Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΚΥΠΡΙΑΚΟΥ ΖΗΤΗΜΑΤΟΣ :

ΕΘΝΙΚΙΣΤΙΚΑ ΑΔΙΕΞΟΔΑ – ΙΜΠΕΡΙΑΛΙΣΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ – ΑΣΤΑΘΕΙΣ ΣΥΜΦΩΝΙΕΣ

Το Κυπριακό ζήτημα έχει τις ρίζες του στην αποσύνθεση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Στην Κύπρο η απαλλαγή από την Οθωμανική διοίκηση ταυτίστηκε με το αίτημα για ένωση με την Ελλάδα. Έτσι το πέρασμα στην Βρετανική διοίκηση το 1878, αντιμετωπίστηκε από τους Ελληνοκύπριους ως ένα μεταβατικό στάδιο που θα έπρεπε να οδηγήσει τελικά στην «Ένωση». Αυτή την αντίληψη καλλιεργούσαν κύρια η Εκκλησία και οι διανοούμενοι, μέσα από τα σχολεία στα οποία ασκούσαν έλεγχο.

Η δημιουργία του Τουρκικού κράτους στις αρχές του 20ου αιώνα έδωσε την πολιτική βάση για την ανάπτυξη της εθνικής συνείδηση των Τουρκοκυπρίων, γεγονός που η Βρετανική διοίκηση χρησιμοποίησε για να διατηρήσει την κυριαρχία της στο νησί.

Η πρώτη μεγάλη εξέγερση ενάντια στην Βρετανική κυριαρχία έγινε το 1931. Άρχισε σαν κοινή εναντίωση των Ελληνοκυπρίων και των Τουρκοκυπρίων στους αποικιοκρατικούς φόρους, αλλά τελικά μετατράπηκε από την Ορθόδοξη Εκκλησία σε εξέγερση με κύριο αίτημα την «Ένωση». Την καταστολή της εξέγερσης ακολούθησαν σκληρά μέτρα καταπίεσης από τους Βρετανούς αποικιοκράτες.

Μετά τον ‘Β παγκόσμιο πόλεμο η ανεξάρτητη πολιτική του Νάσερ στην Αίγυπτο, η ένταση της Αραβοϊσραηλινής διένεξης και η ζωτική ανάγκη των καπιταλιστών της Δύσης να ελέγξουν τα μεγάλα αποθέματα πετρελαίου της Μ. Ανατολής, έκαναν την Κύπρο χώρο μείζονος σημασίας για τους ιμπεριαλιστές, οι οποίοι έχοντας όφελος από την εθνική αντιπαράθεση, θέλησαν να διασφαλίσουν το ρόλο του διαιτητή, για να ελέγχουν την κατάσταση στο νησί και να διατηρούν τις βάσεις τους.

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΑΚΕΛ

Η ηγεσία του ΑΚΕΛ, όπως μετονομάστηκε το Κομμουνιστικό Κόμμα Κύπρου που ιδρύθηκε το 1926, στάθηκε ανίκανη να συσπειρώσει την εργατική τάξη και των δύο κοινοτήτων σε κοινό αγώνα ενάντια στην αποικιοκρατία. Εγκλωβισμένη στην σταλινική θεωρία των σταδίων (πρώτα ένα στάδιο μιας αστικοδημοκρατικής επανάστασης και σε κάποιο αφηρημένο επόμενο στάδιο ο σοσιαλισμός), έβλεπε την απελευθέρωση ως αποτέλεσμα κοινού αγώνα με την Ελληνοκυπριακή αστική τάξη, η οποία ήταν δεμένη όμως, με δεκάδες νήματα με την αποικιοκρατία.

Ο αγώνας της ΕΟΚΑ το ‘55 – ‘59 βρίσκονταν αποκλειστικά στα χέρια της Δεξιάς. Η εθνικιστική συνθηματολογία του και η αντάρτικη μορφή του αποξένωσαν την Τουρκοκυπριακή κοινότητα από την Ελληνοκυπριακή κι έτσι διευκολύνθηκε η διασπαστική δράση των Βρετανών. Η αποτυχία του ΑΚΕΛ να αντιμετωπίσει τον εθνικισμό στάθηκε μοιραία, γιατί επέτρεψε στην Δεξιά να κυριαρχήσει και στις δυο κοινότητες και να σπείρει το μίσος ανάμεσα σε Ελληνοκυπρίους και Τουρκοκυπρίους.

ΟΙ ΣΥΜΦΩΝΙΕΣ ΖΥΡΙΧΗΣ ΚΑΙ ΛΟΝΔΙΝΟΥ

Οι συμφωνίες Ζυρίχης και Λονδίνου ήταν ένας ασταθής συμβιβασμός ανάμεσα στα αστικά συμφέροντα που συγκρούονταν στην Κύπρο. Οι Ελληνοκύπριοι αστοί αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν το όραμα της «Ένωσης», με αντάλλαγμα την ουσιαστική κυριαρχία τους στο νησί. Οι Τουρκοκύπριοι αστοί δεν πέτυχαν την διχοτόμηση, αλλά εμπόδισαν την «Ένωση» και απέσπασαν σημαντικό βαθμό συμμετοχής στην Κυπριακή κυβέρνηση. Οι Βρετανοί διατήρησαν τις στρατιωτικές τους βάσεις στην Κύπρο, ενώ η Ελλάδα και η Τουρκία απέκτησαν δικαίωμα επέμβασης και διατήρησης στρατευμάτων στο νησί.

Στα τρία χρόνια που λειτούργησε το σύνταγμα της Ζυρίχης, οι εθνικιστές στις δύο κοινότητες προετοιμάζονταν για τη σύγκρουση. Οι Ελληνοκύπριοι για να περιορίσουν τα «προνόμια» των Τουρκοκυπρίων και να προωθήσουν την «Ένωση» και οι Τουρκοκύπριοι για να επεκτείνουν και να μεγαλώσουν τον διαχωρισμό. Οι Ελληνοκύπριοι αστοί με όπλο την οικονομική τους υπεροχή, ήθελαν να επιβληθούν απόλυτα στην Κύπρο, οι Τουρκοκύπριοι αστοί επεδίωκαν να αποχτήσουν το μονοπώλιο της εκμετάλλευσης της Τουρκοκυπριακής κοινότητας.

ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΘΝΙΚΙΣΤΙΚΗ ΒΙΑ ΣΤΗΝ ΕΙΣΒΟΛΗ

Τα γεγονότα του ‘63 - ‘64 έφεραν το τέλος της ειρηνικής συμβίωσης των δύο κοινοτήτων. Στις ένοπλες συγκρούσεις που συνέβησαν οι Ελληνοκυπριακές εθνικιστικές ομάδες είχαν την υπεροχή και οι νίκες τους  συνοδεύονταν συχνά από αγριότητες, που μέχρι σήμερα δηλητηριάζουν τις σχέσεις των δύο κοινοτήτων.

Η εθνικιστική βία προκάλεσε την αποχώρηση των Τουρκοκύπριων από την κυβέρνηση και οι Ελληνοκύπριοι αστοί πήραν στα χέρια τους την εξουσία στην Κύπρο. Παράλληλα, δημιουργήθηκαν για πρώτη φορά οι συνθήκες γεωγραφικού διαχωρισμού των κοινοτήτων με τη συγκέντρωση των Τουρκοκύπριων σε θύλακες που ελέγχονταν  από την Τουρκοκυπριακή ηγεσία του Ντενκτάς.

Η Τουρκοκυπριακή Αριστερά μέσα σε συνθήκες εθνικής καταπίεσης και απομόνωσης εξοντώθηκε, ενώ το ΑΚΕΛ ακολούθησε πιστά την πολιτική του Μακάριου, που στόχευε σε τελική ανάλυση στην κυριαρχία της Ελληνοκυπριακής αστικής τάξης και στην καθυπόταξη των Τουρκοκυπρίων.

Η πραξικοπηματική ανατροπή του Μακαρίου με την υποστήριξη της CIA και της ελληνικής Χούντας τον Ιούλη του 1974, έδωσε την ευκαιρία στην Τουρκία να ανατρέψει με την εισβολή της το εθνικό ισοζύγιο στην Κύπρο. Ο διωγμός των Ελληνοκυπρίων από το Βορά και η αποχώρηση των Τουρκοκυπρίων από το Νότο, ολοκλήρωσαν τον εγκληματικό διαχωρισμό που άρχισε το 1963-64.

Από το 1974 η σύγκρουση συμφερόντων ανάμεσα στις αστικές τάξεις των δύο κοινοτήτων εξακολουθεί να είναι το κύριο εμπόδιο για να βρεθεί δίκαιη λύση στο Κυπριακό. Η πιο ισχυρή οικονομικά ελληνοκυπριακή αστική τάξη προσπαθεί να πετύχει όσο το δυνατόν μεγαλύτερη ενότητα στο νησί, όσο το δυνατόν πιο ελεύθερο ανταγωνισμό, για να κυριαρχήσει. Η Τουρκοκυπριακή αστική τάξη γνωρίζει πως ο ελεύθερος ανταγωνισμός θα οδηγήσει στην εξαφάνιση της και προσπαθεί να εμποδίσει κάθε τι που οδηγεί στην ενότητα της Κύπρου.

ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ ΒΙΩΣΙΜΗ ΛΥΣΗ ΣΤΟΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟ

Η ιστορία του «Κυπριακού» αποδεικνύει ότι δίχως την εξάλειψη των αστικών τάξεων είναι αδύνατο να βρεθεί μια δίκαιη, μόνιμη και βιώσιμη λύση για τις χιλιάδες του Ελληνοκυπριακού και Τουρκοκυπριακού λαού.

Μόνο η Ελληνοκυπριακή και η Τουρκοκυπριακή εργατική τάξη που έχουν κοινά συμφέροντα κι όχι συγκρουόμενα όπως οι αστοί, με τον κοινό τους αγώνα ενάντια στον καπιταλισμό, μπορούν να δώσουν λύση στο Κυπριακό ζήτημα, στη βάση του αμοιβαίου σεβασμού των δημοκρατικών δικαιωμάτων και του σοσιαλιστικού μετασχηματισμού της κοινωνίας προς όφελος των λαών και των δύο κοινοτήτων. Αυτός ο αγώνας για να οδηγήσει σε μια νέα πραγματικότητα ειρήνης και ευημερίας πρέπει να έχει σαν άμεσο στόχο τη συμπαράταξη των Ελλήνων και Τούρκων εργαζομένων με σκοπό τη δημιουργία μιας σοσιαλιστικής ομοσπονδίας της Ελλάδας, της Τουρκίας και της Κύπρου σαν ένα βήμα για τη νίκη του σοσιαλισμού σε Βαλκανικό, Ευρωπαϊκό και παγκόσμιο επίπεδο.