Η ΣΥΝΤΟΜΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΕΓΑΛΗΣ ΠΑΡΙΣΙΝΗΣ ΚΟΜΜΟΥΝΑΣ ΤΟΥ 1871

Η Παρισινή Κομμούνα του 1871 υπήρξε ένα από τα μεγαλειώδη ορόσημα στην ιστορία του παγκόσμιου εργατικού κινήματος. Μέσα από ένα επαναστατικό κίνημα η εργατική τάξη του Παρισιού, αντικατέστησε το καπιταλιστικό κράτος και τα όργανα διακυβέρνησης του, παίρνοντας την εξουσία στα χέρια της, μέχρι την πτώση της Κομμούνας την τελευταία εβδομάδα του Μάιου εκείνης της χρονιάς.  Οι εργάτες του Παρισιού αγωνίστηκαν σε εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες και έβαλαν τέλος στην καταπίεση και στην εκμετάλλευση αναδιοργανώνοντας την κοινωνία πάνω σε εντελώς διαφορετικές βάσεις. Τα μαθήματα της Κομμούνας του Παρισιού έχουν θεμελιώδη σημασία σήμερα τόσο για το εργατικό κίνημα, όσο και για τους σοσιαλιστές.

Ο ΑΠΟΤΥΧΗΜΕΝΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ ΤΟΥ ΝΑΠΟΛΕΟΝΤΑ ΤΟΥ Γ’

Είκοσι χρόνια πριν την Κομμούνα του Παρισιού, η ήττα της επανάστασης του Ιούνη του 1848 και το στρατιωτικό πραξικόπημα του Δεκέμβρη του 1851 έφεραν στην εξουσία τον Αυτοκράτορα Ναπολέων τον Γ’. Αρχικά, το νέο βοναπαρτιστικό καθεστώς φαίνονταν ακατανίκητο. Οι εργαζόμενοι είχαν νικηθεί και οι πολιτικές τους οργανώσεις ήταν εκτός νόμου. Εντούτοις, στα τέλη της δεκαετίας του 1860 η εξαθλίωση των εργαζομένων από την οικονομική ύφεση, σε συνδυασμό με την αναγέννηση του εργατικού κινήματος, είχε αποδυναμώσει σοβαρά το καθεστώς. Ήταν πια αδιαμφισβήτητο ότι το μοναδικό πράγμα που θα μπορούσε να διατηρήσει το καθεστώς στη ζωή ήταν ένας νέος νικηφόρος πόλεμος.

Τον Αύγουστο του 1870 τα στρατεύματα του Ναπολέων του Γ’ κινήθηκαν εναντίον του Βίσμαρκ. Ο πόλεμος όπως ισχυρίζονταν ο αυτοκράτορας, θα έφερνε την κατάκτηση νέων περιοχών, θα αποδυνάμωνε τους εχθρούς της Γαλλίας και θα έβαζε τέλος στην οικονομική και βιομηχανική κρίση.

Πολλές φορές, συμβαίνει στην Ιστορία ένας πόλεμος να οδηγεί σε μια επανάσταση. Αυτό δεν είναι καθόλου τυχαίο. Ο πόλεμος βγάζει βίαια την εργατική τάξη από την ρουτίνα της καθημερινότητας. Οι πράξεις του κράτους, των πολιτικών, του Τύπου περνάνε κάτω από την εξονυχιστική εξέταση των λαϊκών μαζών, μια εξέταση πολύ πιο λεπτομερή από κάθε άλλη σε καιρό ειρήνης.

Η προσπάθεια πολιορκίας της Γερμανίας από τα στρατεύματα του αυτοκράτορα Ναπολέων του Γ’ έληξε άδοξα. Την δεύτερη ημέρα του Σεπτέμβρη στα ανατολικά σύνορα της Γαλλίας ο αυτοκράτορας μαζί με άλλους 100.000 άντρες αιχμαλωτίστηκαν από τον στρατό του Βίσμαρκ.

Η «ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΤΗΣ 4ΗΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΗ»

Στο μεταξύ, στο Παρίσι μαζικές διαδηλώσεις ξεπρόβαλαν  σε καθημερινή βάση, απαιτώντας την ανατροπή του καθεστώτος και την ανακήρυξη της Γαλλίας σε Δημοκρατία. Η λεγόμενη δημοκρατική αντιπολίτευση βλέποντας το κίνημα τρομοκρατήθηκε και αναγκάστηκε να ανακηρύξει την «Δημοκρατία της 4ης Σεπτέμβρη». Μια νέα «κυβέρνηση Εθνικής Άμυνας» δημιουργήθηκε, στην οποία η σπουδαιότερη πολιτική φιγούρα ήταν ο στρατηγός Τροσύ.

Ο Φαβρέ, μέλος της κυβέρνησης και τυπικός εκπρόσωπος της αστικής δημοκρατίας, ισχυρίζονταν τα ακόλουθα: «Ούτε ένα μέτρο από τα σύνορα μας, ούτε μια πέτρα από τα φρούρια μας δεν πρέπει να δοθούν στους Πρώσους!».Τα Γερμανικά στρατεύματα όμως πολύ εύκολα περικύκλωσαν το Παρίσι και το πολιορκούσαν. Ο γαλλικός λαός στην αρχή υποστήριξε την κυβέρνηση, στο όνομα της «ενότητας ενάντια στον εξωτερικό εχθρό». Αυτή η ενότητα όμως θα σπάσει πολύ γρήγορα.

Σε αντίθεση με τους δημόσιους ισχυρισμούς της κυβέρνησης για αντίσταση ενάντια στους Πρώσους, στην πραγματικότητα οι κυβερνητικοί εγκέφαλοι δεν πίστευαν ότι υπήρχε έστω και μια μικρή πιθανότητα να υπερασπίσουν το Παρίσι. Εκτός του κανονικού Στράτου, η πολιτοφυλακή των 200.000 ανδρών, η εθνική φρουρά δηλαδή, δήλωνε έτοιμη να υπερασπίσει το Παρίσι. Αλλά οι οπλισμένοι εργάτες αποτελούσαν μεγαλύτερο κίνδυνο για τα συμφέροντα των καπιταλιστών από τον εχθρό ο οποίος ήταν προ των πυλών.

Η κυβέρνηση αποφάσισε ότι το καλύτερο που μπορούσε να κάνει είναι να συνθηκολογήσει με τον Βίσμαρκ, όσο το δυνατό γρηγορότερα. Βέβαια, με το πατριωτικό ενθουσιασμό του λαού του Παρισιού και της εθνοφρουράς αυτό ήταν αδύνατο. Ο Τροσύ έπρεπε να κερδίσει χρόνο. Βασισμένος στις κοινωνικές και οικονομικές συνέπειες της πολιορκίας προσπάθησε να κάμψει την αντίσταση και το ηθικό του παριζιάνικου λαού. Την ίδια στιγμή η κυβέρνηση άρχισε μυστικές συνομιλίες με τον Βίσμαρκ.

ΞΕΣΗΚΩΜΟΣ ΚΑΙ ΕΝΟΠΛΕΣ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΙΣ

Καθώς πέρναγαν οι εβδομάδες η απέχθεια ενάντια στην κυβέρνηση μεγάλωνε και οι φήμες για συνθηκολόγηση έπαιρναν σάρκα και οστά. Στις 8 του Οκτώβρη η πτώση του Μέλτζ πυροδότησε νέες διαδηλώσεις. Στις 31 του ίδιου μήνα, ομάδες της πολιτοφυλακής με αρχηγούς τους Μπλανκιστές (οπαδοί του ριζοσπάστη αγωνιστή Μπλανκί), επιτέθηκαν και προσωρινάκατέλαβαν, δημόσια κτίρια. Σε αυτό ακόμα το σημείο οι εργαζόμενοι του Παρισιού δεν στρέφονταν ευθέως ενάντια στην κυβέρνηση, έτσι η σύρραξη μεταξύ των Μπλανκιστών και των κυβερνητικών στρατευμάτων απομονώθηκε.

Στο Παρίσι η πείνα και η φτώχεια από την πολιορκία είχαν τρομερές συνέπειες στη συνείδηση του λαού και η ανάγκη να σπάσουν την πολιορκία ξεπρόβαλε ως μονόδρομος για εκείνη την ώρα.

Τα κυβερνητικά στρατεύματα προσπάθησαν στις 19 του Γενάρη να καταλάβουν το χωριό Βουζενβάλ, αλλά απέτυχαν. Ο Τροσύ παραιτήθηκε και αντικαταστάθηκε από τον Βινουά. Ήταν προφανές πια ότι η κυβέρνηση θα συνθηκολογούσε.

Οι πολιτικές δυνάμεις της εργατικής τάξης κάλεσαν την εθνοφρουρά να οπλιστεί και να κατευθυνθεί προς το ξενοδοχείο «Ντε Βίο». Κάτω από την τρομακτική πίεση της εργατικής τάξης, ακόμα και η μικροαστική «Δημοκρατική Συμμαχία» πρότεινε λαϊκή κυβέρνηση για να υπερασπιστεί το Παρίσι. Η κατάσταση είχε ξεφύγει από τα χέρια της κυβέρνησης. Κάτι έπρεπε να κάνει. Διάταξε λοιπόν τα στρατεύματα της να ανοίξουν πυρ κατά των διαδηλωτών και της εθνικής φρουράς. Η πολιτοφυλακή προσπάθησε να ανταποδώσει,  αλλά αναγκάστηκε να τραπεί σε φυγή.

Η πρώτη ένοπλη μάχη με την κυβέρνηση σήμανε την γέννηση της «Συμμαχίας για την Δημοκρατία». Παρ’ όλα  αυτά,  το αντικυβερνητικό κίνημα προσωρινά υποχώρησε. Στις 27 του Γενάρη η κυβέρνηση Εθνικής Άμυνας ήταν πια έτοιμη να προωθήσει την συνθηκολόγηση που από την αρχή της πολιορκίας είχε προγραμματίσει.

Η μοναρχική Γαλλία ήταν κατά του πολέμου και έτσι οι ψήφοι των χωρικών στις εκλογές για την Γαλλική Εθνοσυνέλευση του Φλεβάρη έδωσαν στους μοναρχικούς και συντηρητικούς υποψηφίους μια μεγάλη πλειοψηφία. Η εθνοσυνέλευση διόρισε έναν σκληρό αντιδραστικό, τον Αδόλφο Τιέρς (Θιέρσος) ως πρόεδρο της κυβερνήσεως. Η σύγκρουση μέσα στο Παρίσι μεταξύ του παριζιάνικου λαού και της μοναρχικής εθνοσυνέλευσης ήταν αναπόφευκτη. Μια αντεπαναστατική προσπάθεια είχε πια αρχίσει.

Οι Πρώσοι στρατιώτες σε λίγο θα εισέβαλαν στη πρωτεύουσα. Η κάμψη του εργατικού κινήματος έδωσε πια την θέση της σε μια δυναμική άνοδο και σε ένα επαναστατικό ενθουσιασμό στις διαδηλώσεις. Ένοπλες διαδηλώσεις οργανωμένες από την εθνοφρουρά λάμβαναν χώρα, μαζικές όσο ποτέ άλλοτε, υποστηριζόμενες από τους εργαζόμενους και τα φτωχότερα στρώματα του πληθυσμού, που με κεντρικό σύνθημα την «μάχη μέχρι θανάτου για την υπεράσπιση της Γαλλικής Δημοκρατίας», αποκαλούσαν τους μοναρχικούς και τους κυβερνητικούς «προδότες».