Η απόφαση των ηγετών των κομμάτων της Σοσιαλιστικής Διεθνούς να υποστηρίξουν «τη δική τους» αστική τάξη στην γενικευμένη ιμπεριαλιστική αντιπαράθεση το 1914 ήταν η μεγαλύτερη προδοσία στην ιστορία του παγκόσμιου εργατικού κινήματος. Ήλθε σαν κεραυνός στη ζωή του εργατικού κινήματος, σόκαρε και αποπροσανατόλισε βαθιά τη βάση ολόκληρης της Διεθνούς. Η στάση αυτή των ηγετών της Δεύτερης Διεθνούς στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο σήμαινε την ουσιαστική κατάρρευση της Διεθνούς.

Από τον Αύγουστο του 1914 και μετά, το ζήτημα του πολέμου συγκέντρωσε την προσοχή των σοσιαλιστών σε όλες τις χώρες. Πολλοί λίγοι άνθρωποι κατόρθωσαν να αντισταθούν εκείνη τη στιγμή. Ο Λένιν στη Ρωσία, η Ρόζα Λούξεμπουργκ και ο Κάρλ Λίμπνεχτ στη Γερμανία, οι ηγέτες των Σέρβων Σοσιαλδημοκρατών, ο Τζέιμς Κόνολι στην Ιρλανδία και ο Τζον Μακλίν στη Σκοτία ήταν οι εξαιρέσεις στον κανόνα. Από πολύ νωρίς ο Τρότσκι υιοθέτησε μια ξεκάθαρη επαναστατική θέση ενάντια στον πόλεμο που εκφράσθηκε στο βιβλίο του «Ο Πόλεμος και η Διεθνής».

Στο συνέδριο του Τσίμερβαλντ το 1915, το οποίο μάζεψε όλους τους σοσιαλιστές που αντιτάχθηκαν στον πόλεμο, ανατέθηκε στον Τρότσκι η συγγραφή του Μανιφέστου που υιοθετήθηκε από όλους τους αντιπροσώπους, παρά τις αρκετές πολιτικές διαφορές που υπήρχαν ανάμεσά τους.

Στο Παρίσι ο Τρότσκι εξέδωσε ένα ρώσικο περιοδικό που υπεράσπιζε τις αρχές του επαναστατικού διεθνισμού, το «NacheSlovo». Είχε μόνο μια χούφτα συνεργατών και πολύ λίγα χρήματα, αλλά με τεράστιες θυσίες κατάφερε να εκδίδει το περιοδικό σε καθημερινή βάση, κάτι που αποτελεί ένα επίτευγμα μοναδικό για οποιαδήποτε άλλη τάση στο ρώσικο κίνημα εκείνη την εποχή, συμπεριλαμβανόμενων και των Μπολσεβίκων. Για δυόμισι χρόνια, κάτω από το άγρυπνο μάτι της λογοκρισίας, το «Nache Slovo» κατέκτησε μία αξιόλογη κυκλοφορία έως τη στιγμή που οι γαλλικές αρχές, κάτω από την πίεση της ρωσικής κυβέρνησης, έκλεισαν το περιοδικό.

Ο ΤΡΟΤΣΚΙ ΤΟ 1915 ΣΤΗ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΤΟΥ ΔΙΑΒΑΤΗΡΙΟΥ ΤΟΥ ΣΤΟ ΠΑΡΙΣΙ

Κατά τη διάρκεια της ανταρσίας του ρώσικου στόλου στο λιμάνι της Τουλόν, βρέθηκαν αντίτυπα του περιοδικού του Τρότσκι στην κατοχή κάποιων ναυτών και αυτό το γεγονός χρησιμοποιήθηκε από τις γαλλικές αρχές ως δικαιολογία για να εξοριστεί ο Τρότσκι στο τέλος του 1916. Μετά από ένα σύντομο διάστημα στην Ισπανία, όπου και πήρε μια γεύση της αθλιότητας των ισπανικών φυλακών, ο Τρότσκι εκτοπίστηκε στη Νέα Υόρκη, όπου συνεργάσθηκε με το Μπουχάριν και άλλους Ρώσους επαναστάτες στην έκδοση της εφημερίδας «Novy Mir». Εκεί δουλεύοντας για την εφημερίδα τον βρήκαν οι πρώτες συγκεχυμένες ειδήσεις για μια εξέγερση στην Πετρούπολη. Η δεύτερη Ρώσικη επανάσταση είχε ξεκινήσει…