Το τελευταίο διάστημα στην Ονδούρα κλιμακώνεται η ένταση της ταξικής πάλης. Μαζικοί αγώνες ξεσπούν ο ένας μετά τον άλλον, αναγκάζοντας την ολιγαρχία να προχωρήσει σε στρατιωτικό πραξικόπημα, δυναμιτίζοντας ακόμα περισσότερο την κοινωνική κατάσταση.
Ο προάγγελος του ξεσηκωμού που παρακολουθούμε σήμερα, ήταν η πρώτη εθνική απεργία της αστυνομίας πέρσι, από την οποία γεννήθηκε και το μεγάλο κίνημα γύρω από τον αγώνα των δικαστικών υπαλλήλων. Παρότι το κίνημα δεν ξεκίνησε από τους κόλπους της Αριστεράς και δεν είχε ένα επεξεργασμένο, επαναστατικό σχέδιο πάλης, έγινε σημείο αναφοράς για τον λαό της Ονδούρας και εξελίχθηκε σε ένα αγωνιστικό μέτωπο κατά της κρατικής διαφθοράς, με την ονομασία «Ευρύ Κίνημα για την Αξιοπρέπεια και την Δικαιοσύνη».
Ακολούθησε ένα δυναμικό κίνημα φοιτητών, που όμως χωρίς σοβαρή ηγεσία έχασε τα αρχικά του χαρακτηριστικά και περιορίστηκε σε φοιτητικά συνδικαλιστικά αιτήματα και σε εκτονωτικές μεθόδους, δίνοντας βήμα στους αστούς για να χαρακτηρίσουν τους φοιτητές «ταραξίες». Αντίστοιχα και οι μαχητικές κινητοποιήσεις των δασκάλων που ακολούθησαν χαρακτηρίστηκαν από τις ρεφορμιστικές μεθόδους της ηγεσίας τους, που δεν έκανε καμιά προσπάθεια για σύνδεση του αγώνα με τους υπόλοιπους εργαζόμενους προσχωρώντας σε μια διαδικασία συνδιαλλαγής και διαπραγματεύσεων με την αστική τάξη.
Την 5η Αυγούστου του 2008, έγινε η τρίτη εθνική απεργία της αστυνομίας, με αιτήματα όπως η συνολική αύξηση των μισθών, η ματαίωση των ιδιωτικοποιήσεων και η μείωση των τιμών στα είδη βασικής ανάγκης. Παρά τον δυναμισμό της, η κυβέρνηση απέρριψε τα αιτήματα. Όμως, ενώ αυτοανακηρύχθηκε νικήτρια και πίστεψε πως όλα τελείωσαν, τους μήνες που ακολούθησαν, η πλειοψηφία του λαού συνέχισε να έρχεται καθημερινά αντιμέτωπη με το ίδιο άθλιο βιοτικό επίπεδο.

Ο Ζελάγια και η πολιτική του

Η Ονδούρα είναι μια χώρα με το μισό πληθυσμό της κάτω από το όριο της φτώχειας, το 1/5 αναλφάβητο και το 1/8 οικονομικούς μετανάστες στις ΗΠΑ. Ο Μελ Ζελάγια εκλέχτηκε Πρόεδρος το 2005, σαν υποψήφιος με το δεξιό «Φιλελεύθερο Κόμμα» της Ονδούρας, με μια οριακή νίκη έναντι του βασικού του αντιπάλου, από το εξίσου αντιδραστικό «Εθνικό Κόμμα». Σε αυτές τις συνθήκες και με την εργατική τάξη και τη νεολαία να κινητοποιούνται, ο νέος Πρόεδρος της Ονδούρας «σπρώχτηκε» να προχωρήσει σε κάποιες φιλολαϊκές μεταρρυθμίσεις. Υιοθέτησε το Μπολιβαριανισμό (στα πρότυπα της Βενεζουέλας και του Ούγκο Τσάβες) σαν μοντέλο διακυβέρνησης και προχώρησε στην ένταξη της χώρας στην συνεργασία «Μπολιβαριανή Εναλλακτική για την Αμερική» (ΑLΒΑ). Ανάμεσα στις προοδευτικές μεταρρυθμίσεις του ήταν μια αύξηση στο βασικό μισθό κατά 60%, φθηνή ιατροφαρμακευτική περίθαλψη για τους φτωχούς, χαμηλοί φόροι για τους φτωχούς αγρότες και τους μικροϊδιοκτήτες, μια καμπάνια για την καταπολέμηση του αναλφαβητισμού και πολλά σημαντικά μέτρα ενάντια στα μονοπώλια των πολυεθνικών του πετρελαίου και της φαρμακοβιομηχανίας καθώς και της ολιγαρχίας των ΜΜΕ.
Μέσω της πολιτικής των φιλολαϊκών μεταρρυθμίσεων, ο Ζελάγια, επιχείρησε να αποφορτίσει την κατάσταση στην κοινωνία, αλλά συνάντησε την εχθρότητα της άρχουσας τάξης, η έκφραση της οποίας έδωσε έτσι ακόμα μεγαλύτερη ώθηση στο κίνημα. Αυτό, σε συνδυασμό με την ρεφορμιστική στάση της ηγεσίας της Αριστεράς, τον έφερε στη θέση του εκφραστή των μαζών ενάντια στην ολιγαρχία.
Το αποκορύφωμα των μέτρων που εξόργισαν την ολιγαρχία, ήταν η πρόταση του Ζελάγια, που υποστηρίχθηκε από 400.000 υπογραφές, να γίνει στις 28 Ιουνίου δημοψήφισμα για τη δημιουργία Συντακτικής Συνέλευσης, η οποία θα προέκυπτε από τις προγραμματισμένες γενικές εκλογές του ερχόμενου Νοεμβρίου. Οι αστοί και οι μεγαλογαιοκτήμονες άρχισαν να επιστρατεύουν πιο «δραστικά» μέσα για να προστατεύσουν τα πλούτη τους.

Το πραξικόπημα και η κινητοποίηση των μαζών

Στην ιστορία του κράτους της Ονδούρας, έχουν εμφανιστεί πολλές φορές ηγέτες, που μόλις πήραν κάποιες φιλολαϊκές μεταρρυθμίσεις, ανατράπηκαν με πραξικόπημα από την ολιγαρχία και τους αντιδραστικούς αξιωματικούς του στρατού, με την υποστήριξη ή και τη συμμετοχή των ΗΠΑ. Έτσι, συνέβη την Τρίτη 23 Ιουνίου.  Οι ολιγάρχες χρησιμοποιώντας την πλειοψηφία τους στο Εθνικό Συμβούλιο κήρυξαν τη διαδικασία του δημοψηφίσματος παράνομη. Ακολούθησαν δηλώσεις των ανώτατων αξιωματικών του στρατού στο ίδιο πνεύμα, ενώ ταυτόχρονα ετοιμαζόταν το στρατιωτικό πραξικόπημα σε περίπτωση που αποτύχει το αντίστοιχο εκλογικό.  Την ίδια μέρα, ένας αριστερός υποψήφιος δήμαρχος δέχθηκε πυρά από τέσσερα άτομα, ενώ βρισκόταν στο αμάξι του. Την επόμενη μέρα, ο ανώτατος αξιωματικός του στρατού Ρομέο Βάσκεζ, αρνήθηκε να παρέχει τεχνική υποστήριξη για το δημοψήφισμα και ο Ζελάγια τον καθαίρεσε. Έκανε δεκτές τις παραιτήσεις των υπόλοιπων ομολόγων του, ενώ καθαίρεσε και τον Υπουργό Άμυνας.
Την Πέμπτη 25 Ιουνίου, ο στρατός είχε βγει στους δρόμους και το Ανώτατο Δικαστήριο επανέφερε τον Βάσκεζ. Ο Ζελάγια έκανε έκκληση στο λαό, που ανταποκρίθηκε και περικύκλωσε το Προεδρικό μέγαρο, αναγκάζοντας τις δυνάμεις του στρατού να υποχωρήσουν. Την Παρασκευή πήγε με κάποιους υποστηρικτές του και πήρε τις κάλπες από τη στρατιωτική βάση, χωρίς αντίσταση, πράγμα που τον έκανε να νομίσει πως είχε επανακτήσει τον έλεγχο. Όμως το πρωί της Κυριακής 28 Ιουνίου, της μέρας που είχε οριστεί να γίνει το δημοψήφισμα, μετά από μάχη με τους σωματοφύλακές του, ο στρατός τον απήγαγε με αεροπλάνο που τον άφησε στην γειτονική Κόστα Ρίκα. Από εκεί ο Ζελάγια ανακοίνωσε ότι έγινε πραξικόπημα από την ακροδεξιά ολιγαρχία και κάλεσε το λαό να βγει στους δρόμους. Η αντίδραση δεν έχασε δευτερόλεπτο και ενώ εγκαθίδρυε το νέο Πρόεδρο και τους επίλεκτούς της στην εξουσία, ξεκίνησε ένα όργιο καταστολής με συλλήψεις και δολοφονικές επιθέσεις ενάντια στους ηγέτες του κινήματος. Το σενάριο ακολούθησε πιστά αυτό του πραξικοπήματος στη Βενεζουέλα, πράγμα που δεν εκπλήσσει, καθώς είναι σίγουρο ότι οι ίδιες δυνάμεις κρύβονται από πίσω.
Η ιμπεριαλιστική κυβέρνηση των ΗΠΑ, ενώ διαφωνούσε με την ντόπια ολιγαρχία της Ονδούρας πάνω σε ζητήματα τακτικής, όπως το πότε έπρεπε να γίνει το πραξικόπημα, ήθελε παρ’ όλα αυτά διακαώς την πτώση του Ζελάγια. Έχει ήδη περάσει σε μια πλήρη κατασυκοφάντησή του, ενώ αρνείται τώρα πεισματικά να καταδικάσει στο ελάχιστο το πραξικόπημα. Χαρακτηριστικά, ο Ομπάμα κάλεσε «όλους τους παράγοντες να σέβονται τον νόμο», εξισώνοντας με αυτό τον τρόπο την εκλεγμένη κυβέρνηση με τους πραξικοπηματίες.  Ταυτόχρονα είναι βέβαιο ότι στο παρασκήνιο, συνεχίζει από κοινού με την άρχουσα τάξη της Ονδούρας, τον σχεδιασμό των επόμενων κινήσεων.
Οι κινητοποιήσεις των μαζών στην Ονδούρα είναι τις τελευταίες εβδομάδες συγκλονιστικές. Την Κυριακή 5 Ιουλίου, ο Μελ Ζελάγια ναύλωσε ένα Βενεζουελάνικο αεροπλάνο από την Ουάσιγκτον για να επιστρέψει στη χώρα του. Οι πραξικοπηματίες όμως, έβγαλαν τα στρατιωτικά οχήματα στο διάδρομο προσγείωσης και η κυβέρνηση του διορισμένου προέδρου, έκλεισε όλα τα αεροδρόμια της χώρας. Όμως ο λαός συγκεντρώθηκε μαζικά έξω από το κεντρικό αεροδρόμιο και συγκρούστηκε με τις δυνάμεις του στρατού, που άνοιξαν πυρ στους διαδηλωτές, σκοτώνοντας τουλάχιστον έναν. Υπολογίζεται πως ίσως αυτή ήταν η μεγαλύτερη κινητοποίηση στην ιστορία της Ονδούρας. Οι μάζες μάλιστα έχτισαν το «Μέτωπο Αντίστασης του Λαού Ενάντια στο Πραξικόπημα» και συσπειρώνονται ήδη σε αυτό.
Αυτή η κατάσταση έχει κάνει την κυβέρνηση των ΗΠΑ να πιέζει για έναν συμβιβασμό, που όμως θα είναι και αυτός τελείως αντιδραστικός. Αντίθετα, η ολιγαρχία της Ονδούρας προσπαθεί να κρατήσει το πραξικόπημα «όσο αντέξει». Επομένως, αν και το πιο πιθανό είναι να γίνει ένας συμβιβασμός, ότι και αν επακολουθήσει στην Ονδούρα, η μόνη εγγύηση για το λαό θα έρθει από τη μαζική του κινητοποίηση ενάντια στο πραξικόπημα, κυρίως με το παντοδύναμο όπλο της γενικής απεργίας. Πρέπει επίσης να γίνει έκκληση στους απλούς στρατιώτες να αψηφήσουν τις εντολές των ανωτέρων τους και να στρέψουν τα όπλα προς αυτούς και ταυτόχρονα να αναζητηθεί η αλληλεγγύη από το διεθνές εργατικό κίνημα.  

Πάτροκλος Ψάλτης – πηγή ενημέρωσης www.marxist.com