Μπάλλη Κ.

Το δίλημμα του Αμερικανού προέδρου Μπάρακ Ομπάμα δεν είναι μοναδικό. Το μοιράζεται με τις περισσότερες κυβερνήσεις του κόσμου αυτή την εποχή της κρίσης. Ποια πρέπει να είναι η προτεραιότητα της δημοσιονομικής του πολιτικής; Να συμμαζέψει το τεράστιο έλλειμμα ή να αντιμετωπίσει την ανεργία ρεκόρ;

Σε αντίθεση με πολλές άλλες χώρες, πάντως, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν αυτή τη στιγμή ένα πλεονέκτημα. Η οικονομία τους μπήκε και πάλι στο μονοπάτι της ανάπτυξης και δη εντυπωσιακά -αν και ακόμη «εύθραυστα». Το τέταρτο τρίμηνο του 2009 το αμερικανικό ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 5,7% -κυρίως χάρη στα προγράμματα για την αναθέρμανση της οικονομίας. Παρόλα αυτά η ανεργία έχει σκαρφαλώσει στα δραματικά επίπεδα της δεκαετίας του 1980, η χρηματοπιστωτική κρίση κόστισε τη δουλειά σε πάνω από επτά εκατομμύρια Αμερικανούς. Γι' αυτό και ο Ομπάμα αποφάσισε κατ’ αρχήν να αγνοήσει το έλλειμμα και να το αφήσει να ξεπεράσει το ρεκόρ της προηγούμενης χρονιάς και να φτάσει στα τέλη Σεπτεμβρίου -οπότε λήγει το αμερικανικό οικονομικό έτος- στο αστρονομικό ποσό των 1,6 τρισεκατομμυρίων δολαρίων ή 10,6% του ΑΕΠ, για να συνεχίσει τα προγράμματα τόνωσης της απασχόλησης.

Για το επόμενο οικονομικό έτος ο Ομπάμα παρουσίασε στις αρχές της εβδομάδας το σχέδιο προϋπολογισμού, συνολικού όγκου 3,8 τρισ. δολαρίων, το οποίο θα συζητηθεί επί μήνες και θα εγκριθεί με τις όποιες τροποποιήσεις λίγο πριν από τον Οκτώβριο. Το εν λόγω σχέδιο έχει και στοιχεία λιτότητας, καθώς δεδηλωμένος στόχος του Ομπάμα είναι να αφήσει στο τέλος της θητείας του το δημόσιο έλλειμμα στα 700 δισ. δολάρια -περίπου στο μισό απ' αυτό που «κληρονόμησε» από την κυβέρνηση Μπους.

Για να το πετύχει αυτό ο Ομπάμα θέλει να «παγώσει» την επόμενη τριετία μια σειρά από δημόσιες δαπάνες. «Οι μειώσεις συνδέονται με δύσκολες αποφάσεις, τις δυσκολότερες που αντιμετώπισε η Ουάσιγκτον εδώ και πολλά χρόνια» παραδέχθηκε ο Ομπάμα επισημαίνοντας ότι η χώρα δεν αντέχει πλέον το δυσθεώρητο δημόσιο χρέος της και πρέπει να το τιθασεύσει. Από τη λιτότητα εξαιρούνται οι δαπάνες για την εσωτερική ασφάλεια, την άμυνα και την κοινωνική πολιτική.

Είναι βέβαιο ότι οι σχεδιαζόμενες περικοπές θα συναντήσουν την έντονη αντίσταση τόσο των λόμπι της Ουάσιγκτον όσο και των πολιτικών αντιπάλων του προέδρου, όπως για παράδειγμα η πρόθεσή του να μειώσει τις επιδοτήσεις στις εταιρίες πετρελαίου, αερίου και άνθρακα. Ακόμα και η αναγγελία του ότι κόβει τα προγράμματα της NASA για μια επανδρωμένη αποστολή στη σελήνη.

Ακόμη μεγαλύτερες θα είναι οι αντιστάσεις στο σχέδιό του να αυξήσει τη φορολογία για τους πλούσιους καταργώντας τις φοροαπαλλαγές που είχε χαρίσει η κυβέρνηση Μπους στις οικογένειες με εισόδημα άνω των 250.000 δολαρίων τον χρόνο.

Ο Ομπάμα θέλει έτσι να «πατσίσει» την απώλεια εσόδων από τη σχεδιαζόμενη μείωση της φορολογίας στις μικρές επιχειρήσεις, οι οποίες για κάθε νέα πρόσληψη που θα κάνουν θα απαλλάσσονται από φόρους 5.000 δολαρίων. Επιπλέον σκοπεύει να αυξήσει τις επενδύσεις στην έρευνα και τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας ελπίζοντας ότι θα δημιουργήσουν πολλές νέες θέσεις εργασίας. Κάτι επειδή το πιστεύει, κάτι επειδή τον Νοέμβριο επίκεινται εκλογές για το Κογκρέσο, δεδηλωμένη προτεραιότητα του Ομπάμα είναι η τόνωση της απασχόλησης.
 
 
Για το επόμενο οικονομικό έτος ο Ομπάμα παρουσίασε έναν προϋπολογισμό για την άμυνα στο ύψος ρεκόρ των 708 δισ. δολαρίων. Μόνο για τους πολέμους στο Ιράκ και το Αφγανιστάν σκοπεύει να αυξήσει τις δαπάνες στα 159 δισεκατομμύρια, ενώ αυξάνει τον βασικό προϋπολογισμό του υπουργείου Άμυνας στα 549 δισ.

Τα κονδύλια που ζητά από το Κογκρέσο ο νομπελίστας Ειρήνης για τους δύο πολέμους είναι ανάλογα με αυτά που ξόδεψε ο Μπους στα δύο τελευταία χρόνια της θητείας του. Σημειώνεται ότι προεκλογικά ο Ομπάμα υποσχέθηκε να τελειώσει με τον πόλεμο στο Ιράκ. Βάσει των σχεδίων του η απόσυρση των αμερικανικών στρατευμάτων από το Ιράκ θα ξεκινήσει το 2011, ταυτόχρονα όμως θα ενισχυθούν οι δυνάμεις στο Αφγανιστάν με άλλους 30.000 στρατιώτες.