Στις 12 Μάη 1936, η κυβέρνηση και η αστική τάξη έντρομες υποχωρούν και δέχονται τα περισσότερα οικονομικά αιτήματα των καπνεργατών, χωρίς όμως να υπόσχονται την απόλυση των συλληφθέντων και την τιμωρία των ενόχων. Η ενωτική ΓΣΕΕ υποχωρεί και δέχεται τη λύση της απεργίας, παραδίνοντας έτσι την εξουσία στο Μεταξά. Το ίδιο απόγευμα, εκμεταλλευόμενος την σύγχυση των εργατών, ο στρατιωτικός διοικητής καταλαμβάνει το Ε. Κ. Θεσσαλονίκης και συλλαμβάνει 600 εργάτες. Οι ένοπλοι χωροφύλακες βγαίνουνε από τα τμήματα και αρχίζουνε πάλι την τρομοκρατία και  τους ξυλοδαρμούς.

«Την άλλη μέρα, στις 13 Μάη, η ενωτική ΓΣΕΕ αναγκάζεται μπρος στην αντεπίθεση της κυβέρνησης να καλέσει μια 24ωρη Πανελλαδική απεργία, η οποία είχε τεράστια επιτυχία. Απείργησαν 500.000 περίπου εργαζόμενοι. Όμως, η ηγεσία δεν έβαλε στα αιτήματα της απεργίας καν την παραίτηση της κυβέρνησης, το κύριο αίτημα των εργατών και του λαού» (Σπύρος Λιναρδάτος «Πως φτάσαμε στην 4η Αυγούστου»).

Σ’ αυτό το στάδιο του αγώνα, η ηγεσία του ΚΚΕ τον εγκατέλειψε. Οι απεργίες όμως δεν σταμάτησαν αλλά συνέχιζαν να ξεσπάνε αυθόρμητα σ’ όλη την χώρα. Στο Βόλο, οι χωροφύλακες δολοφονούνε έναν εργάτη. Οι απεργοί με μαύρες σημαίες ορμάνε σε οπλοπωλείο και αρπάζουνε όπλα και σφαίρες.

Το αστικό καθεστώς συγκλονίστηκε αλλά σώθηκε γιατί το εργατικό κίνημα δεν ήξερε τη δύναμή του, δεν κατάλαβε ότι έφτασε στα πρόθυρα της εξουσίας. Έτσι, λοιπόν, ο δρόμος για τη δικτατορία της 4ης Αυγούστου βάφτηκε με το αίμα των εργατών.

Το 1975 – σαράντα χρόνια μετά - η ΚΟΜΕΠ (Κομμουνιστική Επιθεώρηση, θεωρητικό περιοδικό του ΚΚΕ) του Μάη εξηγούσε ότι: «Η καθοδήγηση του κόμματος δεν κατανόησε στο βάθος τους τα γεγονότα της Θεσσαλονίκης. Δεν χρησιμοποίησε τα παλλαϊκά αυτά γεγονότα, που έτειναν ν’ αγκαλιάσουν όλη την Β. Ελλάδα για να προσπαθήσει να ρίξει με μια πανελλαδική δράση τη κυβέρνηση Μεταξά με σύνθημα τη διενέργεια κοινοβουλευτικών εκλογών»… Αυτά κατάλαβε μόνο, από την πανελλαδική επαναστατική εξέγερση του Μάη 1936 η ηγεσία του ΚΚΕ. Δυστυχώς, το ελληνικό εργατικό κίνημα αν και το άξιζε, δεν είχε μια ηγεσία αντάξια του Λένιν και του Τρότσκι.

1941 – 1949: ΔΥΟ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΔΥΟ ΑΝΤΕΠΑΝΑΣΤΑΣΕΙΣ

Από το 1941 ως το 1949 η βαρβαρότητα του καπιταλισμού στοίχισε στην χώρα μας γύρω στους 650.000 νεκρούς (10% περίπου του πληθυσμού της). 150.000 σκοτώθηκαν στον πόλεμο 1940-41, 250.000 πέθαναν από την πείνα, 100.000 εκτελέστηκαν από τους Γερμανούς και 150.000 περίπου χάθηκαν στον Εμφύλιο την περίοδο 1946-49.

Η Ελλάδα παρουσίαζε εικόνα βιβλικής καταστροφής και αφάνταστης δυστυχίας. Από τα 6.500 χωριά τα 1600 είχαν ισοπεδωθεί, εκατοντάδες χιλιάδες οικογένειες είχαν ξεκληριστεί, η βιομηχανία, το οδικό δίκτυο, οι σιδηρόδρομοι και οι τηλεπικοινωνίες – τα πάντα είχαν καταστραφεί. Μαζί με την απελευθέρωση υπήρχαν εκατοντάδες χιλιάδες άστεγοι, μαζική ανεργία, πείνα, υποσιτισμός, μεγάλος πληθωρισμός, για να προστεθούν σ’ αυτά  σε λίγο τα στρατόπεδα συγκέντρωσης, τα βασανιστήρια και 100.000 εξόριστοι... Για άλλη μια φορά οι ιμπεριαλιστές κατέστρεφαν μαζικά στο σφαγείο του πολέμου εκατομμύρια ανθρώπους και παραγωγικές δυνάμεις με στόχο τη διατήρηση του σάπιου συστήματός τους.

Η δημιουργία του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ και η μαζική αντίσταση ενάντια στον κατακτητή το 1941-44 σημαδεύουν μια νέα επαναστατική εποχή για το εργατικό κίνημα στη χώρα μας, σε μια περίοδο που οι εργάτες σ’ όλη την Ευρώπη (Γαλλία, Ιταλία, Γιουγκοσλαβία, Τσεχοσλοβακία) εξαγριωμένοι από την σφαγή του Β’ Παγκοσμίου πολέμου και την χιτλερική κατοχή ξεσηκώνονται για να διώξουν τους φασίστες και την αστική τάξη που τους γέννησε και τους στήριξε.

Ο απίστευτος ηρωισμός δεκάδων χιλιάδων εργατών και αγροτών, ανδρών, γυναικών ακόμα και παιδιών, με τον οποίο έχτισαν από το τίποτα τον ΕΛΑΣ – έναν πανίσχυρο στρατό με 80.000 μαχητές, με δικούς του αξιωματικούς, τους «καπετάνιους», και ένα λαϊκό κίνημα, το ΕΑΜ, με 1,5 εκατομμύρια μέλη (η ΕΠΟΝ είχε 350.000 μέλη) – κατέλαβαν όλη την ύπαιθρο χώρα και καθήλωσαν 9 γερμανικές μεραρχίες με 150.000 άνδρες, έχει ήδη γραφτεί με αίμα στην περήφανη ιστορία του παγκόσμιου εργατικού κινήματος.

Ο αγώνας στα βουνά συνοδεύτηκε όμως και από μεγάλους αγώνες αντίστασης και απεργιακές κινητοποιήσεις της εργατικής τάξης στις πόλεις. Η πείνα του χειμώνα 1941-42 ήταν η αφορμή για το ξέσπασμα των πρώτων αγώνων. Στις 12 Απρίλη 1942 ξεσπά ταυτόχρονα σε Αθήνα, Πειραιά, Θεσσαλονίκη και Πάτρα γενική απεργία των δημοσίων υπαλλήλων, που παρά την τρομοκρατία και τις συλλήψεις διάρκεσε 9 ημέρες και ανάγκασε την κυβέρνηση Τσολάκογλου να υποχωρήσει. Τον Αύγουστο, τον Σεπτέμβριο και το Δεκέμβριο ξεσπάνε απεργίες σ’ εργοστάσια.

Στις 23 Φλεβάρη του 1943 γίνεται στην Αθήνα μια μαζική διαδήλωση ενάντια στα σχέδια των Γερμανών να επιστρατεύσουν τους εργαζόμενους και την απειλή αποστολής εργατών στη Γερμανία. Την επομένη, οι δρόμοι γεμίζουν λαό που ανατρέπει την επίθεση της αστυνομίας. Επεμβαίνουν τότε οι Γερμανοί και πυροβολούν «στο ψαχνό» σκοτώνοντας και τραυματίζοντας 100 περίπου αγωνιστές. Η κατάσταση στην Αθήνα παίρνει εκρηκτικό χαρακτήρα. Στις 5 Μάρτη το ΕΑΜ καλεί γενική απεργία των δημοσίων υπαλλήλων και παρά την απειλή των όπλων, 200.000 λαού, (το ¼ του πληθυσμού της Αθήνας) διαδηλώνει στους δρόμους. Οι αστυνομικοί και οι Γερμανοί ρίχνουν χειροβομβίδες και πυροβολούν με αυτόματα πάνω στο λαό. Παρά το αίμα, οι διαδηλωτές άοπλοι κατευθύνονται στο Υπουργείο Εργασίας, ορμάνε στα τανκ και το στρατό και γίνεται μάχη σώμα με σώμα, τους ανατρέπουν, βάζουν φωτιά και καίνε το Υπουργείο. Δεκάδες οι νεκροί και εκατοντάδες οι τραυματίες.

Την άλλη μέρα η κυβέρνηση υπόσχεται αυξήσεις στους δημοσίους υπαλλήλους και ο Γερμανός Διοικητής αναγγέλλει ότι δεν υπάρχει θέμα πολιτικής επιστράτευσης. Η νίκη αυτή ήταν μοναδική σ’ όλη την Ευρώπη.

Τον Οκτώβρη του 1944, μετά την αποχώρηση των Γερμανών, η εξουσία βρίσκεται πια στα χέρια του ένοπλου ΕΛΑΣ. Τα όνειρα και οι πόθοι για εκδίκηση των δολοφόνων και το χτίσιμο μιας σοσιαλιστικής κοινωνίας μπορούν να γίνουν πραγματικότητα, χωρίς άλλη αιματοχυσία. Όμως, η ηγεσία του ΚΚΕ έχει άλλη άποψη. Έχει ήδη δεσμευτεί στο Λίβανο να υποτάξει το ΕΑΜ-ΕΛΑΣ στην αστική τάξη και τους Εγγλέζους.

Στις 6 Οκτώβρη το Πολιτικό Γραφείο (Π.Γ.) του ΚΚΕ καλεί «όλους τους πατριώτες να επιδείξουν το πιο υψηλό βαθμό πειθαρχίας και αυτοσυγκράτησης. Οι εγκληματίες πολέμου όποιοι και ν’ είναι θα τιμωρηθούν, αλλά αυτό είναι έργο της Εθνικής Κυβέρνησης. Αποφεύγετε τις αυτοδικίες…» «Γίνετε τώρα πρωτομάστορες της δημόσιας τάξης… όλοι ενωμένοι για να ολοκληρώσουμε μαζί με τον ΕΛΑΣ και τους συμμάχους μας την απελευθέρωση της Ελλάδας κάτω από την αιγίδα της Κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας».

Ο Τσώρτσιλ  και η ελληνική αστική τάξη έντρομοι μπρος στον φόβο να καταλάβει ο ΕΛΑΣ ανενόχλητος την εξουσία, δεν μπορούσαν να πιστέψουν την καλή τους τύχη. Έγραφε  αργότερα ο Μακ Μίλλαν για κείνες τις μέρες του Οκτώβρη: «Εξωτερικά η κατάσταση ήταν ήρεμη, αν και όλοι γνωρίζαμε ότι ήταν επικίνδυνη. Υπήρχαν όλοι οι κλασικοί όροι για μια επαναστατική κατάσταση. Η κυβέρνηση ήταν αδύνατη και επίστρεφε από μια μακριά εξορία χωρίς εξουσία και κύρος. Η μάταιη και ανεδαφική αντιδικία μεταξύ των παλαιών κομμάτων είχε βλάψει σοβαρά το κύρος των δημοκρατικών κομμάτων προς όφελος των κομμουνιστών –κατάσταση που δεν παρέλειψαν να εκμεταλλευτούν. Το πρόβλημα της θέσεως του Βασιλέως παρέμεινε ακόμα αρρύθμιστο. Στο μεταξύ, η Γερμανική Κατοχή, που ήταν ωμή και καταστροφική, είχε οδηγήσει στην πλήρη κατάρρευση του κοινωνικού οικοδομήματος».

Ωστόσο, παρά την απίστευτα τυφλή κι εγκληματική πολιτική της ηγεσίας που παρέδωσε κυριολεκτικά την εξουσία στους Εγγλέζους, το κίνημα δεν πτοήθηκε. Μετά την αιματηρή καταστολή των διαδηλώσεων εκατοντάδων χιλιάδων λαού κατά τα «Δεκεμβριανά», στη μάχη της Αθήνας, οι δυνάμεις του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ με απίστευτη αυτοθυσία και βοηθούμενες από γυναίκες και παιδιά κατέλαβαν στις 5 Δεκέμβρη την πόλη, εκτός από ένα μικρό τμήμα στο Κέντρο (το λεγόμενο «κράτος του Κολωνακίου»).

Οι ηγέτες όμως του ΚΚΕ αντί να καλέσουν ενισχύσεις, να καταλάβουν τις πόλεις και να ξεσηκώσουν όλο το λαό, έστειλαν στις 9 Δεκέμβρη τον Βελουχιώτη και τον Σαράφη μαζί με τις κύριες δυνάμεις του ΕΛΑΣ στην Ήπειρο, μακριά από την Αθήνα και την Θεσσαλονίκη! Επί 15 ημέρες ανέβαλαν κάθε επίθεση, ελπίζοντας σε συμφωνία με τους Εγγλέζους, μέχρι που ο Σκόμπυ πήρε αρκετές ενισχύσεις και πέρασε στην αντεπίθεση. Ο Άγγλος πρεσβευτής Λήπερ έγραψε αργότερα για κείνες τις κρίσιμες στιγμές: «Κατά τη διάρκεια των πρώτων ημερών της μάχης, οι βρετανικές δυνάμεις που αριθμητικά υστερούσαν πολύ, ήταν περιορισμένες στο κέντρο της πόλεως. Αν ο ΕΛΑΣ είχε δείξει μεγαλύτερη αποφασιστικότητα και έσπευδε προς το κεντρικό τμήμα της πόλεως πιθανώς να είχε επιτύχει…. Ευτυχώς, δεν προσπάθησαν».

Ακόμα και μετά το 1946, παρά την σύγχυση και την απογοήτευση των αγωνιστών και την ενίσχυση της αντίδρασης, ήταν δυνατή η νίκη του ΕΑΜ –ΕΛΑΣ. Η κυβέρνηση ήταν εντελώς ανυπόληπτη μέσα στο λαό. Ο Τσόρτσιλ έχασε τις εκλογές στη Βρετανία και οι Εγγλέζοι φαντάροι κουρασμένοι από τον πόλεμο και συγκλονισμένοι από τα εγκλήματα ενάντια στους αγωνιστές και τα γυναικόπαιδα γύρευαν να γυρίσουν σπίτια τους. Στην Γιουγκοσλαβία οι αντάρτες του Τίτο είχαν καταλάβει την εξουσία και αρνήθηκαν να δεχτούν τις συμβουλές του Στάλιν για επαναφορά του βασιλιά. Στη Βουλγαρία, οι κομμουνιστές συνέλαβαν την αστυνομία και άρχισαν να φτιάχνουν Σοβιέτ, μέχρι που μπήκε ο Ρωσικός στρατός και τους σταμάτησε.

Από το 1944 μέχρι το 1946, ξανά και ξανά το εργατικό κίνημα και η αγροτιά ξεσηκώθηκαν και χωρίς να λογαριάζουν τις θυσίες πάλεψαν για την εξουσία. Μια επαναστατική ηγεσία του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ, όπως οι μπολσεβίκοι, η οποία θ’ απευθυνόταν στους εργάτες και τους αγρότες, στους Έλληνες και Άγγλους φαντάρους, στους Γιουγκοσλάβους και Βουλγάρους αγωνιστές με συνθήματα της σοσιαλιστικής αλλαγής και της Σοσιαλιστικής Ομοσπονδίας των Βαλκανίων, θ’ έπαιρνε την εξουσία και θ’ άλλαζε την πορεία των γεγονότων στην Ευρώπη και τον κόσμο ολόκληρο.

Η ελληνική αστική τάξη και ο Μεταξάς – αφού κερδίστηκε παρά την θέλησή τους ο πόλεμος με τον Μουσολίνι χάρις στις απίστευτες θυσίες και τον ηρωισμό του λαού – εγκατέλειψαν τις μάχες ενάντια στους Γερμανούς και τους παρέδωσαν τη χώρα και τον στρατό. Έτσι, οι αστοί είτε ακολούθησαν τους Άγγλους και τον Βασιλιά στο Κάιρο, είτε όσοι έμειναν πίσω, συνεργάστηκαν με τους Γερμανούς ενάντια στο κίνημα και το αντάρτικο.

Όταν οι εργάτες και οι αγρότες ξεκίνησαν από το 1941 την αντίσταση στον καταχτητή, οι αστοί πολιτικοί και στρατιωτικοί συνωμοτούσαν με την υποστήριξη των Άγγλων ή των Γερμανών αφεντικών τους. Οι βασιλικοί ήταν ενάντια σε κάθε αντίσταση γιατί κάτι τέτοιο θα γεννούσε ένα λαϊκό κίνημα που θα μπορούσε ν’ αμφισβητήσει μεταπολεμικά την κυριαρχία τους. Οι φιλελεύθεροι πίστευαν ότι ήταν «πρόωρη» και «παράνομη» κάθε τέτοια σκέψη και χωρίς καμιά ελπίδα επιτυχίας. Μια άλλη μερίδα (Πάγκαλος, Γονατάς) με την έγκριση των Γερμανών σχεδίαζαν πραξικοπήματα μετά την αποχώρηση του κατακτητή. Και μια μικρή ομάδα «δημοκρατικών» με την ενίσχυση των Άγγλων προσπάθησαν να δημιουργήσουν κάποιες αντιστασιακές οργανώσεις (ΕΔΕΣ-ΕΚΚΑ), κύρια για να περιορίσουν τη δύναμη του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ. Γι’ αυτό γρήγορα κατέληξαν κι αυτοί μαζί με τους Άγγλους να συνεργάζονται με τον πρωθυπουργό της Κατοχής Ράλλη, τους ταγματασφαλίτες και τους Γερμανούς για μια ομαλή διαδοχή που θα εξασφάλιζε το «κοινωνικό καθεστώς».

«Το 1944, λίγο πριν την αποχώρηση του γερμανικού στρατού, οι αστοί πολιτικοί ενέτειναν τις συνομωσίες τους για ν’ αναρριχηθούν ξανά στην εξουσία. Η ομάδα Λαμπράκη, Ρέντη, Σιδέρη προετοίμαζαν μια δική τους δικτατορία. Οι Λαϊκοί Στράτος, Μαρκεζίνης, Τσαλδάρης συζητούσαν με υπουργούς του Ράλλη, με το παλάτι, με το Γρίβα και τα Τάγματα Ασφαλείας. Η κλίκα Γονατά με στελέχη του Πάγκαλου, Ράλλη και Πλαστήρα που είχαν συνεργαστεί με τους Γερμανούς σχεδίαζαν άλλη δικτατορία» (Γ. Ανδρικόπουλος: «1944 -ΚΡΙΣΙΜΗ ΧΡΟΝΙΑ»).

Μετά την απελευθέρωση, η αστική τάξη και σύσσωμοι οι αστοί πολιτικοί και στρατιωτικοί, κάτω από την καθοδήγηση της Βρετανίας και των ΗΠΑ, έβαψαν τα χέρια τους με το αίμα χιλιάδων αγωνιστών της Αντίστασης. Ο Γ. Παπανδρέου, ο Τσαλδάρης, ο Βενιζέλος, ο Σοφούλης, ο Πλαστήρας, ο Κανελλόπουλος, ο Παπάγος επιστάτησαν στις χιλιάδες εκτελέσεις και δολοφονίες και ίδρυσαν τα στρατόπεδα συγκέντρωσης στα ξερονήσια. Αποκατάστησαν τους δοσίλογους και επικύρωσαν τη νομοθεσία των κυβερνήσεων της Κατοχής. Ο Γ. Παπανδρέου ονόμασε την σφαγή του Δεκέμβρη 1944 «θείο δώρο» και ο Π. Κανελλόπουλος το στρατόπεδο βασανιστηρίων στη Μακρόνησο «Νέο Παρθενώνα»…

«Η κυβέρνηση» έγραφε μια αμερικάνικη έκθεση για την Ελλάδα το 1947, «πρόσφερε προστασία και συμβόλαια σε πλούσιους δοσίλογους βιομηχάνους. Αγόραζαν τις προμήθειες που έστελνε η «Ουνρα» και τα μεταπουλούσαν με τεράστια κέρδη. Οι βιομήχανοι και οι επιχειρηματίες δεν επένδυαν χρήματα σε επιχειρήσεις που δεν έβγαζαν τουλάχιστον 40% κέρδη, γιατί μπορούσαν να κερδίσουν περισσότερα από την κερδοσκοπία στο ξένο συνάλλαγμα. Υπολογίζεται ότι χίλιες οικογένειες (0,5% του πληθυσμού) καρπώνονται το ήμισυ και πλέον του συνολικού εισοδήματος (Κ.Τσουκαλάς : «ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΤΡΑΓΩΔΙΑ»).

«Μία έρευνα αποκάλυψε ότι το 1946 ενώ εξήχθησαν 150 εκατ. δολ. που προορίζονταν για εισαγωγές  εμπορευμάτων, εισήχθησαν μόνο 58 εκατ. σε εμπορεύματα και τα υπόλοιπα δολάρια μεταφέρθηκαν σε τράπεζες του εξωτερικού. Η πιο συνταραχτική όμως υπόθεση του 1947 ήταν η παραχώρηση από τον Υπουργό Εμπορικού Ναυτικού 109 «Λίμπερτις» σε 23 οικογένειες εφοπλιστών και σε 10 Ανώνυμες Εταιρείες υπό συνθήκες που χαρακτηρίστηκαν τεράστιο σκάνδαλο, ακόμα και από τον αμερικάνικο τύπο» (Ντομινίκ Εντ: «ΟΙ ΚΑΠΕΤΑΝΙΟΙ»).

Αυτούς τους σφαγείς και καταχραστές του ιδρώτα του λαού, η ηγεσία του ΚΚΕ πριν και κατά τη διάρκεια, ακόμα και μετά την αντίσταση και τον εμφύλιο τους αποκαλεί δημοκράτες, προοδευτικούς και εθνικούς ηγέτες, τους συμβουλεύει να μην παρασυρθούν από τους φασίστες και εκλιπαρεί την συνεργασία τους για να στηριχτεί η δημοκρατία.

Στο Λίβανο, την Καζέρτα και την Βάρκιζα η εκφυλισμένη ηγεσία του ΚΚΕ με την υποστήριξη του Στάλιν έθαψε την ελληνική επανάσταση. Βέβαια, μέσα στα επόμενα χρόνια μπρος στη συντριβή και την γενική κατακραυγή, η ηγεσία αναγκάστηκε σιγά-σιγά να παραδεχτεί ότι έγιναν πολλά λάθη και να καταγγείλει διάφορα ηγετικά πρόσωπα σαν «προβοκάτορες και προδότες». Όμως, τα «λάθη» και οι «προδότες» αποδείχτηκαν τόσα πολλά και τόσο κοινά σ’ όλη την Ευρώπη, που γινόταν πια φανερό ότι δεν έφταιγαν κάποια μεμονωμένα πρόσωπα, αλλά όλη πολιτική γραμμή του ΚΚΕ και της ηγεσίας της πρώην ΕΣΣΔ.

Το πρόβλημα ήταν ότι η ηγεσία του ΚΚΕ (και της πρώην ΕΣΣΔ) είχε μεγαλύτερη εμπιστοσύνη στον καπιταλισμό και τους αστούς πολιτικούς απ’ ότι στο εργατικό κίνημα. Ήταν το πρόγραμμα του 1934 με το οποίο εγκαταλείφθηκε και στα λόγια πια ο αγώνας για την εξουσία και τον σοσιαλισμό για χάρη της ολοκλήρωσης της αστικοδημοκρατικής επανάστασης, που έσπρωχνε την ηγεσία να ψάχνει με αγωνία να βρει αστούς συμμάχους στα πρόσωπα του Γ. Παπανδρέου, του Βενιζέλου και του Τσώρτσιλ. Αυτή η πολιτική έριξε το ΕΑΜ-ΕΛΑΣ στην θανάσιμη αγκαλιά τους. Η πολιτική των «Λαϊκών Μετώπων», της «Εθνικής Ενότητας» και αργότερα της «Νέας Δημοκρατίας»(δεκ.70) και της «ριζικής αλλαγής» (δεκ.’80) μέσα στα πλαίσια του σάπιου καπιταλισμού, οδήγησε και οδηγεί την ηγεσία του ΚΚΕ στην υπονόμευση του εργατικού αγώνα και σε οδυνηρές ήττες του εργατικού κινήματος.

Μόνο έτσι μπορεί να εξηγηθεί πως ενώ το ΕΑΜ-ΕΛΑΣ είχε την εξουσία ζητούσε από τους αστούς σχηματισμό Κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας με την συμμετοχή του ΚΚΕ, δίχως ν’ απαιτεί καν την πρωθυπουργία. Στο Λίβανο ζήτησαν το 50% των υπουργείων, δέχτηκαν το 25% και τελικά αρκέστηκαν απλά στην ελπίδα αναγνώρισης της νομιμότητας του ΚΚΕ. Ο Σιάντος λίγες μέρες πριν το Δεκέμβρη εξέφραζε την εμπιστοσύνη του στους Βρετανούς «που δεν ήταν δυνατόν να παρασυρθούν από τις εισηγήσεις των Ελλήνων φασιστών… και θα σταθούν προστάτες και βοηθοί του λαού μας». Ο «Ριζοσπάστης» την ίδια μέρα που ο Σκόμπι έδινε τελεσίγραφο στον ΕΛΑΣ ν’ αποσυρθεί από την Αθήνα, χαιρέτιζε τον σφαγέα Τσόρτσιλ σαν «ένα πρωταγωνιστή του πολέμου για την ελευθερία και την ανεξαρτησία των λαών», ενώ κατήγγειλε τις «αντιλαϊκές δυνάμεις που προσπαθούσαν να παρασύρουν το λαό σε αντιαγγλικό δρόμο», ενώ ο Στάλιν πιστός στις συμφωνίες του στη Γιάλτα, τις μέρες που ο ΕΛΑΣ μαχόταν στην Αθήνα, αναγνώριζε την κυβέρνηση Παπανδρέου κι έστελνε πρεσβευτή του!

Η ηγεσία του ΚΚΕ και της πρώην ΕΣΣΔ χρησιμοποίησαν στην ουσία τον ηρωικό αγώνα του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ και του «Δημοκρατικού Στρατού» όχι για να καταλάβουν την εξουσία, αλλά σαν μέσο πίεσης στους αστούς και τους ιμπεριαλιστές για να εξασφαλίσουν την αναγνώρισή τους, σαν φτωχούς συνεταίρους στο αστικό κοινοβούλιο, καθώς και τα στρατηγικά ρώσικα συμφέροντα. Έτσι εξηγείται πως στη Βάρκιζα όχι μόνο υπέγραψαν τον αφοπλισμό του ΕΛΑΣ, αλλά δέχτηκαν και μια αμνηστία που κάλυπτε μόνο τους ηγέτες του Κόμματος, ενώ παρέδιδε στην εξολόθρευση και την εξορία όλους τους απλούς αγωνιστές και καπετάνιους.

Το ξεπούλημα του αγώνα δεν πέρασε στη βάση των αγωνιστών χωρίς αντιδράσεις. Ο Άρης από το Νοέμβρη ακόμα του 1944, μόλις έμαθε την «Συμφωνία της Καζέρτας» κάλεσε στη Λαμία με δική του πρωτοβουλία όλους τους καπετάνιους για να βάλει το ζήτημα της «προετοιμασίας για να χτυπηθούμε τώρα με τους Εγγλέζους». Ο Σαράφης είχε ήδη διαφωνήσει στο Λίβανο για την υπαγωγή του ΕΛΑΣ κάτω από την αρχηγία του Σκόμπι και πρότεινε προληπτικά μέτρα για την πιθανή σύγκρουση. Οι καπετάνιοι όμως στην κρίσιμη αυτή στιγμή βρέθηκαν διασπασμένοι και με πολλές ακόμα αυταπάτες για την ηγεσία του ΚΚΕ.

Όταν όμως ανακοινώθηκε η υπογραφή της Βάρκιζας οι αντάρτες και οι εργάτες βουβάθηκαν. Τέτοια ήταν η κατάπληξη και η απογοήτευση για τους ανθρώπους που είχαν πιστέψει, που η πειθαρχία λειτούργησε αυτόματα. Η δυσπιστία τους όμως για την Συμφωνία τους έκανε τότε να μην παραδώσουν όλα τα όπλα, παρά μόνο τα παλιά. Παρ’ όλα αυτά έκλαψαν πικρά γιατί ήξεραν ότι παρέδιδαν τη δύναμή τους και την ίδια τη ζωή τους.

Οι αγωνιστές της βάσης είχαν βέβαια δίκιο. Μόλις παρέδωσαν τα όπλα και γύρισαν «ειρηνικά στα σπίτια τους» οι ταγματασφαλίτες, οι δοσίλογοι και οι φασίστες του Γρίβα σήκωσαν αμέσως κεφάλι και άρχισαν την τρομοκρατία και το ξεκαθάρισμα. Από την «Συμφωνία της Βάρκιζας» (Φλεβάρης 1945) μέχρι τον Μάρτη του 1946 έγιναν 1300 δολοφονίες, 6.600 τραυματισμοί, 31.600 βασανισμοί, 600 απόπειρες φόνου, 300 βιασμοί, 18.800 φυλακίσεις και 85.000 συλλήψεις.

Σαν να μην έφτανε όμως η άγρια τρομοκρατία της αντίδρασης, οι ηγέτες του ΚΚΕ εξολόθρευσαν κάθε αγωνιστή που διαφωνούσε με την εγκληματική πολιτική, κατηγορώντάς τους σαν «τροτσκιστές» ή «τιτοικούς». Άλλους τους εγκατέλειψαν κατασυκοφαντημένους στα χέρια των φασιστών, όπως τον «αποστάτη» Αρη Βελουχιώτη και άλλους τους αναλάμβανε ο ΟΠΛΑ στην Ελλάδα, το Μπούλκες και την Τασκένδη, ακολουθώντας το παράδειγμα της ΓΚΕ-ΠΕ-ΟΥ και των Δικών της Μόσχας του Στάλιν. Χρειάστηκε έτσι, μια διπλή αιματηρή αντεπανάσταση για να καμφθεί το ηθικό και η δύναμη των αγωνιστών του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ και της εργατικής τάξης στην χώρα μας.

Το εργατικό κίνημα θα ξεπεράσει την σκληρή ήττα και θα ξεσηκωθεί ξανά και ξανά. Το ΚΚΕ όμως θα παραμείνει στη συνείδηση ενός μεγάλου τμήματος της πρωτοπορίας του εργατικού κινήματος σαν το κόμμα που παρέδωσε την εξουσία στους αστούς και θα μπει σε μια βαθιά και μακρόχρονη κρίση που διαρκεί μέχρι σήμερα.