Η 65ΩΡΗ ΕΒΔΟΜΑΔΙΑΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΡΟ ΤΩΝ ΠΥΛΩΝ!

Του Αβραάμ Σιδηρόπουλου

Η όξυνση της κρίσης του καπιταλισμού και η συνεπαγόμενη από αυτή ένταση του ανταγωνισμού ανάμεσα στις διαφορετικές εθνικές αστικές τάξεις, κάνει εντονότερη την τάση του κεφαλαίου να αυξήσει παγκόσμια την ένταση και την έκταση της εκμετάλλευσης της εργατικής τάξης. Μια από τις σύγχρονες μεθόδους για αυτό το σκοπό είναι και η περίφημη «διευθέτηση» του χρόνου εργασίας. Με τη «διευθέτηση» καταργείται ουσιαστικά το «8ωρο» και απορυθμίζεται εντελώς η ζωή των εργατών.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι στην πρωτοπορία της επιβολής αυτής της μεθόδου στις εργασιακές σχέσεις. Η οικονομική ύφεση που μαστίζει τις χώρες της Ε.Ε και η τάση φυγής κεφαλαίων προς χώρες με φθηνό εργατικό κόστος και ανύπαρκτη εργατική νομοθεσία, δίνουν την αφορμή στις αστικές κυβερνήσεις να επιδιώξουν το εκβιαστικό πέρασμα σκληρών αντεργατικών μέτρων «διευθέτησης» του χρόνου εργασίας, παρουσιάζοντας αυτά τα μέτρα ως «μονόδρομο», για το καλό τάχα, της εκάστοτε εθνικής ή της ευρωπαϊκής οικονομίας σαν σύνολο .

Η ΟΔΗΓΙΑ ΓΙΑ ΤΟ «65ΩΡΟ» ΚΑΙ Η ΈΚΘΕΣΗ «ΣΕΡΚΑΣ»

Σε αυτή την κατεύθυνση κινείται τόσο η οδηγία της «Κομισιόν» για το 65ωρο εβδομαδιαίας εργασίας, όσο και η περίφημη «έκθεση Σέρκας» που προτάθηκε για να «απαλύνει» τις εντυπώσεις από αυτή την οδηγία και που ενέκρινε τελικά το Ευρωκοινοβούλιο στις αρχές του Μάη. Βασικά χαρακτηριστικά και των δύο εκδοχών «διευθέτησης» είναι ο εσωτερικός διαχωρισμός των υπερωριών  και την εφαρμογή ελαστικών ωραρίων (ως και 65 ώρες την εβδομάδα!!!), επιχειρώντας έτσι την ακόμα μεγαλύτερη μείωση του εργατικού κόστους και συνεπώς την αύξηση των κερδών για  τους  καπιταλιστές.

Η υπό τελική διαμόρφωση οδηγία της Ε.Ε διαχωρίζει τον υπερωριακό εργάσιμο χρόνο σε «ενεργό» και «ανενεργό», θεωρώντας ότι οι εργατοώρες κατά τις οποίες  οι εργαζόμενοι βρίσκονται στις δουλειές τους χωρίς να παράγουν πρέπει να πληρώνονται με λιγότερα χρήματα. Παράλληλα, θεσμοθετώντας έναν σταθερό μέσο όρο εβδομαδιαίων εργάσιμων ωρών σε ετήσια πλέον βάση, δίνει την δυνατότητα στις επιχειρήσεις  να απασχολούν τους εργαζόμενους έως και 65 ώρες την εβδομάδα. Το ισχύον έως σήμερα ανώτατο όριο της 48ωρης εβδομάδας εργασίας γίνεται πλέον μέσος όρος έτους. Και όταν το 48ωρο είναι μέσος όρος, το «εκκρεμές» κινείται από το 30ωρο μέχρι και το 65ωρο. Με αυτόν τον τρόπο καταργείται οριστικά, το κατακτημένο με σκληρούς αγώνες  «8ωρο».

Αυτές οι μεταρρυθμίσεις στις εργασιακές σχέσεις προσφέρουν την δυνατότητα στους κεφαλαιοκράτες να χρησιμοποιούν το εργατικό δυναμικό τους σε περιόδους παραγωγικής αιχμής  χωρίς να πληρώνουν τις  επιπλέον εργάσιμες  ώρες πέραν του 8ωρου ως υπερωρίες. Την ίδια ώρα, σε περιόδους ύφεσης θα μπορούν να απασχολούν λιγότερες ώρες τους εργαζόμενους κάνοντας ουσιαστικά «έμμεσες απολύσεις».

Η αύξηση των απλήρωτων ωρών εργασίας αυξάνει την απόλυτη υπεραξία της εργασίας  που καρπώνονται οι εργοδότες και δεν αφήνει  κανένα περιθώριο για δημιουργία νέων θέσεων εργασίας,  αφού οι παραγωγικές ανάγκες καλύπτονται με την υπέρ-εκμετάλλευση των  υπαρχόντων εργαζόμενων.

Αξιοσημείωτο είναι ότι μετά από μια σειρά προσχηματικών μεταρρυθμίσεων της οδηγίας, αναφέρεται ότι στις διαπραγματεύσεις για την εφαρμογή της απόφασης δεν είναι απαραίτητο να συμμετέχουν τα συνδικάτα, αλλά αρκεί η έγκριση του ίδιου του  εργαζόμενου! Αυτή η παράγραφος της οδηγίας κάνει σαφείς τις επιδιώξεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης να χτυπήσει την συλλογική έκφραση του εργατικού κινήματος αποδυναμώνοντάς το, υπονομεύοντας τον ρόλο των συνδικάτων.

Ο ΜΑΡΞ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΡΓΑΣΙΜΟ ΧΡΟΝΟ

Η αύξηση των ημερήσιων εργατοωρών δεν έχει  μόνο οικονομική σημασία για τους εργαζόμενους, αλλά επηρεάζει άμεσα κάθε παράμετρο της ζωής τους, όπως εξηγεί ο Μαρξ στο «Κεφάλαιο» : «.. Το ανώτατο όριο εργασίας  καθορίζεται από δυο πράγματα. Το ένα είναι  τα φυσικά όρια της εργατικής δύναμης. Ο άνθρωπος μπορεί στο διάστημα της φυσικής ημέρας των 24 ωρών να ξοδεύει μόνο μια καθορισμένη ποσότητα ζωικής δύναμης.. Στο διάστημα ενός μέρους της ημέρας πρέπει η δύναμη να ησυχάζει, να κοιμάται και στο διάστημα ενός άλλου μέρους της ημέρας πρέπει ο άνθρωπος να ικανοποιεί άλλες φυσικές ανάγκες, να τρέφεται, να καθαρίζεται, να ντύνεται κλπ. Εκτός απ' αυτά τα καθαρά φυσικά όρια η παράταση της εργάσιμης ημέρας σκοντάφτει σε ηθικούς φραγμούς. Ο εργάτης χρειάζεται χρόνο για να ικανοποιεί πνευματικές και κοινωνικές ανάγκες, που η έκταση και ο αριθμός τους καθορίζονται από τη γενική κατάσταση του πολιτισμού..» .Επομένως ο αριθμός των ωρών που κάποιος εργάζεται ανά ημέρα αποτελεί ένα βασικό παράγοντα της μόρφωσης, της πολιτικής συνείδησης, της πνευματικής του ισορροπίας και της  ευτυχίας του .

Η απώλεια κεκτημένων για πολλές δεκαετίες δικαιωμάτων (σαν το 8ωρο) γυρνάει το ευρωπαϊκό  προλεταριάτο πολλά χρόνια  πίσω, επιβεβαιώνοντας πως κάθε οικονομική κρίση στον καπιταλισμό, δεν μπορεί παρά να οδηγήσει σε επίθεση ενάντια στην εργατική τάξη.

Ο μόνος δρόμος για την εργατική τάξη είναι σήμερα η συσπείρωση  της γύρω από τις μαζικές της οργανώσεις και ο αγώνας για τον σοσιαλιστικό μετασχηματισμό της κοινωνίας, που θα της δώσει  την δυνατότητα να χρησιμοποιήσει την τεράστια τεχνολογική πρόοδο - που στον καπιταλισμό χρησιμοποιείται για να αυξηθεί ο χρόνος εργασίας – με σκοπό την μείωση του εργάσιμου χρόνου και την απελευθέρωση χρήσιμου ελεύθερου χρόνου για την πνευματική και εν γένει πολιτισμική της ανάταση…