Ο ΣΤΑΛΙΝ ΕΚΘΕΙΑΖΕΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΤΟΥ ΤΡΟΤΣΚΙ ΣΤΗΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ!

Σήμερα ο ρόλος του Τρότσκι κατά την Οκτωβριανή επανάσταση είναι καθολικά αναγνωρισμένος. Όμως αυτό που μπορούμε να πούμε είναι ότι η εμπειρία της Ρώσικης επανάστασης αποδεικνύει την τεράστια σημασία του υποκειμενικού παράγοντα και του ρόλου της προσωπικότητας στην ιστορία. Ο Μαρξισμός είναι ντετερμινιστικός, αλλά όχι «μοιρολάτρης». Οι παλιοί Ρώσοι ποπουλιστές και τρομοκράτες ήταν «εθελοντές» και ουτοπικοί. Φαντάσθηκαν ότι όλη η ιστορία εξαρτιόταν από τη θέληση των ατόμων, «των μεγάλων ανθρώπων» και των ηρώων, ανεξαρτήτως της αντικειμενικής κατάστασης και των νόμων της ιστορίας. Ο Πλεχάνωφ και οι Ρώσοι Μαρξιστές διεξήγαγαν έναν αδιάλλακτο αγώνα ενάντια στην ιδεαλιστική ερμηνεία της ιστορίας.

Υπάρχουν στιγμές όμως στην ιστορία της κοινωνίας, όπου όλοι οι αντικειμενικοί παράγοντες για την επανάσταση έχουν αναπτυχθεί και έτσι ο υποκειμενικός παράγοντας, η ηγεσία, γίνεται ο αποφασιστικός παράγοντας. Σε τέτοιες στιγμές ολόκληρη η ιστορική διαδρομή εξαρτάται από τις δραστηριότητες μιας μικρής ομάδας ατόμων, ακόμα και ενός μόνο προσώπου. Ο Ένγκελς εξήγησε ότι υπάρχουν ιστορικές περίοδοι στις οποίες 20 χρόνια φαινομενικά δεν συμβαίνει τίποτα. Όμως τόνισε επίσης ότι υπάρχουν άλλες περίοδοι στις οποίες η ιστορία 20 χρόνων μπορεί να συμπυκνωθεί στο διάστημα λίγων εβδομάδων ή ακόμα και ημερών. Εάν δεν υπάρχει ένα επαναστατικό κόμμα με μία επαναστατική ηγεσία που να επωφεληθεί της κατάστασης, αυτή η στιγμή μπορεί να χαθεί και να χρειασθούν 10 ή 20 χρόνια προτού ξαναπαρουσιασθεί άλλη μία ευκαιρία.

Στο σύντομο διάστημα των 9 μηνών μεταξύ του Φεβρουαρίου και του Οκτωβρίου 1917, εμφανίσθηκε ξεκάθαρα η σπουδαιότητα του ζητήματος της τάξης, του κόμματος και της ηγεσίας. Το Μπολσεβίκικο κόμμα ήταν το πιο επαναστατικό κόμμα στην ιστορία. Όμως, παρά την τεράστια εμπειρία του και τη συσσωρευμένη δύναμη της ηγεσίας του, κατά την αποφασιστική στιγμή οι ηγέτες της Πετρούπολης δίστασαν και μπήκαν σε κρίση. Σε τελική ανάλυση, η μοίρα της Επανάστασης έπεσε στους ώμους δύο ανδρών: του Λένιν και του Τρότσκι. Χωρίς αυτούς η Οκτωβριανή επανάσταση δεν θα είχε γίνει ποτέ.

ΛΕΝΙΝ ΚΑΙ ΤΡΟΤΣΚΙ

Με μια πρώτη ματιά, αυτή η εκτίμηση  φαίνεται να αναιρεί τη μαρξιστική κατανόηση του ρόλου του ατόμου στην ιστορία. Όμως δεν είναι έτσι. Στην κατάσταση που ακολούθησε, χωρίς το κόμμα ο Λένιν και ο Τρότσκι θα ήταν τελείως αδύναμοι. Χρειάσθηκε κοντά δύο δεκαετίες δουλειάς το κτίσιμο και η τελειοποίηση αυτού του οργάνου, αποκτώντας κύρος μέσα στην εργατική τάξη και  βαθιές ρίζες ανάμεσα στις μάζες, στα εργοστάσια, στους στρατώνες και στα τμήματα της εργατικής τάξης. Ένα μόνο άτομο, ανεξάρτητα του πόσο μεγάλο μπορεί να είναι, δεν θα  μπορούσε ποτέ να πάρει τη θέση αυτού του οργάνου, το οποίο δεν μπορεί ποτέ να δημιουργηθεί μέσω του αυτοσχεδιασμού.

Η εργατική τάξη χρειάζεται ένα κόμμα για να αλλάξει την κοινωνία. Εάν δεν υπάρξει επαναστατικό κόμμα ικανό να προσφέρει μία συνειδητή ηγεσία στην επαναστατική ενεργητικότητα της τάξης, αυτή η ενέργεια μπορεί να χαθεί, με τον ίδιο τρόπο που χάνεται ο ατμός εάν δεν υπάρχει μηχανή που να μπορεί να χρησιμοποιήσει τη δύναμή του. Από την άλλη, κάθε κόμμα έχει και τη συντηρητική του πλευρά.

Στην πραγματικότητα κάποιοι επαναστάτες μπορεί να είναι οι πιο συντηρητικοί άνθρωποι. Αυτός ο συντηρητισμός αναπτύσσεται ως αποτέλεσμα των χρόνων της ρουτινιάρικης δουλειάς, η οποία είναι απολύτως αναγκαία, αλλά μπορεί να οδηγήσει σε συγκεκριμένες συνήθειες και παραδόσεις που, σε μια επαναστατική κατάσταση, μπορούν να λειτουργήσουν ως φρένο, εάν δεν ξεπερασθούν από την ηγεσία. Στην αποφασιστική στιγμή, όταν η κατάσταση απαιτεί μία απότομη αλλαγή στον προσανατολισμό του κόμματος, από τη ρουτινιάρικη δουλειά στην κατάληψη της εξουσίας, οι παλιές συνήθειες έρχονται σε σύγκρουση με τις ανάγκες της νέας κατάστασης. Είναι ακριβώς σε ένα τέτοιο πλαίσιο που ο ρόλος της ηγεσίας είναι καθοριστικός.

Ένα κόμμα ως όργανο του αγώνα της μιας τάξης ενάντια στην άλλη, περιέχει κάποια σύγκριση με ένα στρατό. Έτσι, ένα κόμμα έχει επίσης τους στρατηγούς του, τους αξιωματικούς του, τους δεκανείς του και τους στρατιώτες του.

Σε μία επανάσταση, όπως στον πόλεμο, ο χρόνος είναι ζήτημα ζωής και θανάτου. Χωρίς το Λένιν και τον Τρότσκι, οι Μπολσεβίκοι θα είχαν αναμφίβολα διορθώσει τα λάθη τους. Αλλά με τι αντίτιμο; Η επανάσταση δεν μπορεί να περιμένει χρόνια για να διορθώσει το κόμμα τα λάθη του και το αντίτιμο της αμφιταλάντευσης και των καθυστερήσεων είναι η ήττα. Αυτό αποδείχθηκε ξεκάθαρα στη Γερμανία το 1923.

Για να καταλάβουμε το σημαντικό ρόλο που έπαιξε ο Τρότσκι το 1917, είναι αρκετό να διαβάσουμε την οποιαδήποτε εφημερίδα της περιόδου ή να διαβάσουμε την οποιαδήποτε σύγχρονη βιογραφία ή ιστορία, είτε είναι φιλική είτε εχθρική. Πάρτε για παράδειγμα τις παρακάτω γραμμές, γραμμένες μόλις δώδεκα μήνες μετά το ερχομό στην εξουσία των Μπολσεβίκων:

«Όλη η πρακτική δουλειά σε σχέση με την οργάνωση της εξέγερσης έγινε κάτω από την άμεση καθοδήγηση του συντρόφου Τρότσκι, πρόεδρου του Σοβιέτ της Πετρούπολης. Μπορεί να ειπωθεί με βεβαιότητα ότι το Κόμμα είναι υποχρεωμένο κυρίως στο σύντροφο Τρότσκι για τη γρήγορη μεταστροφή της φρουράς της Πετρούπολης με τη μεριά του Σοβιέτ και τον αποτελεσματικό τρόπο με τον οποίο οργανώθηκε η δουλειά της Στρατιωτικής Επαναστατικής Επιτροπής.» Το παραπάνω απόσπασμα γράφτηκε από το Στάλιν στην επέτειο του πρώτου χρόνου της Οκτωβριανής επανάστασης. Αργότερα ο ίδιος ο Στάλιν γράφει: «Ο σύντροφος Τρότσκι δεν έπαιξε κανένα ιδιαίτερο ρόλο τόσο στο κόμμα όσο και στην εξέγερση του Οκτώβρη και δεν θα μπορούσε να ήταν διαφορετικά όντας ένα μέλος συγκριτικά καινούργιο στο κόμμα μας στην περίοδο του Οκτωβρίου.» (Τα έργα του Στάλιν, Μόσχα, έκδοση 1953)

Ο ΙΩΣΗΦ ΣΤΑΛΙΝ