1963-67: ΤΟ ΕΡΓΑΤΙΚΟ ΚΙΝΗΜΑ ΞΑΝΑΓΕΝΝΙΕΤΑΙ ΚΑΙ ΞΕΣΗΚΩΝΕΤΑΙ

α χρόνια 1963-67 είναι επίσης μια αποφασιστική περίοδος στην ιστορία του εργατικού κινήματος της χώρας μας που επιβεβαιώνει τις επαναστατικές παραδόσεις των εργατών και αποδεικνύει ότι οι προηγούμενες μάχες δεν ήταν τυχαία γεγονότα.

Είναι άξια θαυμασμού για μια ακόμη φορά η φοβερή αντοχή και κινητικότητα του εργατικού κινήματος της χώρας μας. Το 1963 δεν απέχει παρά μόνο 13 χρόνια από το τέλος του Εμφυλίου που κατέληξε με τη φοβερή συντριβή του εργατικού κινήματος. Και αυτά τα χρόνια στάθηκαν αρκετά για να επουλώσει τις πληγές και να δημιουργήσει τη βάση για μια νέα έφοδο που εκφράστηκε με την πτώση της σκληρής δεξιάς κυβέρνησης της ΕΡΕ.

Οι παράγοντες που συνετέλεσαν σ’ αυτή την σχετικά γρήγορη αναγέννηση του εργατικού κινήματος ήταν η μεταπολεμική ανάκαμψη της ελληνικής οικονομίας, που δημιούργησε νέες στρατιές εργατών και ιδιαίτερα οικοδόμων και βιομηχανικών εργατών και συνετέλεσε επίσης στην συγκέντρωση του πληθυσμού στις πόλεις, ιδιαίτερα σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη. Ακόμα το γεγονός ότι η ήττα στον Εμφύλιο ήρθε μόνο ύστερα από σκληρή μάχη με την αντίδραση, δηλαδή ότι το κίνημα δεν παραδόθηκε αμαχητί.

Παρά  τη νίκη της όμως η Δεξιά δεν μπορούσε να σχηματίσει κυβέρνηση χωρίς βία και νοθεία, ούτε την επαύριον της ήττας. Την πλειοψηφία στους ψήφους την κατείχε σχεδόν πάντα το Κέντρο με την Αριστερά. Είναι αξιοσημείωτο το γεγονός ότι το 1956 (6 μόλις χρόνια μετά το τέλος του Εμφυλίου) στις εκλογές, η συνασπισμένη Δεξιά είχε πάρει 47,38% των ψήφων και το Κέντρο με την Αριστερά 48,15%. Βέβαια, με τα εκλογικά κόλπα η Δεξιά πήρε 165 βουλευτές και 132 η Κεντροαριστερά. Αυτό, όμως, θορύβησε την CΙΑ και την αστική τάξη, γιατί έβλεπαν ότι μέσα απ’ αυτά τα αποτελέσματα το κίνημα θα συνειδητοποιούσε τη δύναμή του και θα ξανάμπαινε στο δρόμο του αγώνα. Ήδη είχαν αρχίσει να ξεδιπλώνονται  απεργίες, παρά το γεγονός ότι οι περισσότερες συνδικαλιστικές οργανώσεις βρίσκονταν ακόμα κάτω από κρατικό έλεγχο.

«Στις αρχές του 1958 οι εγκέφαλοι της CΙΑ (ενόψει των εκλογών της 11ης Μαϊου 1958) κατέστρωσαν ένα πρόγραμμα τεχνητής ελάττωσης της δυνάμεως της Αριστεράς. Μια και …η Ουάσιγκτον είχε εκφράσει δυσφορία και ανησυχίες για την έλλειψη αποτελεσματικότητας των εφαρμοζομένων αστυνομικών μεθόδων στην καταπολέμηση του κομμουνισμού… επινόησαν μια διαδικασία (εκλογικό σύστημα) που θα ελάττωνε (δηλαδή θα εμφάνιζε ελαττωμένη) την κομμουνιστική επιρροή». «Για την επιτυχία της συνωμοσίας χρειαζόταν η συνεργασία της ηγεσίας του κέντρου… Οι Γ. Παπανδρέου και Σ. Βενιζέλος έπειτα από πολλές ταλαντεύσεις και πιέσεις, υπέκυψαν και συμφώνησαν στη διανομή της λείας». (Γ. ΚΑΤΡΗ: «ΓΕΝΝΗΣΗ ΤΟΥ ΝΕΟΦΑΣΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ»).

Αλλά έπεσαν, δυστυχώς γι’ αυτούς στην παγίδα που οι ίδιοι έστησαν. Η ΕΡΕ ήρθε βέβαια πρώτο κόμμα και το 41,7% των ψήφων πήρε το 57% των εδρών δηλ. 171, αλλά προς μεγάλη του έκπληξη, η ΕΔΑ ήρθε δεύτερο κόμμα με 24,4% των ψήφων πήρε 79 βουλευτές και έγινε Αξιωματική Αντιπολίτευση. Το Κέντρο καταποντίστηκε.

Η ΕΡΕ έχασε 6% και η ΕΔΑ τετραπλασίασε τους βουλευτές και τους ψήφους της. Αξίζει να σημειώσουμε το γεγονός ότι στα βασικά αστικά κέντρα, Αθήνα, Πειραιά, Θεσσαλονίκη, Βόλο, Πάτρα, Καβάλα, Μυτιλήνη και σ’ άλλες πόλεις, η ΕΔΑ ξεπέρασε την ΕΡΕ και ήρθε πρώτο κόμμα! Αυτό το γεγονός που μοιάζει με ανέκδοτο, μας οδηγεί στο συμπέρασμα ότι η ιστορία δεν γράφεται από τις διαθέσεις και τα σχέδια ούτε των μηχανισμών του κράτους, ούτε της CΙΑ ή  των ηγετών, αλλά από το εργατικό κίνημα, που αναδεικνύεται ξανά και ξανά ο πιο αποφασιστικός παράγοντας στις εξελίξεις. Όταν το κίνημα αρχίσει να κινείται, κανένας μηχανισμός δεν μπορεί να το σταματήσει, παρά μόνο η κούραση και η σύγχυση που σπέρνει η ηγεσία του.

Η μεγάλη αυτή φθορά της Δεξιάς ήρθε σαν αποτέλεσμα των αγώνων της εργατιάς και των άλλων καταπιεσμένων. Ενδεικτικά αναφέρουμε «ότι στο δεύτερο εξάμηνο του 1956, το 1957 και το 1958 αναπτύχθηκαν απεργιακοί αγώνες των εργαζομένων που αφορούσαν 1.000.100 εργάτες, αριθμός τριπλάσιος από το 1954, 1955 και το Α΄ εξάμηνο του 1956» (Α’ Συνέδριο ΕΔΑ - Πρακτικά).

Εάν είχαν απλώς θορυβηθεί το 1956 οι αστοί, το 1958 κυριολεκτικά φοβήθηκαν. Το αποτέλεσμα του 1958 άνοιγε το δρόμο για μια ραγδαία ριζοσπαστικοποίηση των μαζών, που τίποτα δεν θα μπορούσε να σταματήσει. Έτσι, η αντίδραση άρχισε να φτιάχνει νέα σχέδια πιο δραστικά από τα προηγούμενα.

Η αμερικάνικη στρατηγική στην Ελλάδα αυτή την περίοδο είχε δύο βασικές επιδιώξεις. Η πρώτη ήταν η εκλογική εξόντωση της ΕΔΑ. Η δεύτερη ήταν η δημιουργία ενός μεγάλου, αλλά μειοψηφούντος κόμματος του Κέντρου. «Χρειάζονταν ένα Κέντρο που θα ήταν αρκετά ισχυρό και αρκετά προοδευτικό, ώστε να προσφέρεται στους ψηφοφόρους σαν εναλλακτική λύση αντί της ΕΔΑ, αλλά και ένα Κέντρο με πρόγραμμα που δεν θ’ αποτελούσε σοβαρή απειλή στη δομή εξουσίας που τόσο πολύ κόπιασαν να φτιάξουν» (Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ: «ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΣΤΟ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ»).

Τα σχέδια των Αμερικάνων τα αποδέχτηκαν και οι ηγέτες του Κέντρου και έτρεξαν να συνασπισθούν σε Ενιαίο Κόμμα - την «Ένωση Κέντρου» (Ε.Κ.) - κάτω από την ηγεσία του Γ. Παπανδρέου, μ’ ένα συντηρητικό πρόγραμμα, που ελάχιστα διέφερε από αυτό της ΕΡΕ.

Αλλά για να σιγουρέψουν την εκλογική εξόντωση της ΕΔΑ χρειάστηκε η εφαρμογή του Σχεδίου «ΠΕΡΙΚΛΗΣ» με το εκλογικό πραξικόπημα του 1961 και το αποκορύφωμα βίας και νοθείας, με τη συμμετοχή του στρατού και των Σωμάτων Ασφαλείας. Είναι γεγονός ότι στις εκλογές του 1961 πέτυχαν το αποτέλεσμα που ήθελαν. Όμως, η νίκη τους ήταν «πύρρεια», γιατί ενώ πέτυχαν την «εκλογική εξόντωση της ΕΔΑ δεν πέτυχαν την εξόντωση του εργατικού κινήματος, ούτε ανέστειλαν την ριζοσπαστικοποίησή του. Συγχρόνως, έκαναν την «Ένωση Κέντρου» από πειθήνια αντιπολίτευση εκφραστή της κίνησης των μαζών και πιο «αριστερή» από την ΕΔΑ.

Λόγω της κίνησης των μαζών, ο Γ. Παπανδρέου κατά την προεκλογική περίοδο αναγκάστηκε «…να καλέσει τον λαό σε άμυνα εναντίον των ενόπλων και αόπλων που στερούν το δικαίωμα να εκφράσει ελεύθερα τη γνώμη του» (Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ: «ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΣΤΟ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ») Αναγκάζεται να μην νομιμοποιήσει το αποτέλεσμα, παρά τις πιέσεις των Αμερικάνων και να καταγγείλει: «Η αναγνώρισης του αποτελέσματος των εκλογών της βίας και της νοθείας θ’ αποτελέσει προδοσίαν της Δημοκρατίας. …το πολίτευμα έπαυσε να είναι Δημοκρατία και έμεινε μόνο Βασιλευόμενη (δηλαδή Μοναρχία). Η προστασία του Συντάγματος ανήκει πλέον εις τους πολίτας βάσει του τελευταίου άρθρου του Συντάγματος υπ’αριθ.114. …η Κυβέρνησις της ΕΡΕ έχει μεταβληθεί εις εσωτερική κατοχή, ενώ η Ένωση Κέντρου εκπροσωπεί την Εθνική Αντίστασιν» (Γ. ΚΑΤΡΗΣ, σελ.123).

Αυτός ο συντηρητικός μέχρι τα μεδούλια αστός σύμμαχος και συνεργάτης των Αμερικάνων για την «εκλογική εξόντωση της ΕΔΑ», βρέθηκε επικεφαλής των ριζοσπαστικοποιημένων μαζών, να κηρύττει δύο «Ανένδοτους Αγώνες» και να γίνεται ο στόχος της αντίδρασης. «Κερένσκι» της Ελλάδας τον αποκάλεσαν οι σκληροί του στρατού και τα επιτελεία της αντίδρασης δούλεψαν νυχθημερόν αρκετά χρόνια για  να πετύχουν την πτώση του από την κυβέρνηση.

Το σχέδιο λοιπόν της αντίδρασης το 1961 ανατράπηκε όπως και  το 1958, ολοσχερώς. Όχι μόνο σε σχέση με την Ε.Κ. αλλά και με την ΕΡΕ, η οποία μετά από δύο χρόνια έπεσε, κάτω από το βάρος των χτυπημάτων των εργαζομένων.

Από το 1960 και πιο πριν ακόμη, το συνδικαλιστικό κίνημα άρχισε να περνάει στα χέρια της Αριστεράς. Το «Δημοκρατικό Συνδικαλιστικό Κίνημα» (ΔΣΚ) και μετά η «Συντονιστική Επιτροπή Οργανώσεων 115» (ΣΕΟ 115) που δημιουργήθηκαν αυτή την περίοδο, γίνονται το κέντρο του συνδικαλιστικού κινήματος, παραμερίζοντας ουσιαστικά τη ΓΣΕΕ, η οποία βρισκόταν κάτω από κρατικό έλεγχο.

Στην προσπάθειά της η ΕΡΕ ν’ αναχαιτίσει δυναμικά τους αγώνες των εργαζομένων, τους δίνει πολιτικό και επαναστατικό χαρακτήρα. Το 1960 βγαίνουν μπροστά οι οικοδόμοι στην πρώτη τους Πανελλαδική απεργία, οργανωμένη από την «Συντονιστική Επιτροπή των Σωματείων της Αθήνας», μιας και η Ομοσπονδία ήταν στα χέρια της Δεξιάς. Δίνουν σκληρή μάχη με την αστυνομία και απαντούν στις σφαίρες με οδοφράγματα και το ξήλωμα των πεζοδρομίων, ανοίγοντας έτσι την ιστορική περίοδο των ‘οικοδόμων’. Επέβαλαν το 7ωρο και κέρδισαν μια σειρά σημαντικά αιτήματα, σε μάχες σώμα με σώμα με την αστυνομία κατά την διάρκεια όλης της Καραμανλικής περιόδου. Έτσι δεν ήταν καθόλου χωρίς βάση η διαπίστωση ότι «οι οικοδόμοι έριξαν τον Καραμανλή».

Το 1961 λόγω εκλογών είχαμε μια μικρή πτώση των αγώνων, αλλά το 1962 ξαναφούντωσε το κίνημα των απεργιών με 185 απεργίες, από τις οποίες 34 διαρκείας και 19 πανελλαδικές. Το χαρακτηριστικό των απεργιών του 1962 είναι ότι το 44% του συνόλου είναι απεργίες με πολιτικά αιτήματα. Στους αγώνες αυτής της περιόδου αποφασιστική συμμετοχή είχε και η αγροτιά. Το 1961 γίνονται διαδηλώσεις στην Καρδίτσα και στο Ηράκλειο Κρήτης και το 1962 επαναλαμβάνονται με κατάληψη και καταστροφή της Νομαρχίας. Διαδηλώσεις είχαμε και στο Ξηρόμερο μ’ ένα νεκρό και τραυματίες.

Όλα αυτά συσσώρευαν δυναμίτη στα θεμέλια της κοινωνίας, που έριξε την κυβέρνηση της ΕΡΕ σε δύο χρόνια και ανάγκασε το κατεστημένο να οδηγηθεί – για πρώτη φορά – σε σχετικά αδιάβλητες εκλογές. Και όταν λέμε ανάγκασε το κατεστημένο το εννοούμε συγκεκριμένα. Η αστική τάξη δεν υποχώρησε άμεσα, δεν άφησε εύκολα να φύγει από τα χέρια της Δεξιάς η κυβέρνηση.  Μόλις έπεσε ο Καραμανλής σχημάτισαν Κυβέρνηση με τον Πιπινέλη που πήρε ψήφο εμπιστοσύνης από την πλειοψηφία της ΕΡΕ (Ε.Κ. και ΕΔΑ τον καταψήφισαν) και από το Σ. Βενιζέλο ηγέτη της Ε.Κ, τον οποίο ο Γ. Παπανδρέου αναγκάστηκε να διαγράψει. Μ’ αυτή την κίνηση η αστική τάξη, όπως ομολογεί ο Γ. Παπανδρέου, βρέθηκε μπροστά στο φάσμα του Εμφυλίου Πολέμου: «Η στιγμή ήτο κρίσιμος. Και τα έπαιξα όλα για όλα. Δεν εδέχθην καμία υποχώρησιν. Και δεν σου κρύβω ότι την 26ην Σεπτεμβρίου εφοβήθην ότι οδηγούμεθα εις τραγικήν εθνικήν ανωμαλίαν. Την ημέρα εκείνην εδημοσιεύθη το Βασιλικόν Διάταγμα της διαλύσεως της Βουλής και της Προκηρύξεως των εκλογών δια την 3ην Νοεμβρίου. Και η Κυβέρνησις Πιπινέλη διετηρείτο…» (Γ. Κάτρης, σελ.161).

Τότε αναγκάστηκε ο αστός πολιτικός να πει: «Καλώ τον ελληνικό λαό να υπερασπίσει τας δημοκρατικάς του ελευθερίας». Τότε «αυθημερόν η αμερικάνικη πρεσβεία συμβούλευσε υποχώρηση. Η Φρειδερίκη και οι στρατηγοί παραμερίσθηκαν. Και ο Παύλος κάνοντας στροφή 180ο υποχρέωσε τον Πιπινέλη να παραιτηθεί».

Το εργατικό κίνημα άρχισε να κατανοεί  την δύναμή του. Γι’ αυτό και τα τανκς δεν μπορούσαν να βγουν το 1963, παρά  το γεγονός ότι στις εκλογές του Νοέμβρη η Ε.Κ. συγκέντρωσε μόνο το 42% και δεν μπορούσε να σχηματίσει αυτοδύναμη κυβέρνηση (η ΕΡΕ πήρε το 39,3% των ψήφων και η ΕΔΑ το 14,3%). Τα τανκς βγήκαν στους δρόμους το 1967 - παρά το γεγονός ότι η Ε.Κ. και η ΕΔΑ θ’ έπαιρναν κοντά το 70% των ψήφων - γιατί το κίνημα είχε τότε πια συγχυστεί και κουραστεί από τους συμβιβασμούς και τους αγώνες χωρίς προοπτική. Είναι για τον ίδιο λόγο που στις εκλογές του 1981 και στις Ευρωεκλογές του 1984 οι μηχανισμοί της αντίδρασης αναγκάστηκαν ν’ αναδιπλωθούν. Γιατί η δύναμη του κινήματος είναι ο καθοριστικός παράγοντας στις εξελίξεις.

Η άρνηση της Ε.Κ. να στηριχτεί στους ψήφους της ΕΔΑ για να σχηματίσει κυβέρνηση – λόγω των πιέσεων που δεχόταν από τους αστούς - οδήγησε την χώρα σε νέες εκλογές στις 16 Φλεβάρη 1964 και έδωσε μια συντριπτική νίκη στην Ε.Κ. με ποσοστό 52,7% (η ΕΡΕ έπεσε στο 35,2%  και η ΕΔΑ στο 11,8%), παρά το γεγονός ότι η προεκλογική περίοδος δεν ήταν καθόλου ειρηνική. Η αστική τάξη προσπάθησε να περιορίσει το ποσοστό της νίκης ή ν’ αναβάλει τις εκλογές. Χρησιμοποίησε την κρίση στην Κύπρο και προσπάθησε να δημιουργήσει κλίμα ανασφάλειας και οικονομικής αποσταθεροποίησης με το σύνθημα «Η ΔΡΑΧΜΗ ΣΟΥ ΚΙΝΔΥΝΕΥΕΙ», λόγω των παροχών που είχε εξαγγείλει η Ε.Κ. Άρχισαν ν’ αγοράζουν τεράστιες ποσότητες χρυσών λιρών για να πετύχουν κατάσταση πανικού και την «κατάρρευση» της δραχμής (κάτι ανάλογο δεν τόλμησαν να κάνουν στο ΠΑΣΟΚ το 1981 γιατί ο συσχετισμός δύναμης ήταν σε βάρος τους). Όμως, απέτυχαν, γιατί αυτές οι παροχές προχώρησαν παραπέρα την συνείδηση των εργαζομένων ότι η κατάσταση αλλάζει και αποκάλυψαν το νέο συσχετισμό των δυνάμεων. Έτσι δημιουργήθηκε η βάση για την αλματώδη άνοδο της Ε.Κ. μέσα σε δύο μήνες κατά 10%. Κάτι ανάλογο έγινε και στη Χιλή με τον Αλιέντε.

Ωστόσο, οι αστοί και οι ΗΠΑ δεν έπαψαν ούτε μια στιγμή να προσπαθούν ν’ αποσταθεροποιήσουν την κατάσταση για να ρίξουν την κυβέρνηση της Ε.Κ. Η περίοδος 1964-65 χαρακτηρίζεται από μια συνεχή προσπάθεια υπονόμευσης της κυβέρνησης με κάθε τρόπο, παρά το γεγονός ότι η Ε.Κ. ήταν αστικό κόμμα και προωθούσε τα συμφέροντα της αστικής τάξης! Έτσι, λοιπόν, χρησιμοποιήθηκε το Κυπριακό, οι αμερικάνικες επεμβάσεις, το παλάτι, η υπόθεση «ΑΣΠΙΔΑ», οι ανοιχτές επιθέσεις της ΕΡΕ , προβοκάτορες και τέλος η κλασική μέθοδος της αποστασίας, για να ρίξουν τελικά την κυβέρνηση μέσα σε 15 μήνες.

Για να μπορέσουμε να κατανοήσουμε αυτή την κίνηση του κατεστημένου ενάντια σε μια αστική κυβέρνηση, είναι ανάγκη να δούμε σύντομα δύο ζητήματα. Πρώτον, την φύση και το χαρακτήρα του ελληνικού καπιταλισμού και δεύτερον την φύση και το χαρακτήρα της Ε.Κ.

Ο ελληνικός καπιταλισμός αδύνατος και καχεκτικός ακόμη, παρά την σημαντική ανάπτυξή του μεταπολεμικά, δεν μπορούσε εκείνη την περίοδο που έκανε το άνοιγμα του στην παγκόσμια αγορά στηριγμένος στο ξένο κεφάλαιο ν’ ανεχτεί οποιεσδήποτε παραχωρήσεις, είτε οικονομικές είτε πολιτικές προς το εργατικό κίνημα και να υπονομεύσει έτσι την ανταγωνιστικότητά του, που στηριζόταν κύρια στο χαμηλό μεροκάματο. Γιατί μόνο έτσι είχε το κίνητρο για επενδύσεις και τον εκσυγχρονισμό του, που θα του επέτρεπε να επιβιώσει σε αυτό του το άνοιγμα.

Η Ε.Κ. ήταν ένα αστικό κόμμα «ψυχή τε και σώματι» και αποτελείτο από αντιδραστικούς αστούς «μέχρι κόκαλο», αλλά βέβαια με φιλελεύθερη καταγωγή. Όμως, γεννήθηκε σε μια περίοδο παλίρροιας του εργατικού κινήματος και γι’ αυτό αναγκάστηκε να παρασυρθεί και να εκφράσει εντελώς άλλα πράγματα από τα σχέδια που είχαν στο μυαλό τους οι ιδρυτές της. Έμελλε να γεννηθεί σε μια περίοδο που η παραδοσιακή Αριστερά, τόσο λόγω του βάρους της ήττας στον Εμφύλιο, όσο και εξαιτίας της λανθασμένης συντηρητικής πολιτικής της, δεν μπορούσε να γίνει ο εμπνευστής αυτής της νέας εφόδου του εργατικού κινήματος.

Έτσι, έπεσε ο κλήρος στο γέροντα αστό φιλελεύθερο Γ. Παπανδρέου –σφαγέα του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ το 1944 και στον γεροντικό και ξεθωριασμένο φιλελευθερισμό της χώρας, να κάνουν τις «νεανικές αταξίες τους» και να εκφράσουν την ριζοσπαστικοποίηση των μαζών στη δεκαετία του ’60. Αυτό είναι ένα σημαντικό μάθημα για την διαλεκτική εξήγηση των φαινομένων. Το κίνημα είχε ανάγκη να εκφράσει και πολιτικά την ριζοσπαστικοποίησή του. Το δικό του όμως το κόμμα, χωρίς να έχει βγάλει τα διδάγματα και ν’ αλλάξει πολιτική, ήταν ένα εργαλείο χωρίς ιδιαίτερη αξία που τo άφησε, για να δανειστεί από το στρατόπεδο των αστών τα πιο αδύνατα τους στοιχεία και να εκφραστεί μέσα από εκεί. Αυτό γίνεται και σε άλλες καθυστερημένες ή αναπτυσσόμενες χώρες, όπου αστικά κόμματα τείνουν να εκφράζουν τις ανοδικές φάσεις της πορείας του εργατικού κινήματος, όπως στην Αργεντινή το Περονικό Κόμμα, στο Πακιστάν το κόμμα του Μπούτο, κ.ά.

Ήταν η ανοδική πορεία του κινήματος που επέβαλε την Ε.Κ. στην κυβέρνηση και κατά συνέπεια αυτή η κυβέρνηση έκφρασε όχι την δύναμη, αλλά την αδυναμία της αστικής τάξης. Γι’ αυτό και η αστική τάξη ρίχνοντας αυτή την κυβέρνηση, έβαζε τις βάσεις για να χτυπήσει το κίνημα και ν’ αλλάξει τον ταξικό συσχετισμό.