ΣΤΗΝ ΥΠΕΡΑΣΠΙΣΗ ΤΟΥ ΜΑΡΞΙΣΜΟΥ - Καπιταλισμός εναντίον τεχνολογίας

Ενώ η Σοβιετική Ένωση από την εποχή του Στάλιν και αργότερα απείχε πολύ από την ιδανική σοσιαλιστική κοινωνία, η ιστορία της μας δίνει πολύτιμες πληροφορίες για τις τεράστιες δυνατότητες μιας εθνικοποιημένης και σχεδιασμένης οικονομίας στο πεδίο της επιστήμης και της τεχνολογίας. Το 1917, οι Μπολσεβίκοι πήραν τον έλεγχο μιας οπισθοδρομικής, ημι-φεουδαρχικής, τριτοκοσμικής χώρας που είχε καταστραφεί από τον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο. Μέσα σε λίγες δεκαετίες, αυτή η χώρα μετατράπηκε σε υπερδύναμη.

Η ΕΣΣΔ ήταν η πρώτη χώρα που έθεσε δορυφόρο σε τροχιά, η πρώτη που έστειλε άνθρωπο στο διάστημα και η πρώτη που κατασκεύασε ένα μόνιμα επανδρωμένο φυλάκιο στο διάστημα. Οι Σοβιετικοί επιστήμονες προώθησαν τα σύνορα της γνώσης ειδικά στους τομείς των Μαθηματικών, της Αστρονομίας, της Πυρηνικής Φυσικής, την εξερεύνηση του διαστήματος και της Χημείας και πάρα πολλοί σοβιετικοί επιστήμονες έχουν λάβει βραβεία Νόμπελ σε διάφορους τομείς. Αυτές οι επιτυχίες είναι ιδιαίτερα εντυπωσιακές, αν ληφθεί υπόψη η κατάσταση της χώρας όταν ανατράπηκε ο καπιταλισμός.

Πώς έγινε δυνατή αυτή η πρόοδος; Πώς μπόρεσε η ΕΣΣΔ να καταφέρει να έχει τους περισσότερους επιστήμονες, μηχανικούς και γιατρούς κατά κεφαλή μέσα σε λίγες δεκαετίες, ενώ το 1917 το 90% του πληθυσμού ήταν αναλφάβητο; Η υπεροχή της σχεδιασμένης και εθνικοποιημένης οικονομίας και η έξοδος από την καπιταλιστική τρέλα είναι η μόνη εξήγηση.

Το πρώτο βήμα για την διαδικασία αυτή είναι απλά η αναγνώριση ότι η επιστήμη αποτελεί προτεραιότητα. Στο καπιταλιστικό σύστημα, η ικανότητα των ιδιωτικών επιχειρήσεων στην ανάπτυξη της επιστήμης και της τεχνολογίας είναι περιορισμένη από το τι είναι κερδοφόρο και τι όχι. Οι εταιρείες δεν προγραμματίζουν για την προώθηση της τεχνολογίας, σχεδιάζουν το πως θα παράγουν ένα εμπορεύσιμο προϊόν και πως θα κάνουν ότι είναι δυνατόν για να το φέρουν στην αγορά. Οι Σοβιετικοί αμέσως αναγνώρισαν την σημασία της συνολικής ανάπτυξης της επιστήμης και της τεχνολογίας και την σύνδεσαν με την ανάπτυξη της χώρας στο σύνολό της. Αυτή η ευρεία άποψη, τους επέτρεψε να διαθέσουν σημαντικούς πόρους σε όλους τους τομείς της μελέτης.

Ένα άλλο σημαντικό στοιχείο της επιτυχίας τους ήταν η μαζική επένδυση στην εκπαίδευση. Με την κατάργηση των ιδιωτικών σχολείων και την παροχή δωρεάν παιδείας σε όλα τα επίπεδα, ο λαός είχε την δυνατότητα αξιοποιήσει πλήρως τις δυνατότητές του. Ο πολίτης θα μπορούσε να συνεχίσει τις σπουδές του για όσο διάστημα ήταν ικανός. Αντίθετα, πολλές προηγμένες καπιταλιστικές χώρες ακόμη και σήμερα, δεν μπορούν να εξαλείψουν τον αναλφαβητισμό. Πόσο μάλλον να μπορέσουν να παρέχουν δωρεάν ποιοτική πανεπιστημιακή εκπαίδευση σε όλους όσους μπορούν. Στον καπιταλισμό, πολλοί μαθητές βρίσκουν μπροστά τους τεράστια οικονομικά εμπόδια στον δρόμο προς την γνώση και την εκπαίδευση, με αποτέλεσμα να μην αξιοποιούν το 100% των δυνατοτήτων τους. Όταν το ήμισυ του παγκόσμιου πληθυσμού αναγκάζεται να ζει με λιγότερα από δύο δολάρια την ημέρα, μπορούμε να συμπεράνουμε ότι σπαταλούνται τεράστια αποθέματα ανθρώπινου ταλέντου.

Η σοβιετική κυβέρνηση αμέσως διέλυσε όλα τα εμπόδια για την επιστήμη που στραγγαλίζουν την καινοτομία στο πλαίσιο του καπιταλιστικού συστήματος. Διπλώματα ευρεσιτεχνίας, εμπορικά μυστικά και ιδιωτική βιομηχανία εξαλείφθηκαν. Αυτό έδωσε τη δυνατότητα για μεγαλύτερη συνεργασία μεταξύ των τομέων της έρευνας και ελεύθερη ροή των πληροφοριών μεταξύ των θεσμικών οργάνων. Θρησκευτικές προκαταλήψεις που είχαν για καιρό εμποδίσει την ορθολογική μελέτη παραγκωνίστηκαν. Αρκεί να δούμε την απαγόρευση στον τομέα της έρευνας των βλαστικών κυττάρων επί του καθεστώτος του Μπους, για να πάρουμε μία γεύση από τις αρνητικές επιπτώσεις της θρησκευτικής μισαλλοδοξίας στην πρόοδο της επιστήμης.

Αλλά ασφαλώς, δεν ήταν όλα ωραία και καλά υπό το σταλινικό καθεστώς. Ακριβώς όπως η γραφειοκρατία ήταν εμπόδιο για την ανάπτυξη της οικονομίας, ήταν εμπόδιο επίσης και σε ορισμένους τομείς έρευνας. Ενώ πολλά από τα εμπόδια του καπιταλισμού είχαν ξεπεραστεί, νέα εμπόδια στήθηκαν λόγω της υποταγής της επιστημονικής μελέτης στις επιθυμίες της γραφειοκρατίας. Στις πιο ακραίες περιπτώσεις, κάποιοι τομείς έρευνας και μελέτης είχαν απαγορευτεί εντελώς και κορυφαίοι επιστήμονες είχαν συλληφθεί και σταλεί σε στρατόπεδα καταναγκαστικής εργασίας στη Σιβηρία. Μία από τις πιο εξωφρενικές περιπτώσεις ήταν η αντίθεση του καθεστώτος επί Στάλιν με την χρωμοσωματική γενετική. Η μελέτη της γενετικής είχε απαγορευτεί και πολλοί εξέχοντες γενετιστές, συμπεριλαμβανομένων των Agol, Levit και Nadson εκτελέστηκαν. Ο Νικολάι Βαβίλοφ, ένας από τους μεγάλους γενετιστές της ΕΣΣΔ στάλθηκε σε στρατόπεδο καταναγκαστικής εργασίας, όπου και πέθανε το 1943. Η απαγόρευση αυτή δεν άρθηκε μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 1960. Αυτά τα εγκλήματα δεν ήταν τα εγκλήματα «του σοσιαλισμού», αλλά του σταλινισμού. Σε μία δημοκρατικά σχεδιασμένη οικονομία δεν θα υπήρχε λόγος για τέτοιες φρικαλεότητες.

Σήμερα, είναι καθήκον όσων ενδιαφέρονται για τον σοσιαλισμό και την επιστήμη να μάθουν τα μαθήματα της ιστορίας. Η πρόοδος καθυστερείται λόγω των ιδιωτικών συμφερόντων στη βιομηχανία. Η έλλειψη πόρων για την εκπαίδευση και την έρευνα έχει κρατήσει κλειστές τις πόρτες για πολλούς επίδοξους επιστήμονες. Η θρησκεία κλειδώνει την επιστήμη σε ένα κλουβί και θέτει σημαντικούς τομείς σπουδών εκτός ορίων. Οι αλυσίδες τις αγοράς εμποδίζουν την ουσιαστική έρευνα. Οι ιδιωτικές εταιρείες αρνούνται να βγάλουν τις νέες τεχνολογίες από τις αποθήκες τους. Ιδιώτες συλλέκτες διαθέτουν μοναδικά και σημαντικά δείγματα για τη δική τους προσωπική διασκέδαση. Θεραπείες για θανατηφόρες ασθένειες πετιούνται κατά μέρος, ώστε να ανοιχθεί ο δρόμος για την έρευνα σχετικά με το τελευταίο φάρμακο κατά της στυτικής δυσλειτουργίας…Αυτό είναι τρέλα. Ο καπιταλισμός δεν ωθεί την καινοτομία, αλλά την εμποδίζει σε κάθε της βήμα.

Η πρόοδος της ανθρωπότητας καθυστερείται εξαιτίας ενός πολιτικού συστήματος που έχει σχεδιαστεί για την υποδούλωση της πλειοψηφίας, προς όφελος μιας μικρής μειοψηφίας. Κάθε πτυχή της ανθρώπινης ανάπτυξης παρεμποδίζεται από αυτό που λανθασμένα ονομάζεται ελεύθερη αγορά. Με την ανάπτυξη των ηλεκτρονικών υπολογιστών, του διαδικτύου και των νέων τεχνολογιών, η ανθρωπότητα βρίσκεται στο κατώφλι ενός λαμπρού μέλλοντος επιστημονικής προόδου και ευημερίας. Μαθαίνουμε όλο και περισσότερα για την κάθε πτυχή της ύπαρξής μας. Αυτό που κάποτε ήταν αδύνατο, είναι πλέον απτό. Αυτό που κάποτε ήταν μυστήριο, τώρα είναι κατανοητό. Η πρόοδος της επιστημονικής γνώσης κάποτε θα μας επιτρέψει να φτάσουμε με τα ακροδάχτυλά μας την πιο απομακρυσμένη μεριά του σύμπαντος. Το μόνο εμπόδιο που βρίσκεται στον δρόμο μας είναι ο καπιταλισμός.