ΚΟΜΜΑ ΚΑΙ ΤΑΞΗ

Είναι αδύνατο να καταλάβουμε τι έγινε το 1917 χωρίς να δούμε τον θεμελιακό ρόλο των μαζών. Ο ισχυρισμός ότι η Οκτωβριανή επανάσταση ήταν απλά ένα πραξικόπημα, συχνά δικαιολογείται με την αναφορά στον μικρό αριθμό αυτών που συμμετείχαν στην ίδια την εξέγερση. Αυτό το φαινομενικά ισχυρό επιχείρημα καταρρέει εύκολα. Συγχύζει την εξέγερση με την επανάσταση, δηλαδή συγχύζει το μέρος με το όλο.

Στην πραγματικότητα η εξέγερση είναι μέρος μόνο της επανάστασης – ένα πολύ σημαντικό μέρος βέβαια. Είναι γεγονός ότι μικρή μάχη δόθηκε στην Πετρούπολη. Κάποιος μπορεί να πει ότι η κατάληψη της εξουσίας ήταν αναίμακτη. Ο λόγος γι' αυτό είναι ότι τα εννιά δέκατα των καθηκόντων είχαν ήδη επιτευχθεί νωρίτερα, με την κατάκτηση της αποφασιστικής πλειοψηφίας των εργατών, αγροτών και στρατιωτών.

Ήταν όμως ακόμα αναγκαίο να χρησιμοποιηθεί η δύναμη των όπλων για να τσακισθεί η αντίσταση της παλιάς τάξης. Καμιά άρχουσα τάξη δεν παρέδωσε την εξουσία χωρίς μάχη. Όμως η αντίσταση ήταν πολύ μικρή. Η κυβέρνηση κατέρρευσε, γιατί κανένας δεν ήταν διατεθειμένος να την υπερασπιστεί.

Το επιχείρημα ότι οι Μπολσεβίκοι μπορούσαν να πάρουν την εξουσία χωρίς τις μάζες (με πραξικόπημα) συνδέεται συνήθως με την ιδέα ότι η εξουσία κατακτήθηκε όχι από την εργατική τάξη, αλλά από ένα κόμμα. Για μια ακόμα φορά η επιχειρηματολογία αυτή είναι εντελώς λανθασμένη. Χωρίς οργάνωση - τα συνδικάτα και το κόμμα- η εργατική τάξη είναι μόνο πρώτη ύλη για εκμετάλλευση. Αυτό είχε αποδειχθεί ήδη από τον Μάρξ πολύ καιρό πριν. Είναι αλήθεια ότι η εργατική τάξη κατέχει τεράστια δύναμη. Ούτε ένα εργοστάσιο δεν λειτουργεί χωρίς την συμμετοχή της. Αλλά χωρίς οργάνωση αυτή η δύναμη παραμένει απλά μια δυνατότητα.

Για να μπορέσει η δύναμη της εργατικής τάξης να πάψει να είναι απλά δυνατότητα και να γίνει πράξη, πρέπει να οργανωθεί και να συγκεντρωθεί σε ένα σημείο. Αυτό μπορεί να γίνει μέσα από ένα πολιτικό κόμμα, με θαρραλέα ηγεσία και σωστό πρόγραμμα. Το Μπολσεβίκικο κόμμα κάτω από την ηγεσία του Λένιν και του Τρότσκι ήταν ένα τέτοιο κόμμα.

Χωρίς το Μπολσεβίκικο κόμμα, χωρίς την ηγεσία του Λένιν και του Τρότσκι, οι Ρώσοι εργάτες δεν θα είχαν πάρει ποτέ την εξουσία το 1917, παρόλο τον ηρωισμό τους. Στην εξέλιξη μιας επανάστασης οι μάζες μαθαίνουν γρήγορα. Αλλά μια επαναστατική κατάσταση από την ίδια της την φύση δεν μπορεί να διαρκέσει πολύ. Η κοινωνία δεν μπορεί να κρατηθεί σε μια μόνιμη κατάσταση αναβρασμού, ούτε η εργατική τάξη σε μια κατάσταση διαρκούς ακτιβισμού. Για τους εργάτες δεν υπάρχει αρκετός χρόνος για πειράματα ή να μάθουν δοκιμάζοντας. Γι' αυτό είναι αναγκαίο να συνδυαστεί το αυθόρμητο κίνημα των μαζών με οργάνωση, πρόγραμμα, προοπτική, στρατηγική και τακτική - με μια λέξη, με ένα επαναστατικό κόμμα που καθοδηγείται από έμπειρα στελέχη.

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΣΟΒΙΕΤ

Η επανάσταση του Φλεβάρη είχε αυθόρμητα δημιουργήσει επιτροπές εργατών, στρατιωτών και αγροτών όπως είχε κάνει η επανάσταση του 1905. Οι επιτροπές ή σοβιέτ μεταμορφώθηκαν από απεργιακές επιτροπές με εκτεταμένα καθήκοντα, σε πολιτικά όργανα της εργατικής τάξης, στον αγώνα για εξουσία και αργότερα, σε διοικητικά όργανα του νέου εργατικού κράτους. Ήταν πολύ πιο δημοκρατικά και ευέλικτα από τα εκλεγμένα σώματα της αστικής δημοκρατίας.

Η αστική δημοκρατία επιτρέπει στους εργαζόμενους κάθε λίγα χρόνια να εκλέγουν κόμματα για να τους αντιπροσωπεύουν.  Στην Ρωσία με την εγκαθίδρυσή τους τα σοβιέτ αγκάλιασαν την μεγάλη πλειοψηφία του πληθυσμού. Μέσα στους εφτά μήνες μεταξύ Φλεβάρη και Οκτώβρη, τα σοβιέτ αντιπροσώπευαν μια ανταγωνιστική δύναμη προς το καπιταλιστικό κράτος. Ήταν  μια περίοδος «δυαδικής εξουσίας». Ένα από τα κύρια αιτήματα των Μπολσεβίκων όλη αυτή την περίοδο ήταν το «Όλη η εξουσία στα σοβιέτ».  Η Οκτωβριανή Επανάσταση έφερε στην εξουσία μια νέα επαναστατική κυβέρνηση.

Αντίθετα με τη γενική αντίληψη, η ΕΣΣΔ στα πρώτα της βήματα δεν ήταν ένα μονοκομματικό καθεστώς, αλλά μια συγκυβέρνηση Μπολσεβίκων και Αριστερών Σοσιαλεπαναστατών. Το άμεσο καθήκον για την κυβέρνηση ήταν να απλώσει την Σοβιετική εξουσία - την εξουσία της εργατικής τάξης - σε όλη την Ρωσία.

Στις 5 Ιανουαρίου του 1918 η κυβέρνηση εξέδωσε διάταγμα με το οποίο γνωστοποιούνται ότι τα τοπικά σοβιέτ αποκτούσαν από εκείνη την στιγμή όλη την εξουσία που πριν κρατούσε η παλιά διοίκηση και κατάληγε: «Ολόκληρη η χώρα πρέπει να καλυφτεί με ένα δίκτυο καινούργιων σοβιέτ». Εκτός από τα τοπικά συμβούλια που εκλέγονταν σε κάθε πόλη και χωριό, σε κάθε μεγάλη πόλη υπήρχαν επίσης τμηματικά σοβιέτ, καθώς επίσης και περιφερειακά, και τελικά αντιπρόσωποι εκλέγονταν στην Κεντρική Εκτελεστική Επιτροπή των Πανρωσικών Σοβιέτ από κάθε εργατική μονάδα στα Σοβιέτ των εργατών, στρατιωτών και αγροτών αντιπροσώπων και υπόκειντο σε άμεση ανάκληση. Δεν υπήρχε γραφειοκρατική ελίτ. Κανένας αντιπρόσωπος ή επίσημος δεν έπαιρνε περισσότερα από τον μισθό του ειδικευμένου εργάτη.

ΟΙ ΕΡΓΑΤΕΣ ΣΤΗ ΘΕΣΗ ΤΩΝ «ΕΙΔΙΚΩΝ»

Παντού γίνονταν προσπάθειες να απαλλαγούν από τον διαχωρισμό μεταξύ νομοθετικής και εκτελεστικής λειτουργίας και να επιτρέψουν σε κάθε άτομο να συμμετέχει άμεσα στην εφαρμογή των αποφάσεων που είχαν πάρει. Σαν αποτέλεσμα οι μάζες ξεκίνησαν να πάρουν την τύχη στα χέρια τους.

Τον Νοέμβρη του 1917 ο Λένιν έγραψε μια έκκληση στην Πράβδα: «Σύντροφοι εργαζόμενοι, να θυμάστε ότι εσείς οι ίδιοι είσαστε τώρα επικεφαλής του κράτους. Κανένας δεν θα σας βοηθήσει αν εσείς οι ίδιοι δεν ενωθείτε και δεν πάρετε στα χέρια σας όλες τις υποθέσεις του κράτους.»

Τον Δεκέμβρη του 1917 ο Λένιν έγραψε: «Με όλο το ρίσκο πρέπει να σπάσουμε την παλιά, παράλογη και αηδιαστική προκατάληψη ότι μόνο οι αυτοαποκαλούμενες ανώτερες τάξεις, μόνο οι πλούσιοι και αυτοί που πήγαν στα σχολεία των πλουσίων, είναι ικανοί να διοικήσουν το κράτος και να κατευθύνουν την οργανωτική ανάπτυξη της κοινωνίας».

«Ποιος λοιπόν θα το πίστευε» - έγραφε με αγανάκτηση, ο Ρώσος στρατηγός Ζαλέσκι – «ότι ο φύλακας του δικαστικού μεγάρου μπορούσε να γίνει μονομιάς πρόεδρος του δικαστηρίου; 'Η ένας νοσοκόμος διευθυντής νοσοκομείου; Ένας κουρέας ανώτερος κρατικός λειτουργός; Ένας χθεσινός ανθυπολοχαγός αρχιστράτηγος; Ο κλειδαράς να  μπαίνει επικεφαλής ενός εργοστασίου;» Χρειάσθηκε να το πιστέψουν. Γιατί η επανάσταση σήμαινε την άμεση επέμβαση των μαζών, όχι μόνο για να αποτινάξουν το καπιταλιστικό καθεστώς που τους εκμεταλλευόταν, αλλά και για να συμμετέχουν άμεσα στην νέα κοινωνία που διαμόρφωναν.

Είναι γι' αυτό που οι εχθροί του σοσιαλισμού είναι αναγκασμένοι να λένε ψέματα για την Οκτωβριανή Επανάσταση και να την συκοφαντούν.  Δεν μπορούν να συγχωρέσουν στον Λένιν και τους Μπολσεβίκους το ότι ηγήθηκαν της πρώτης πετυχημένης σοσιαλιστικής επανάστασης, που απόδειξε ότι κάτι τέτοιο είναι δυνατό και έτσι έδειξαν το δρόμο στις μελλοντικές γενιές.