για να βγάλουμε τα κατάλληλα συμπεράσματα, γιατί αν σήμερα δεν διορθώσουμε τα λάθη μας, τότε  αύριο είμαστε καταδικασμένοι να τα επαναλάβουμε.
Είναι απαραίτητο να ξεκινήσει μια ειλικρινής συζήτηση για τα λάθη και τις αδυναμίες των Αριστερών παρατάξεων, τα συμπεράσματα από τα κινήματα που ζήσαμε και το πώς θα διορθώσουμε τα σημεία που πονάμε, όπως η σύνδεση με τους εργαζόμενους, η έλλειψη κεντρικού συντονισμού, η πολυδιάσπαση και η έλλειψη ενός κεντρικού δημοκρατικού συνδικαλιστικού οργάνου των φοιτητών μετά την διάλυση της ΕΦΕΕ.